ERRAIETATIK vol. XLI | Ghettoaren sustraiak

ERRAIETATIK vol. XLI | Ghettoaren sustraiak

Aste honetan, ‘The Harder They Come’ (Perry Henzel, 1972) izan dugu hizpide: Jimmy Cliff protagonista izanik, 70. hamarkadako Jamaikaren erretratua eta reggaea mundura zabaldu zuen pelikula.  Eta nola ez, bere soinu-banda entzuteko aukera ere izan dugu.

1972. urtea izan zen gakoa. Urte honetan, reggaearen aitzindaria eta errekonozimendu handiko artista zen Jimmy Cliff ume basatiak, pelikula honetan parte hartu zuen, protagonista gisa, Ivanhoe ‘Ivan’ Martinen paperean. Exploitation, edo blaxploitation korronte zinematografikoan kokatu dezakegu, eta ‘The Harder They Come’ filmak modu paregabean islatu zuen Jamaikako errealitate bat: etorkizun hobe baten bila, Jamaikako landa eremuetatik hirietara alde egiten zuten gazteen errealitate konplexua, alegia.

1973ko otsailean, nazioarteko merkatura jauzi egingo zuen, New Yorkeko zinemetan proiektatzen hasi zenean. Hasiera batean, ez zuen arreta deitu, baina apirilean, benetako fenomenoa bihurtu zen nazioarteko espazio kontrakulturaletan. Pixkanaka, pelikula honi esker, musika eta kultura jamaikarrak AEBetan eta Europan barrena hedatzen joan ziren.

Soinu-bandaren eragina ere azpimarratzekoa da. Irratsaio honetan zehar entzun ditugun kantuak ereserki bihurtu ditu historiak, eta urteek aurrera egin ahala, oraindik ere entzuten dira reggae musikaren klasikoak bezala.


TRACKLIST

01 Jimmy Cliff – You Can Get It If You Really Want
02 Scotty – Draw Your Brakes
03 The Melodians – Rivers Of Babylon
04 Jimmy Cliff – Many Rivers To Cross
05 Toots and The Maytals – Sweet and Dandy
06 Jimmy Cliff – The Harder They Come
07 The Slickers – Johnny Too Bad
08 Desmond Dekker – 007 Shanty Town
09 Toots & The Maytals – Pressure Drop
10 Jimmy Cliff – Sitting in Limbo

“La memoria del 3 de Marzo debe servir para traer aquellas luchas al presente”

“La memoria del 3 de Marzo debe servir para traer aquellas luchas al presente”

En el programa entre el 3 de Marzo y el 8 de Marzo, acercamos estas dos fechas históricas a las ondas de ERRAIETATIK. Y es que tuvimos con nosotros a Alitxu Martínez del Campo. Cuando era joven, vivió de cerca el 3 de Marzo de 1976, y también es una de las mujeres gasteiztarras que ha trabajado intensamente por la huelga del 8 de Marzo de 2018.

Alitxu Martínez del Campo

Del 3 de Marzo de 1976, a la Huelga Feminista del 8 de Marzo de 2018. Alitxu representa un recorrido que aúna la lucha de la clase trabajadora y la lucha feminista. Se encuentra entre las miles de mujeres, muhcas veces invisibilizadas, que en el año 76 vivieron tanto las huelgas y movilizaciones previas como la propia masacre del 3 de Marzo. En aquella época era una joven militante comunista, y con el paso de los años, entre otras cosas, ha sido una incansable militante del movimiento feminista de Gasteiz y de Euskal Herria, también a día de hoy.

Del 3 de Marzo, al 8 de Marzo

Charlando con ella, hemos querido recoger un testimonio de los últimos 42 años. Por un lado, para conocer cómo vivió ella, como mujer joven, el 3 de Marzo de 1976; y por otro lado, para comprender el desarrollo del movimiento popular y del movimiento feminista durante todos estos años, haciendo un recorrido que llega hasta el día de hoy.

 

ERRAIETATIK vol. XL | Oihu gorria, iraultza morea

ERRAIETATIK vol. XL | Oihu gorria, iraultza morea

Martxoak 3 eta Martxoak 8 bitarteko irratsaioan, ERRAIETATIKeko uhinetara ekarri genituen bi data historiko hauek. Izan ere, Alitxu Martínez del Campo izan dugu gurean: gaztea zelarik, 1976ko Martxoaren 3a hurbiletik bizi eta 2018ko Martxoaren 8ko Greba Feministan buru belarri aritu den emakume gasteiztarra, ume basatia. Honekin batera, Jean-Luc Godard zinegile frantsesaren harribitxietako batera hurbildu gara, ‘La Chinoise’ (1967).

1976ko Martxoaren 3tik, 2018ko Martxoaren 8ko Greba Feministara

1976ko Martxoaren 3tik, 2018ko Martxoaren 8ko Greba Feministara. Langileen iraultza eta borroka feminista uztartzen dituen ibilbidearen erakuslea da Alitxu Martínez del Campo. 76ko greba mugimendua zein Martxoaren 3ko sarraskia bizi zituen emakume askoren artean dago. Gazte militante komunista zen garai hartan, eta urteak aurrera egin ahala, besteak beste, eta gaur egun ere, Euskal Herriko eta Gasteizko mugimendu feministaren militante nekaezina izan da.

Alitxu Martínez del Campo

Berarekin solasean, 42 urte hauen inguruko testigantza jaso nahi izan dugu. Alde batetik, 1976ko Martxoaren 3a nola bizi zuen ezagutzeko, eta bestalde, urte luze hauetan herri mugimenduaren zein mugimendu feministaren bilakaera ulertzeko, gaur egun arte iristen den ibilbidea eginez.

‘La Chinoise’ (Jean-Luc Godard, 1967)

Bestalde, ‘La Chinoise’, 1967. urtean Jean-Luc Godardek zuzendutako pelikulara hurbildu gara. Garaiko manifestu maoistatzat zein 68ko Maiatzaren aurrekaritzat hartu ohi da, urtebete beranduago Frantzian eztanda egingo zuen iraultzaren sinbolo bat. Godard-en obra osoa bezala, Nouvelle Vague mugimenduaren baitan kokatu genezake, eta inoiz baino kutsu esperimentalagoa du lan bitxi honetan. Izan ere, pelikulan zehar etengabe gogorarazten digun bezala ‘Prestakuntzan dagoen pelikula’ bat da.

ERRAIETATIK vol. XXXIX | Hildako hiriaren begi-kolpea

ERRAIETATIK vol. XXXIX | Hildako hiriaren begi-kolpea

Aste honetako ERRAIETATIK irratsaioan, ikusentzunezko bi proiekturi begira jarri gara. Alde batetik, Metromuster ekoiztetxe-kooperatiba katalanari buruz hitz egin dugu, Xavier Artigas kide eta sortzailearekin. Bestalde, serieen urrezko aroaren aitzindaria den ‘The Wire’ maisulanaren inguruko monografikoa osatu dugu.


Izan ere, otsailetik apirilera, Metromuster ekoiztetxe-kooperatiba katalanaren inguruko jardunaldiak antolatu dituzte Gasteizko ZAS Kultur Espazioan. Aitzaki horrekin, irratsaiora ekarri dugu Xavier Artigas, ‘Cultures Audiovisuals Emancipadores’ leloa oinarri hartuta, ikusentzunezko kultur emanzipatzailea praktikara eraman duen proiektu independente hau hurbiletik ezagutzeko.

Eta aspalditik egin nahi genuen monografikoaren ordua iritsi da, irratsaioaren bigarren erdian. ‘The Wire’ (David Simon, 2002-2008) Baltimore, Maryland, AEBetan girotutako telebista serie bat da. Istorioa polizia talde bati enkargatutako entzute telefonikoek gidatzen dute, eta hiri honetako sistema osoaren ustelkeria agerian uzten du, ustelkeria horren arlo ezberdinak lantzen dituzten bost denboraldietan zehar. Sistema kapitalista neoliberalaren miseriak agerian utzi zituen ikusentzunezkoen historiara pasatu den serie honek. Nahiz eta Baltimore hirian girotuta egon, unibertsala bihurtu da ‘The Wire’, maisutasunez egindako ikusentzunezko lanagatik, baina baita sistemari egindako kritika zorrotzagatik.


Xavier Artigasekin elkarrizketa osoa:

“Tenemos la gran responsabilidad de hacer frente al relato hegemónico con inteligencia”

“Tenemos la gran responsabilidad de hacer frente al relato hegemónico con inteligencia”

“Tenemos la gran responsabilidad de hacer frente al relato hegemónico con inteligencia”

Otsailetik apirilera, Metromuster ekoiztetxe-kooperatiba katalanaren inguruko jardunaldiak antolatu dituzte Gasteizko ZAS Kultur Espazioan. Aitzaki horrekin, ERRAIETATIK irratsaiora ekarri dugu Xavier Artigas, proiektuko kide eta sortzailea, eta apirilaren 19ean Gasteizen hitzaldia eskeiniko duena. ‘Cultures Audiovisuals Emancipadores’ leloa oinarri hartuta, ikusentzunezko kultur emanzipatzailea praktikara eraman du proiektu independente honek eta hurbiletik ezagutu nahi izan dugu.

2011. urtean, Bartzelonako 15M mugimenduaren ikusentzunezko lanetan ibili ziren Metromuster-ko kide batzuk, tartean, Xavier Artigas bera. Horren aurretik, Ekonomia Sozial Eraldatzailearen aldeko apustua egina zuten, kooperatiba gisa sortu zenean. Ostean, kalitate eta hedapen handiko dokumental ezberdinen produkzioan buru-belarri ibili dira: ‘[No-res], vida i mort d’un espai en tres actes’ (2013), Termitas, el observatorio DESC y el litigio estratégico del caso Bárcenas (2014), ‘Ciutat Morta’ (2014), ‘Tarajal: Desmuntant la impunitat a la frontera sud’ (2016) edo ’12 d’octubre. Cultura de l’Odi i Legítima Autodefensa’ (2017).

Eta bitartean, eraldaketa sozialarekiko konpromisoa eta herri mugimenduekin harreman estua mantendu du ekoiztetxeak: mugimendu sozialen zein CUPen spot ezberdinak eta musika talde batzuen bideoklipak ere egin dituzte.

Elkarrizketa honetan gai ezberdinen inguruan aritu gara Xavier Artigasekin: Metromuster proiektuaren jatorria, izaera eta ibilbidea, kooperatibismoaren aldeko apustua, mugimendu sozialak eta ikusentzunezkoen zein komunikazioaren garrantzia, besteak beste.

ERRAIETATIK vol. XXXVIII | Kontra egitearen poetika

ERRAIETATIK vol. XXXVIII | Kontra egitearen poetika

Poesiak norbera biziberritzen badu, munduari kontra egiteak are gehiago. Akaso horregatik 103 urte zituela hil da Nicanor Parra, bere antipoetiak biziberritzen zuelako. Hala ere, hil da Nicanor eta ERRAIETATIKeko ume basatiok berari eta bere ibilbide artistikoari eskieni diogu aste honetako saioa. Parrak sortu eta garatu zuen antipoesia; herri kulturari lotu eta XX. mendeko olerkigintza txiletarrari kontra egin zion paradigma poetikoak. Irratsaioari amaiera emateko, nobedade musikal batzuk ekarri ditugu gurera; mass-media delakoei kritika egiten dieten kantak, hain zuzen.

Nicanor Parra antipoeta.


Hilezkorra zirudien arren, pasa den urtarrilaren 23an hil zen Nicanor Parra antipoeta txiletarra. 103 urterekin hil zen Parra baina hil arren, hilezkorra den obra utzi digu. Ezbairik gabe, XX. mendeko Txileko, Amerikako eta Munduko poeta esanguratsuenetakoa da Nicanor Parra. Azken finean, berak sortu zuen antipoesia delakoa. Honekin batera, matematiko eta fisikoa izan zen ere Nicanor.

Nicanor Parraren “artefakto” bat.

Baina zer dira antipoemak? Zer da antipoesia? Antipoesiaren helburua modu edo era poetiko tradizionalak zalantzan jarri eta deuseztatzea da. Olerkiaren mezua da benetan garrantzia duena, es forma, ez lirika. Balorean jartzen da behar-beharrezkoa dena, egunerokoa. Hortaz, erabiltzen den hizkera egunerokoa da, burlesko eta ironikoa, ohiko esamolde eta hitzekin. Olerkigintzan erabiltzen zen goi-hizkera polit horrekin apurtu nahi du. Pertsona normalen bizipenak ditu hizpide.

Saioaren bigarren zatian, esan bezala, azken asteetan hainabt talde musikalek kaleratutako kanta berriak izango ditugu. Hala nola, Riot Propagandaren “Mass mierda” edo D-Tox gasteiztarren azkenengo diskaren aurrerapena: “Correo español”.

D-Toxeko kideak estudioan

 

ERRAIETATIK vol. XXXVII | La Rage du Peuple

ERRAIETATIK vol. XXXVII | La Rage du Peuple

Azken asteotako elkarrizketa mamitsuen ostean, Frantziar estatuko banlieuei begira jarri gara gaurkoan ERRAIETATIK irratsaioan. 1995an zuzendu zuen Mathieu Kassovitz-ek ‘La Haine’ (‘Gorrotoa’), bazterretako gazteriaren matxinadaren inguruko kultuzko filma. Historian zehar gertatu den bezala, bere garaiko testuinguruaren irakurketa ezinhobea egin zuen pelikula honek: «Garrantzitsuena ez da erorialdia, baizik eta lurreratzea», klaseen arteko gerra isilak eztanda egiten duenean. Eta argi geratu zen hori, 2005. urtean Banlieuetako Istiluak Parisetik Frantzia eta Europa osora hedatu zirenean.

‘La Haine’ (Mathieu Kassovitz, 1995)

Istiluak banlieuetan. 2005.

Nicolas Sarkozyk, orduko presidenteak, berehala asmatu zuen istiluetan parte hartzen zuten gazteak identifikatzeko izena: ‘Racaille’ (txusma, jendaila, zaborra). Eta hain zuzen ere, hori da gaurko irratsaioan ezagutu nahi duguna. Nola bizi dira Frantziar estatuko hiri handietako behe-auzoetako gazteak? Zer suposatzen du azal txuria ez izateagatik bigarren mailako herritar izatera kondenatzen zaituen herrialde batean bizitzea? Zergatik pizten dira aldian-aldian matxinadak eta istiluak bere burua giza eskubideen jaioterri gisa duen herrialde honetako banlieuetan? Nondik dator hainbeste amorru?

Keny Arkana

Testuingurua osatu eta ibilbide historikoa egiteaz gain, banlieuetatik sortutako rap eszena frantsesera hurbildu gara. 1981an iritsi zen hip hop kultura Frantziara, eta berehala handituz joan zen musika estilo honen ospea, bertan bizi zen komunitate afrikar zabalari esker. Mezu antirrazistak oinarri, molotov koktelak ziren kantuak sortzen hasi ziren. Laister agertu ziren rap musikaren inguruko lehenengo irratiak eta kontzertuak, betiere polemikaz inguratuta, polizien hilketak zein beste krimen batzuk goraipatzea leporatuta. 90. hamarkadan zehar, hazkunde ikaragarria bizi zuen eszenak eta mundu osoko erreferentea bihurtu zen: Ministère AMER, IAM, NTM, Assassin… XXI. mende hasieran (banlieuetako istiluen zein ‘terrorismoaren kontrako gerra’-ren testuinguruan), mainstream-a atzean utzi nahi zuen korronte berri bat agertu zen, mezu subertsibo, iraultzaile eta politizatuei garrantzi handiagoa emanez: Médine, Mafia K1 Fry, Kery James, Keny Arkana…


TRACKLIST

01 – Keny ArkanaLa rage
02 – Cut KillerNique La Police
03 – Kery JamesRacailles
04 – Kery JamesBanlieusards
05 – Ministère AMERSacrifice de poulets
06 – IAML’École du Micro dArgent
07 – MédineDon’t Panik
08 – Mafia K1 FryGuerre
09 – Keny ArkanaJ’me barre

Diaux, Del Amo eta Letamendia: “Herri mugimenduaren indarra mantentzen bada, irrati libreak osasuntsuak izango dira”

Diaux, Del Amo eta Letamendia: “Herri mugimenduaren indarra mantentzen bada, irrati libreak osasuntsuak izango dira”

Letamendia eta Diaux, 2013.

Jason Diaux, Ion Andoni del Amo eta Arkaitz Letamendiak ‘Westminster Papers’-en 35 orrialdeko artikulua argitarau dute, Hala Bedi eta Eguzki Irratien inguruko historia eta antolakuntza jasoz. Komunikazioa eta kulturaren inguruko argitalpen esanguratsu hau ere gurera ekarri dugu: Jason, Ion Andoni eta Arkaitzekin solasaldi interesgarria izan dugu, hain zuzen ere. Irrati libreen izaera, iragana, oraina eta etorkizuneko erronkak izan ditugu mintzagai.

ERRAIETATIK vol. XXXVI | Zokoratuen boza

 

ERRAIETATIK vol. XXXVI | Zokoratuen boza

ERRAIETATIK vol. XXXVI | Zokoratuen boza

Bi gertakari garrantzitsuen inguruan biratu du aste honetako ERRAIETATIKeko irratsaioa: «Freedom Waves: Giving People a Voice and Turning It Up! Tuning into the Free Radio Network in the Basque Country» artikuluaren agerpena Westmintser unibertsitateko Westminster Papers’-en eta Rosa Luxenburgo eta Karl Liebknecht espartakisten erailketaren 99. urteurrena. Biak a la biak, irrati libreak eta espartakistak zokoratuen boza ziren, dira eta izango dira.


Jason Diaux, Ion Andoni del Amo eta Arkaitz Letamendiak ‘Westminster Papers’-en 35 orrialdeko artikulua argitarau dute, Hala Bedi eta Eguzki Irratien inguruko historia eta antolakuntza jasoz. Komunikazioa eta kulturaren inguruko argitalpen esanguratsu hau ere gurera ekarri dugu: Jason, Ion Andoni eta Arkaitzekin solasaldi interesgarria izan dugu, hain zuzen ere. Irrati libreen izaera, iragana, oraina eta etorkizuneko erronkak izan ditugu mintzagai.

«Herri mugimenduaren indarra mantentzen bada, irrati libreak osasuntsuak izango dira»

Espartakistak Berlinen 1919. urteko hasiean

Saioaren bigarren zatian, ordea, Alemaniako espartakisten inguruan arituko gara Rosa Luxenburgo eta Karl Liebknechten erailketaren 99. urteurrena probestuz. Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren zatiketa batetik sortu ziren espartakistak. Luxenburgo eta Liebknecht buru zituen mugimendu iraultzaile honek sortu zuen Alemaniako Alderdi Komunista 1918an. 1919. urte hasieran, herrialde osoan hedatzen ari zen matxinadaren buruan jarri eta saiakera iraultze bat gidatu zuten. Porrot egin eta errepresio gogorra pairatu zuten: espartakisten buruzagiak hil zituzten.

 

 

Ander Solozabal (Bidelapurrak): “Ez dugu autoekoizpena baino modu hoberik aurkitu”

Ander Solozabal (Bidelapurrak): “Ez dugu autoekoizpena baino modu hoberik aurkitu”

‘Gorriak eta bi’ diska kaleratuko du laster Bidelapurrak taldeak, folk tabernazale eta country doinuak oinarri eta jatorrizko bikotea seikote bihurtuz. Eta urtarrilaren 20an aurkeztuko dute Moonshine Wagon taldearekin batera Hell Doradon eskainiko duten kontzertuan. Diskatzar berri honetako kanta batzuk entzuteko aukera izan dugu, eta Ander Solozabal taldekide eta ume basatiarekin hitz egin dugu: Bidelapurrak taldearen bilakaera, diska berriaren nondik norakoak, autoekoizpena, panorama musikala… izan ditugu hizpide.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies