Ruben Garate sakabanaketaren biktima gisa aitortu dute Otxandion

Ruben Garate sakabanaketaren biktima gisa aitortu dute Otxandion

18 urte bete dira 2000.urteko otsailaren 12an Ruben Garate otxandioarra dispertsioaren ondorioz hil zenetik. Egun horretan,  Jose Antonio Hernandez presoa bisitatzera zihoan Garate, Alcala Mecora.

Larunbatean, otsailaren 17an Garate otxandioarra gogoratu zuten. Lagun eta ezagunek Motxotegi mendira irteera bat egin eta eguerdian ekitaldia burutu zuten herriko plazan.  

Ekitaldian bertan, plaka bat jarri zuten haren oroimenez. Izan ere, orain dela lau urte, Otxandioko Udalak Ruben Garate gogoratzeko mozio bat onartu zuen. Bertan, Garate hil zenetik, “sakabanaketa politikaren ondorioz hainbat euskal herritarrek bizitza galdu dutela” salatu zuten. “Kartzela politika bidegabe honen ondorioz bizitza galdu, zauritu edota edonolako sufrimendua pairatu duten guztiekin bat egiten dugu”. 

25 urte zituen Otxandioko bizilagunak eta bueltako bidaian izan zen ezbeharra, dispertsioak eragindako hildakoen zerrendara beste bat gehituz. 18 urte bete dira 2000.urteko otsailaren 12an Ruben Garate otxandioarra dispertsioaren ondorioz hil zenetik. 

 

Arabako Pentsionistek mobilizazioak biderkatuko dituzte

Arabako Pentsionistek mobilizazioak biderkatuko dituzte

Arabako Pentsionistak Lanean plataformak deituta, ostegunean manifestazioa egingo dute Artiumetik abiatuta. “Gutxienez 2022ra arte horrela jarraituko dutela mehatxatu dute. Ezin dugu onartu”, adierazi dute.

Mariano Rajoyk finkatutako urteroko %0,25eko igoerarekin haserre daude pentsionistak. Araban ere, mobilizazioak egin dituzte azkenengo asteetan eta hurengoetan ere kalera aterako dira.

Urtarrila amaieran, adibidez, protesta egin zuten Gasteizko Correos plazan, Arabako Pentsionistak Lanean plataformak deituta. Igoera honek erosmen ahalmena murrizten diela salatu zuten bertan.

“Gutxienez 2022ra arte horrela jarraituko dutela mehatxatu dute. Ezin dugu onartu”, adierazi zuten bozeramaileek. Izan ere, argiaren prezioak nabarmen gora egiten duen bitartean, pentsioen igoera “lotsagarria” dela uste dute.

Etorkizunean mobilizazio gehiago iragarriko zituztela esan zuten eta aste honetan bertan kalera aterako dira berriz ere. Ostegunean, otsailaren 22an, manifestazioa egingo dute Artiumetik abiatuta. 19:00etan hasiko da mobilizazioa. Gainera, martxoaren 5ean, eguerdian, elkarretaratzea egingo dute Gasteizen.

Las redes sociales desmienten las afirmaciones de Delinkuentzia Kanpora

Las redes sociales desmienten las afirmaciones de Delinkuentzia Kanpora

Radio Vitoria ha realizado la última semana una serie de entrevistas y tertulias a raíz del bullying social contra la familia Manzanares-Cortes. Dentro de estas entrevistas, dos miembros de Delinkuentzia Kanpora afirmaron que no “queremos sentarnos con esa familia, no tenemos esa necesidad”.

Además de ello, uno de los titulares fue cuándo Begoña Sanchez, de Delinkuentzia Kanpora, afirmó: “Es penoso ver que sólo un partido político ha dado la cara por Astegieta. Eso es, me refiero al PP, a Alfonso Alonso y Javier Maroto”. Hace un mes, Maroto y Alonso se dejaron ver en una de sus movilizaciones.

Por si eso fuera poco, pusieron en el punto de mira al resto de las formaciones políticas. “Nos han dicho que no se irían a tomar ni un café con ellos, todos.”

Pero estas acusaciones comenzaron a desmentirse al poco tiempo en twitter. EH Bildu Gasteiz afirmaba que “esta familia ha adquirido unos derechos en Vitoria-Gasteiz y esto no es cuestionable. Alokabide ha adjudicado la vivienda en Asteguieta, y así se lo dijimos a los vecinos de Asteguieta y a la familia”.

Al poco rato también hablaba Oskar Fenández, de Irabazi Gasteiz, desmintiendo también esta información.

Jorge Hinojal, de Podemos, además de negar las palabras anunciaba que sacarían un comunicado.

Y por último, el PSE de Gasteiz, miembro del Gobierno Local, lo negaba también. 

 

Arabar Errioxako txandrio sailkatu da Kuadrillarteko finalera

Arabar Errioxako txandrio sailkatu da Kuadrillarteko finalera

Arabako Kuadrillarteko lehen finalaurrekoa izan da Araiako gaztetxean. Arabar Errioxako txandrio eta Aramaixoko sobrak taldeak lehiatu dira bertan. Arabar Errioxako taldea gailendu da saioan, beraz Gasteizen jokatuko den finalean abestuko du.

bertsozale.eus bidez

iro bikaina izan zen Kuadrillarteko 1.finalaurrekoa jokatu zen Araiako gaztetxean. Pikoteo txiki baten ostean Araiako lagun kuadrilla batek prestatutako bertso sortarekin hasi zen saioa; ondo azaldu zuten nolakoa den Araia, egiten duen hotza eta nola bizi diren.

Arabar Errioxako txandrio taldearen izenean Orlando Arreitunandia, Iker Olabarrieta eta Unai Bengoetxea bertsolariak aritu ziren kantuan. Aramaixoko sobrak taldearen izenean Unai Etxenausia, Peru Abarrategi, Martin Abarrategi, Paula Amilburu eta Aitor Ugarte.

Gai jartzaile lanetan Aitana Iradier zalduondarra aritu zen. Saioa hiru epailek baloratu dute: Maria Izaga Aramaioxoko sobrak taldearen ordezkaria, Josu Olano Arabar Errioxako txandrio taldearen izenean eta Mikel Fernandez de Arroyabe Arabako Bertsozale Elkerteko epaile gisa.

Talde bakoitzaren agurra kolektiboaren ondoren, bertsolariek hainbat ariketa kolektibotan aritu behar izan zuten: binaka ofizioetan, hirunaka koplan, asmakizuna hirunaka…

Epaimahaiak erabakita Arabar Errioxako txandrio taldea arituko da finalean. Sailkatzen den lehenengo taldea da. Araiako finalaurrekoaren argazkiak, bertso sorta idatzia eta kronika hemen ikusgai. 

Hurrengo bi asteko larunbatetan jokatuko dira hurrengo bi finalaurrekoak, Amurrion eta Aramaion. Bi horietan talde bana sailkatu da, izan ere, finala 3 taldeen artean jokatuko da.

Finala egunean, martxoaren 17an, egun osoko festa izango da Gasteizko alde zaharrean. Eguerdian, Gasteizko muinoan kokatu dagoen Landatxo kiroldegitik hasita, idatzizko eta bat-bateko taldeak arituko dira tabernaz taberna. Bazkal ostean finala jokatuko da. Bazkarian izena emateko deitu 675 70 79 71 edo idatzi araba.sustapena@bertsozale.eus. Finalerako sarrerak bertan jarriko dira salgai.

“Haurtzarotik marjinatzen dituzte adingabeen zentroetan dauden nerabeak”

“Haurtzarotik marjinatzen dituzte adingabeen zentroetan dauden nerabeak”

Sefao Ammarik (Maroko, 1989) duela 10 urte gurutzatu zuen autobus baten azpian Maroko eta Espainia arteko muga, bizimodu hobe baten bila. Adingabeen zentro batean bizi izan zen 18 urte bete arte. Egun, Orozkoko fabrika batean egiten du lan.

aiaraldea.eus bidez

Duela 10 urte etorri zinen Marokotik Euskal Herrira. Zergatik erabaki zenuen zure sorterritik joatea?

Bertan ez zegoelako etorkizunik, bizitza ez da ona han. Europara etortzea zen irtenbide bakarra. Nire anaiak urte batzuk zeramatzan Bilbon bizitzen, horregatik erabaki nuen Euskal Herrira etortzea.

Anaia izan zen pausoa ematera animatu zintuena?

Ez, nire anaiak beti nahi izan zuen nik ikasketak Marokon egitea, ez ninduen bultzatu hona etortzera. Berak bazuen esperientzia hemen, bazekien hemengo bizimodua ez zela Marokon kontatzen zena bezalakoa, gogorra zela zure guraso eta senideak atzean uztea eta beste kultura eta herrialde batean murgiltzea… baina, hala eta guztiz ere, Afrika iparraldera joatea erabaki nuen, muga zeharkatzeko asmoarekin.

Zaila egin zitzaizun muga zeharkatzea? Zer nolako saiakerak egin zenituen?

Denetarik ikusi dezakezu mugan zaudenean. Jendea hiltzen ikusi dezakezu, hona iristeko saiakeran. Pertsona batzuk erori egiten dira kamioien azpian ezkutatuta daudenean… Badaude baita ere pateretan sartzen saiatzen direnak, baina horietako asko ez dira euren helmugara iristen. Itsasotik etortzen saiatzen den pertsona askoren arrastoa galdu egiten da; senideek ez dakite bizirik dauden edo ez. Nire herri albotik patera bat abiatu zen Espainiara, eta gaur da eguna zeinetan ez dakigun zer gertatu zen bertan zioazenekin.

Horregatik baztertu zenuen itsasoko aukera?
Bai, niri itsasoak beti eman dit beldurra, eta badaude hona etortzeko beste modu batzuk. Kamioien azpian sartzen saiatu nintzen.

Azkenean autobus baten azpian ezkutatuta etorri nintzen, hainbat saiakera egin ondoren. Poliziek askotan harrapatu ninduten. Jipoitu egiten zaituzte… Denetarik egiten dizute, baina aurrera egiten duzu, gauza bakarra duzulako buruan: muga zeharkatzea. 

Zenbat saiakera egin zenituen?

Asko, ia egunero ahalegintzen nintzen. Badago dirua duen jendea, ordaindu egiten duena muga zeharkatzeko.

Mafiek laguntza eskaintzen dute horretarako?

Azkenaldian entzun dut badaudela mafia batzuk Espainia hegoaldetik Bilboraino iristen laguntzeko. Hori ez da nire kasua izan, eta ez dut hona modu horretan etorri den inor ezagutzen. Mafiak mugetan daude. Dirua baduzu ordaintzen duzu, eta listo.

Muga gurutzatuta Alcegirasera iritsi zinen. Nola etorri zinen Bilbora?

Marokoar batekin egin nuen topo, nire egoera kontatu nion eta bidaia ordaintzen lagundu zidan. Nire anaiak ez zekien non nengoen, ez zuen nire berri izan Bilbora iritsi nintzen arte.

Noiz jarri zinen harremanetan berarekin?

Behin adingabeen zentroan nengoela. 

Nola iritsi zinen zentrora?

Indautxuko udaltzaingoaren komisariara joan nintzen, eta Amorebietako adingabeen zentrora eraman ninduten. 14 egun igaro nituen bertan, beste toki batera bideratu ninduten arte. 

Nora joan zinen?

Artzentaleseko zentrora, gaur egun itxita dago. “Adingabeen zentro” bat zen, kakotxen artean. Baso baten barruan zegoen. Espainiera apur bat ikasten genuen, baina hori baino ez. 

Nolakoa zen bertako bizimodua?

Oso zaila. Ez geneukan ez jolasteko ez ikasteko betarik. Basoa baino ez zegoen. 

Espazio arazoak zenituzten?

Amorebietan arazoak egoten dira batzuetan, baina urteko garaiaren araberakoa da hori. Oroitzen dut ni egon nintzenean ez zegoela lekurik, bakoitzak ahal zuen tokian egiten zuen lo. Kontuan izan behar dugu gune horietan dauden pertsonak adingabeak direla, eta haurtzarotik marjinatzen dituztela, lehen unetik nabarmenduaz ez direla gainontzeko haurrak bezalakoak. Adingabea zara eta baso baten erdian zaude… ez da Marokotik joatean espero zenuena. Ez zaizkit inoiz gustatu horrelako zentroak.

Nolakoak izan beharko lirateke?

Horretan pentsatu behar dugu, adingabe horiek integratzean. Ez da berdina 25-30 urteko pertsona bat edo 15 urteko nerabe bat bertako bihurtzea.

Nik, adibidez, ez dut uste Marokora itzuliko naizenik, bizitza erdia igaro dudalako hemen. Nire gurasoak bisitatzera baino ez naiz joaten sorterrira. Horregatik, adingabe bat 15 urterekin badator, garrantzitsua da 28 urte dituenean  -nire adina-  hemengoa sentitzea, bestela ez duelako nongoa den jakingo. Horretan pentsatu beharra dago.

Ez lirateke zentroak jatorriaren arabera bereizi beharko, gazte guztiak nahasten ahalegindu beharko ginateke, hori da integraziorako modu bakarra. Nola integratuko da nerabe bat bere jatorri eta erlijio bereko gazteekin soilik egotera bultzatzen badute? Oso zaila da. 

Adingabeen zentroetan dauden nerabeak gatazkatsuak direla zabaldu da Aiaraldean. Mezuak hedatu dituzte sare sozialen bidez, Amorebietako adingabeen zentroko sutea eragin zuten gazteak Urduñara eraman dituztela esanez.

Nire ustez, Amorebietako sutea eragin zuen gazteak zigorra jaso behar du, baina ez dute nerabe guztiek ordaindu behar berak eginikoa. Zergatik zabaldu da zentro horretako nerabe guztiak gaizkileak direla sutea pertsona bakarrak eragin zuenean eta gainera atxilotua izan denean? Euskal Herrira etorri den jendea ez da gustuz etorri. Bere jatorrizko herrialdean gaizki pasatzen ari delako eta bizitza berri baten bila dagoelako daude hemen, eta horietako asko oso pertsona onak dira.

Egia da gazte gatazkatsuak daudela. Baina inork ez du galdetzen, adibidez, zergatik drogatzen diren nerabe horiek? Zergatik hartzen dituzte drogak? Nork saltzen dizkie?

Norbanakoak epaitzearen aldekoa naiz ni, ez kolektiboak. Batek lapurtzeak ez du esan nahi gainontzekoek ere hala egiten dutenik. Horren adibide da Otxarkoagako kasua. Sare sozialetan irakurtzen duzu magrebtarrak direla gertatutakoaren erantzuleak… eta ez da hilketen arrazoien inguruan hitz egiten, hiltzaileen jatorria zein den jakitea bilakatzen delako garrantzitsuena. Pertsona batek ez du jatorri bat ordezkatzen.

Pentsatu beharko litzateke  ere zer sentitzen duen komunitate magrebtarrak horrelako mezuak entzuten dituenean. Ez dut esan nahi euskaldun guztiek horrela pentsatzen dutenik, ez da horrela, lur abegikor batean bizi baikara. Baina komunikazio-sare askotan onartu egiten dira horrelako gorroto-mezuak.

Zuri ere iristen zaizkizu horrelako mezuak?
Bai, lagun euskaldunak ditut, eta erakutsi egiten dizkidate. Gaiaz hitz egiten dugu batzuetan, eta ni bezala pentsatzen dute: ezin dela gertaera bat egiten duenaren jatorriaren arabera baloratu. 

18 urte betetzean utzi zenuen zentroa.

Beste borroka bat hasi zen orduan. Bilbon utzi ninduten, Guggenheim alboan, aterpe batean hiru egun igarotzeko. Hortik aurrera nire kasa moldatu behar izan nintzen. Horrelakoa izan zen nire kasua, eta baita beste pertsona askorena ere. Baina aurrera egitea lortu nuen, Hemen elkarteari eta Peñascal kooperatibari esker. Bi erakunde horiek ez diote laguntza edonori ematen, merituak egin behar dituzu euren programetan parte hartu eta pisu batean sartu ahal izateko. Hemen-eko kideek eginiko lana nabarmendu nahiko nuke, eurei esker gazte askok lortu dute aurrera jarraitzea. Peñascalekin ikastaro bat egin nuen eta lanean hasi nintzen. 

Orain Orozkon egiten duzu lan.

Basaurin bizi naiz, baina Orozkoko fabrika batean nabil kontratu mugagabearekin; eta zergak ordaintzen ditut, beste edozein herritarrek bezala. Marokoko herri berdineko 26 lagun gaude Bilbo inguruan. Soilik hiru daude langabezian, 12 autonomo gisa dabiltza, eta gainontzekoak nire antzerako lanetan. Nire kasuan, uste dut zergen bidez itzultzen ari naizela adingabea nintzenean nigan inbertitu zuten dirua.

“Francoren heriotzaz geroko krimenik handiena izan zen Martxoaren 3koa”

“Francoren heriotzaz geroko krimenik handiena izan zen Martxoaren 3koa”

Urtero da martxoak 3. Bost hildako Gasteizen eta ehunka zaurituak, balaz gehienak, 1976an. Hilabete batzuk lehenago etorria zen Gasteizera lanera Imanol Olabarria. 1975eko azarotik martxoaren 3ko txikizio hura bitartean hainbat fabrikatan egin ziren protesta, asanblea eta mobilizazioetan parte hartu zuen. Are, eragileetakoa izan zen.

Argia.eus bidez

Imanol Olabarria Bengoa (Otxandio, 1937) apaiz langileetakoa izan zen, Trapagarango Zugaztieta auzoan ari zen 60ko hamarkadaren hasieran, eta Gernikan ere bai geroago. Zamorako kartzelako apaizetakoa izango zen, lehenago ihesi joan izan ez balitz. 1975eko udazkenean heldu zen Gasteizera eta barru-barrutik bizi izan zuen Martxoaren 3 haren aurreko borroka.
 Gasteizen zinen 1976ko hasieran.

Bai. Bilbotik etorri eta Michelinen sartzen saiatu nintzen. Akordatzen naiz, goizeko bostetan, fabrikako atean, testak egiteko zain, testak egiten eta zegokionari ematen. Fabrikakoak engainatzen saiatu behar nintzen, peoi hutsa nintzela adierazten. [Apaiz langile izana zen] Testa egin eta arduradunak etorri zitzaizkidan: “Halako galdera ez duzu erantzun”, “Uste dut modu intuitiboan erantzutekoa zela”. Esan orduko damutu nintzen. Peoiak ez du intuitibo hitza erabiltzen. Jakina, ez nien ziria sartu. “Peoi izateko ezgai”, eskutitza jaso nuen. Albotik esan zidaten beste fabrika batean, Cablenor zuen izena, langileak behar zituztela, ez zutela askorik ordaintzen, baina inolako test edo kontrolik gabe hartzen zituztela. Hala ere, soldadutza egina izatea eskatzen zuten, baina ni apaiz izana nintzen eta ez nuen egin soldadutzarik. Orduan, 37ko kupokoa nintzela esan nien. Eta lanera.

Urtarrilaren hasieran hainbat greba izan ziren Gasteizen.

Ez ziren hutsetik sortu, ez ziren lau demagogoren kontua ere izan, ezta alderdi edo sindikatu baten ekimena ere. Jendea Martxoaren 3ari buruz galdezka hasten denean, erantzun zehatzak nahi izaten ditu, baina, askotan, orduko egoera soziala ahazten du, orduko borroka. Francoren altxamendua eta gero, diktadura ezarri ondoren, biltzea debekatu zuten: ez zegoen alderdirik –Falangea izan ezik–, ez zegoen sindikaturik –Bertikala besterik, erregimenarena–, ez zen biltzeko edo manifestazio eskubiderik ere. Bigarren Mundu Gerra ostean, jendeak espero zuen aliatuek Franco eraitsiko zutela, baina ez zen horrelakorik izan. Are okerrago, 1953an AEBak Francoren erregimenarekin harremanetan sartu ziren, eta ondoko urtean berdin egin zuen Vatikanoak. Eta 1955ean NBEk kide onartu zuten Espainia.

Iragan mendeko 60ko hamarkadan, zein zen egoera Gasteizen?

Enpresa asko etorri ziren garai hartan hona, bai Bizkaitik, bai Gipuzkoatik; Eibar, Elgoibar eta Oñatitik, adibidez. Era berean, Arabako herri txikietatik ere hainbat jende etorri zen Gasteizera lanera. Eta Espainiako Extremadura, Galizia eta Andaluziatik ere bai. Cablenorren, esaterako, Extremaduratik etorriak ziren gehienak. Garai hartan, astean sei egunetan egiten zen lan, zortzi ordu egunean, langileak ordu estrak ere sartzen zituen, eta hala ere, soldatak ez zuen ematen bizitzeko lain. Bateko gastu finkoak eta besteko kontsumo prezioen indizearen garestitzea, eroste ahalmen urria zuen langileak.

1975eko azaroan Gasteizko Cablenorren lanean hasi zinelarik, zer giro zen enpresan?

Laborari lanean ibilitakoak ziren nire lankideak, borroka kontzientziarik ez zutenak. Langileetako batzuek poliziak edo guardia zibilak zituzten senideen artean, eta normal hitz egiten zuten haietaz; hemengoek ez bezala, esan nahi dut, hemengoek bazuten-eta indar errepresiboen berri. Lankideek ez zuten patronalaren gaineko iritzi sendorik, ezta sindikatu edo prentsari buruz ere. Cablenorren giroa hori izan arren, Franco hil baino hamabost egun lehenago, zenbait lagun batzen hasi ginen Gasteizen. Biltzeko eskubiderik ez zenez, tabernaren batean juntatzen ginen, berbetan. Bilera haietan ez zen ika-mikarik falta, nork bere siglak erakutsi nahi izaten baitzituen.

Zein ziren zure siglak?

Nik ez nuen siglarik. Etxabarriko Bandaseko grebak [1966ko azaroan hasia, 163 egun iraun zuen] markatuta nengoen, non batzarrak agintzen baitzuen. Niri horixe iruditzen zitzaidan aberasgarriena. Batzarrean bertan erabakitzen zen dena. Esaterako, Cablenorren grebara irten ginen orduko, Forjas Alavesas, Mercedes eta Aranzabal ere greban zeuden. Azkenerako, hamabi enpresa izan ginen greban. Hainbat sektoretakoak ginen, baina aldi bertsuan irten ginen grebara. Horixe izan zen Gasteizko greben ezaugarria: orduko lege araudia hautsi genuen, sektore bakoitzari hilabete jakin bat baitzegokion lan-hitzarmena negoziatzea. Gasteizen, aldiz, batera irten ginen.

Lau egun egon zineten greban.

Goizean fabrikara joan eta hutsik zegoen pabilioi berrian sartzea adostu genuen. Ez genuen lanik egiten. Lau egun eta gero, enpresak fabrika itxi zuen. Gurea ez zen lehenengo kasua, ordea, beste fabrika batzuk ere egoera horretan ziren eta, bitartean, San Frantzisko eliza hartu zuten. Bide horixe hartu genuen gure enpresan ere, eta Judimendiko elizara sartu ginen, apaizen gogoaren kontra. Baina guk, geurea, errespetuz, baina geurea. Bilera irekiak egiten hasi ginen, Gasteizko jendeak ezer jakin nahi izanez gero iturri onetik jakin zezan. Poliziak bere sekretak bidaltzen zituela bagenekien, baina guk aurrera.

Argazkia: Zaldi Ero.

Greban zineten, fabrikak itxita, eta zuek Zaramagako eta Judimendiko elizetan itxialdian.

Eta Judimendiko elizan gurekin batera itxi ziren Apellaniz altzari fabrikako langileak ere. Greban zegoen enpresa bakoitzak batzarra egiten zuen egunero. Batzarrak asko laguntzen zigun denoi, beldurrez geunden-eta. Han informazioa trukatzen genuen, arazoak aztertzen genituen. Batzar bakoitza eskola bihurtu zen, 20 eta 65 urte bitarteko langileen eskola. Egunero zerbait aztertzen zen eta ondoren bozkatu. Asko laguntzen ziguten batzar haiek. Garai berean, manifestazioak egiten ere hasita geunden Gasteizen, horretarako eskubiderik ez bazen ere. Polizia manifestariei oldartzen hasi zen, langileak atxilotzen. Eta poliziak langile bat atxilotzen zuelarik, edo patronalak langileren bat kaleratzen zuenean, greban ginen enpresa guztiok batera erantzuten genuen. Izan ere, ostegun arratsaldeetan, greban ziren langile guztion batzarra egiten hasi ginen Zaramagako elizan, eta batzar hartan, greban ziren enpresa guztietako ordezkarien batzordeak parte hartzen zuten. Langileok fronte bateratu bat osatu genuen Gasteizen, aldarrikapen zerrenda bateratua. Patronalak diru errebindikazioak onartu zizkigunean, guk ezetz, kaleratutako langileak berriz hartu arte ezetz. Eta, ondoren, kaleratutakoak berriz hartu zituztenean, atxilotuak askatu arte ezetz. Enpresa bateko egoera konpontzen zenean, beste fabrika bateko korapiloa askatu behar zen. Askatasuna lehenetsi genuen edozein negoziazioren gainetik, langile guztiok batera. Gu batera ari ginen, patronala, aldiz, ez.

Horrela etorri zen 1976ko martxoaren 3ko greba.

Ostegunetan egiten zen batzar bateratuak hiru aldiz egin zuen greba orokorreko deia. Lehenak ez zuen oihartzunik izan; bigarrenak, handiagoa izan zuen; hirugarrena, martxoaren 3koa zen. Egun hartan, polizia goizetik hasi zen tiroka. Urbina herriko Ormaetxea zauritu zuten. Andoni Txasko ere gogor jo zuten goiz hartan, bere begi bakarrean. Bazkalondoan, San Frantzisko elizako batzar bateratua baino lehen, Judimendiko elizan batu ginen fabriketako ordezkariok, batzar bateratua prestatzeko asmotan. Gurea amaitu eta San Frantzisko elizara joan ginenean, poliziak tenplua inguratuta zeukala ikusi genuen. Harrika hasi ginen, baina alferrik. Gero, jakinekoa da, eliza barruko langileei eraso zieten, eta irten eran, tiroka eta kulata kolpeka ekin zion poliziak.

“Tiro egin, jendea akabatzera jo!”, aditzen da poliziaren hitzetan.

Dakigunez, Forjas Alavesas enpresako gerentea, Agirre, Madrilera joan zen beste zenbait enpresabururekin batera. Lauzpabost ei ziren. Espainiako Gobernuko lehendakaritzako ministro Alfonso Osoriorekin batu ziren, eta handik hiru egunera, martxoaren 3koa gertatu zen. Gure interpretazioen arabera, bilera horretan aditu zuena aditu eta gero, Gobernuak tiro egiteko agindua eman zuen, langileak hiltzekoa, Gasteizen gertatutakoa ez zedin beste inon gertatu.

Imanol Olabarriari argazkiak Martxoaren 3ko oroitarriaren ondoan atera zizkion ARGIAk. Horretan ari zirela ikasle talde bat agertu zen eta orduko lekuko baten eskutik gertatutakoa ezagutzeko zortea izan zuten. Argazkia: Zaldi Ero.

Handik hiru egunera Madrilen zinduzkaten.

Hilak 8 zituela, Jesus [Fernandez] Navesek eta biok Bilboko irrati emisora batera joateko deia genuen, Gasteizen gertatutakoa kontatzera. Egun hartan bilera genuen Pilareko elizako sotoan, eta langile bat etorri zitzaigun, esanez poliziak bazuela bilera haren berri. Alde egin genuen. Hiru bat ordu geroago, kalean, atzetik heldu ninduten. Eskuak lotu zizkidaten eta auto batean sartu ninduten. Hantxe eduki ninduten ordu erdi bat, harik eta Jesus ere atxilo hartu zuten arte. Eta polizia-etxera, eta pare bat zartateko jaso nituen; torturarik ez, hala ere. Mehatxuak bai. Poliziak haserre zeuden. “Pantanora eramango haugu, ur dena irentsiko duk!”. Atxilotuta, zutik, paretara begira, eta handik bi ordura, Madrilera.

Sedizioa zenuten akusazioa.

Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusian eduki gintuzten, Madrilen, Puerta del Solen. Hiru egun han eta Carabanchelera. Han geundela jakin genuen sedizioa egozten zigutela. “Eta zer da, bada, delako sedizio hori?”, eta abokatuen erantzuna: “Estatuaren segurtasunaren kontra atentatu egitea”. Horrelaxe! Espainiako ministro Fraga Iribarneren eta haren Martin Villaren asmoa zen langileak zentzabidean jartzea. Uste zuten langileak kokilduko zituztela, baina ezta pentsatu ere. Biharamunean, protestak izan ziren han eta hemen, eta poliziak langile bat hil zuen Tarragonan [Juan Gabriel Rodrigo, hilaren 6an], gero beste bat Basaurin [Vicente Anton Ferrero, hilaren 8an], eta beste bat Erroman [Mario Marotta, hilaren 14n] Gasteizekin elkartasunezko mobilizazioetan denak. Orduan, bestelako gogoeta bat egin zuten agintariek: “Ez dugu horrela ibiltzerik, surtara egurra botatzen ari gara”. Eta diskurtsoa aldatu zuten. Gu kartzelan geunden, eta ez ginen zeharo jabetu. Gero, irten ginenean jabetu ginen aldaketaz.

Zein izan zen aldaketa hori?

Eztabaida-batzarrak galarazi zituzten, eta batzar informatiboak ezarri, alderdi politikoen eta sindikatuen kontsignak inposatzeko. Boto ematera deitu gintuzten, eta besteren esku uzten dugu harrezkero protagonismoa. Boterearen kontra egotetik, “langileak boterera” oihu egitera igaro ginen. Grebak ezeztatu ziren, eta “borroka egunak” asmatu, egun batekoak eta asteburukoak. Indar errepresiboek uniformearen kolorea aldatu zuten, eta “ordenaren langileak” deitzen hasi ziren. Erresistentzia kutxatik, Estatuaren funts erreserbatuetara pasatu ginen, eta autonomia galdu genuen. Batera lan egiten genuenok, siglen menpeko egin ginen, sektario. Ordezkarien batzordeak ezeztagarriak ziren garai batean, gaur egun lau urteko pribilegioa duten ordezkariak ditugu. Sindikatu bertikal bat zen lehen, zazpi-zortzi sindikatu “bertikal” izan ziren gero, dira orain, nor bere interesen alde. “Gizarte anestesia”, esaten zuen Fernandez Duranek.

Zer diozu orduko borrokaren gainean?

Koktel gazi-gozoa daukat barruan. Askatasun ametsa genuen, sindikatu bertikal hura kendu nahi genuen gainetik, laneko baldintzak kontrolatu nahi genituen. Langileen duintasunagatik borrokatu ginen, batzarrak ezarri genituen eztabaidagune eta erabakigune izan zitezen, ordezkari bozeramaileen batzordeak sortu genituen, noiznahi ezeztatzeko moduan. Langileon berdintasunaren alde saiatu ginen, diru igoera linealen alde. Hobekuntza ekonomikoak eta laneko baldintza hobeak eskatzen genituen, baina langile kaleratuak berriz hartzea, atxilotuak askatzea eta euren lanpostuan mantentzea lehenetsi genuen. Hiru hilabeteko borroka izan zen.

Iritzi kritikoa duzu gaur egun Martxoaren 3aren inguruan antolatzen diren ekitaldien inguruan.

Lore eskaintza eta omenaldia egiten da, eta errespetatzen ditut ekitaldiok. Bost hildakoak gogorarazten dira, baina ez haien amets eta antolatzeko moduak, eta borrokari frenoa jartzeko modua izan liteke hori. Ez da, seguru, sindikatu eta langileen asmoa, baina zenbait erakunderen gogoak uste dut horixe nahi duela, hilak izan zirela gogorarazi, “kontuz!”, esanez bezala. Hura eta gero etorri zen Fernández Duránek [globalizazioaren aurkako mugimenduko ekintzailea] esaten duen gizartearen anestesia garaia. Laneko borroka zuzentzeko bideak diseinatu zituzten, kapitalari minik ez egiteko eran. Gaur egun, Martxoaren 3az pentsatu eta esango nuke Francoren heriotzaz gero, eta oraindaino arte, ezagutu dugun krimenik handiena izan zela: bost hildako eta ehun zauritu baino gehiago, milaka testiguren aurrean, eta auziperaturik ez.

 
Poliziaren negarra

“Puerta del Solen, Madrilen, polizietako batek galdetu zigun: ‘Zer dela-eta ekarri zaituzte Gasteiztik hona?’ Eta azaldu genion, ez baikenuen ezkutatzekorik. Eta poliziak: ‘Gasteizko Michelinen jardun ninduan lanean. Anaia diat hango lan-batzordean. Ke beltza sailean ari ninduan lanean, sail toxikoa, ezin nuen eraman, osasunagatik, eta polizia sartu nintzen. Baina hau ere ezin dut eraman, uztekoa naiz. Zigarro bat nahi?’ Komunera eraman ninduen, erre nezan. Eta polizia negarrez!”.

 
 
Azken hitza: Emakume batzarra

“Emakumeek eraman zuten borrokaren zama astunena, ikusi ez zena. Eurek eutsi zioten familiaren ekonomiari, eurek sufritu zuten gehien eguneroko garraztasuna, eurak joan ziren ikastolara eta banketxera ordainketak atzeratzeko eskatzera, eurak izan ziren erresistentzia kutxaren zutabe nagusiak, eurak manifestatu ziren eskirolen kontra. Emakumeek ordu arteko moldeak apurtu zituzten eta mobilizatu ziren”.

Transfobiak hil egiten duela salatuko dute Gasteizen

Transfobiak hil egiten duela salatuko dute Gasteizen

TransBolloMarika Sareak elkarretaratzea deitu du astelehenean, otsailaren 19an, 20:00etan Andra Mari Zuriaren plazan. Elkarretaratzea honekin, Ondarruko 16 urteko mutil transexual batek bere buruaz beste egin duela salatuko dute.

Chrysallisek ondorioztatu duenez, Ekaik egunero aurre egin beharreko borrokak nerabe batentzat gehiegi izan daitezke. Elkarteak babes osoa eskaini dio familiari.

Erregistroan izen-aldaketa lortzeko, Gurutzetako ospitaleko “genero unitatean” inoiz heldu ez eta behar zuen hormona-tratamendua jasotzeko edo institutuan bere errealitatea azaldu eta errespetatzeko egin ez zen formakuntza-saioa ematea lortzeko borrokak jarri dituzte adibidetzat.

Orain arte bezala, lanean jarraituko dutela adierazi dute, aniztasuna ulertu eta informatuta dagoen gizartea lortu arte: “Direnak diren eta izatea ukatzen zaien gazte guzti horiengatik lanean jarraituko dugu”.

 

La Plataforma Vasca contra los Crímenes del Franquismo no participará en la inauguración de los ‘Memoriaguneak’

La Plataforma Vasca contra los Crímenes del Franquismo no participará en la inauguración de los ‘Memoriaguneak’

Consideran que, siendo las impulsora de la idea original, los planes del Ayuntamiento “no responden a los objetivos de Verdad, Justicia, Reparacion y Garantías de No Repetición que nos marcamos en su origen”. A la vez, siguen estando indignadas con la decisión del gobierno de no retirada de las medallas de oro y cargos honoríficos a obispos, militares y autoridades de la dictadura franquista, además de denunciar la presencia del Consistorio en el proyecto excluyente que están construyendo en el antiguo Banco de España.

El Ayuntamiento de Gasteiz comenzará el miércoles 21 la señalización de los llamados ‘Memoriaguneak’ con la colocación de una placa en el cementerio Santa Isabel del barrio Zaramaga. La impulsora de la idea original de señalizar los lugares de la Memoria, la Plataforma Vasca contra los Crímenes del Franquismo, no asistirá a estos actos pese a recibir la invitación.

Invitación, según han señalado a Hala Bedi que han recibido después de la llamada de una técnico del Ayuntamiento para pedirle una dirección donde enviarles la invitación. Han sido, por lo tanto, notificadas mediante una carta pese a ser las principales impulsoras. Y eso, por supuesto, no ha sentado nada bien entre las que forman la Plataforma.

Fue en el año 2014 cuándo empezó todo el plan con la prouesta ‘Memoria-Gasteiz’. Sin embargo, ha terminado 4 años más tarde con el Plan de Memoria del Gobierno Local, un plan que consiste en unas intervenciones y unas no intervenciones que, según la Plataforma, “no responden a los objetivos de Verdad, Justicia, Reparacion y Garantías de No Repetición que nos marcamos en su origen”. Consideran que el proceso se ha hecho “muy tarde y muy mal”.

Es más, la Plataforma impulsora no conoce ni siquiera los textos que llevarán dichos monumentos. Lo cual, es difícil de comprender ya que en su día hicieron unas aportaciones porque la propuesta que les presentó el Ayuntamiento -redactada por Virginia López de Maturana- les parecía “incompleta, con una terminología desconcertante y con unos contenidos inapropiados para el objetivo que a nuestro juicio tienen que tener esas señalizaciones”.

La Plataforma Vasca contra los Crímenes del Franquismo tiene serias dudas. No saben cómo van a incluir sus aportaciones -si es que las incluyen-, si simplemente mantienen los textos iniciales, ambos… “Para nosotros el texto es casi tan importante como la señalización y más después de leer el citado informe en el que se soporta el plan del gobierno que consideraba literal que retirar honores a franquistas sería como empezar a hora una nueva inquisición”, critican.

Indignación con la no retirada de medallas de oro de la dictadura franquista

Además de los textos de las señalizaciones, las componentes de la Plataforma están indignadas con la decisión del gobierno de no retirada de las medallas de oro y cargos honoríficos a obispos, militares y autoridades de la dictadura franquista.

Y pasa lo mismo con los fascistas que a día de hoy mantienen nombres de calles en Gasteiz, nombres que no se retirarán. Denuncian que llevaronal Consistorio una propuesta alternativa a la no retirada. Se trataba de al menos señalizar esas calles con los números de gasteiztarras represaliados en los años que ostentaron sus mandatos como alcaldes u obispos de la dictadura. A día de hoy, no han recibido respuesta.

La última razón para no avalar el plan de Memoria del Ayuntamiento es su presencia en el proyecto excluyente que están construyendo en el antiguo Banco de España: ‘Centro Memorial de las Víctimas del Terrorismo’. Aunque suene paradójico, en la ciudad del 3 de Marzo Pedro María Ocio, Francisco Aznar, Romualdo Barroso, José Castillo y Bienvenido Pereda no estarán en dicho memorial.

“Exigimos que abandonen ese aval es ya una demanda generalizada en todos los colectivos que trabajamos por los derechos de las víctimas del franquismo y del Terrorismo de Estado. Consideramos que no se puede avalar un proyecto sectario que oculta gran parte de la fotografía represiva de todas las vulneraciones de DDHH”. Denuncian que este llamado memorial pretende “parchear esa postura con actos de reconocimiento, siempre a otro nivel, a las víctimas de la violencia de Estado”.

La invitación declinada

Aiaraldeko ikasleek ‘Ikasleok Zorrotz’ kanpainarekin egin dute bat

Aiaraldeko ikasleek ‘Ikasleok Zorrotz’ kanpainarekin egin dute bat

Aiaraldeako ikasleak ‘Ikasleok Zorrotz’ dinamikara atxikitu dira. Era berean, ikasle guztiak animatu dituzte dinamika euren ikastetxeetan zabaltzeko eta honetan parte hartzeko.

Hala Bediri adierazi diotenez, hainbat ikasle batu dira Ikasleok zorrotz! dinamika martxan jartzeko. Dinamika honen helburu nagusia ikasleria aktibatzea da, “erreformen eta inposizioen aurrean, Euskal Herriak hezkuntza sistema propio eta burujabe bat behar duelako herritik eta herriarentzako izango dena”.

Ikasleok zorrotz dinamika borroka ezberdinen bozgorailu izatea nahi dute, “denak hezkuntza sistema eraldatzeko borroka beraren parte direla adierazteko”. 

“Lan esku merkea, indibidualista, sumisoa eta akritikoa; hori da egungo hezkuntza sistemaren produktua. Eskolak sistema kapitalista heteropatriarkalak herritarrak bere zerbitzura hezteko fabrikak dira, jendartea bere moldeetan eraikitzeko trokela” direla salatu dute ohar batean.

Gainera, hezkuntza sistema “hautaketa tresna bat” bezala definitu dute, “balio dutenen eta balio ez dutenen arteko banaketa egiteko, motibazioa galdu behar dutenak desmotibatzeko…”. Zentzu honetan, ikasleak hezkuntzari dagozkion erabakiguneetatik baztertuak izaten ari direla gaitzetsi dute.

Eusko Jaurlaritzak martxan jarri nahi duen Heziberri 2020 planari aurre egiteko ere baliatuko dute dinamika. Izan ere, salatu dutenez, “berrikuntzaren eta parte hartzearen izenean sumisioaren eta inposizioaren legea saldu nahi digute”. Inposiziotzat hartu dituzte azken lege eta neurriak: “Hego Euskal Herrian inposizio horrek Espainiar estatuaren zigilua darama”. .

 Harremanetarako ikasleokzorrotz@gmail.com helbidea jarri dute martxan.

Mercedeseko kontratazioa lege-iruzurrean egiten dela onartu du EAEko Auzitegi Nagusiak

Mercedeseko kontratazioa lege-iruzurrean egiten dela onartu du EAEko Auzitegi Nagusiak

EAEko Auzitegi Nagusiak Gasteizko epaitegiaren epaia berretsi du, Mercedeseko kontratazioa iruzurrezkoa dela ebatzita. Orain frogatutzat jo dute sindikatuek  hainbat urtetatik hona salatu dutena: Mercedeseko kontratazio-politika iruzurrezkoa da.

ELAk salatu duenez, “aurrerantzean ziur aski hala izaten jarraituko du, baldin eta sindikatu batzuek beste aldera begiratzen badute Mercedesek legea urratzen duen bitartean”.

Epai berri horien artean behin-behineko kontratua duen langile baten kasua dago. Artean kontratua indarrean zegoela, langile horrek bere iruzurrezko egoera salatu zuen enpresan bertan, lan-ikuskaritzan eta epaitegian. Enpresan ELAko ordezkari izatea onartu zuen, behin-behineko langileen kidegoa ordezteko, eta egoera prekario hori salatzeko. Ordezkari izendatu eta egun gutxira enpresak kaleratu zuen, Lan Ikuskaritzak, ordurako, kontratua mugagabe bihurtzeko errekerimendua enpresara bidalita bazeukan ere.

“ELAn sinetsita gaude langileen aldeko epai gehiago helduko direla. ELAk Mercedesen iruzur hori salatzen jarraituko du. Enpresako Zuzendaritzak, gertaerak onartu beharrean, gezurti hutsak garela esaten digu guztiz agerikoa dena salatzeagatik”, adierazi dute.

 

 

 

 

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies