Oharra | “Alfreedo” -Hala Bedi Irratia-

Oharra | “Alfreedo” -Hala Bedi Irratia-

Mezu berri bat iritsi da Hala Bediko mugikorrera. “Larunbatean Gasteizko mobilizaziora joango naiz. Argazkiak, bideoak… behar badituzue, esan lasai”. “Sare sozialetan kanpaina berri bat jarriko dugu martxan Alfredo. Laguntzerik bai?”. Hala Bedi Irratiak beti jaso du Alfredo Remirezen -@erreharria- partetik erantzun berdina: prestutasuna, laguntzeko gogoak eta Herri Mugimenduan bere aletxoa jartzeko bihotz handia.

Orain, aldiz, urtebetez espetxeratu nahi dute Alfredo. Zergatia sinplea da, eta ez dugu beste bat aurkitzen: adierazpen askatasuna jarri dute jomugan. Dispertsioa salatzea, sare sozialak salaketarako eta umorerako baliatzea… Horregatik espetxeratu nahi dute Alfredo Remirez: elkartasuna bera da espetxeratu nahi dutena.

“Free” nahi dugu Alfredo. Hala Bedi Irratiak 35 urte laster beteko dituenean, urteurrenean gurekin nahi dugu; hau ez da berdina izango zu ez bazaude. Adierazpen asktasunaren aurkako erasoak lehen pertsonan sufritu dituen proiektu komunikatibo honetatik, Alfredo Remirez ez espetxeratzea eskatzen dugu, bere senide, lagun eta hurbileko guztiei elkartasuna adieraztearekin batera.

Hala Bedi Irratia, 2017ko urriaren 9an

Aceros 25 urte: Gauza asko eta, aldi berean, gauza gutxi aldatu direlako

Aceros 25 urte: Gauza asko eta, aldi berean, gauza gutxi aldatu direlako

25 urte igaro dira Aceros de Llodio enpresa itxi zutenetik. Gertakari garrantzitsua izan zen bailaran: ondorio ekonomiko negatiboak eragin zituen, familia ugari geratu ziren lanik gabe eta. Hori dela eta, elkartasun uholdea sortu zen itxieraren aurka. Langileak soilik ez, herriko sektore zabal asko ere inplikatu ziren borrokan.

Aiaraldea.eus bidez /Txabi Albarado

Azken 25 urteetan asko aldatu da Gardeako paisaia. Gutxi dira Aceros de Llodio-tik geratzen diren arrastoak, fabrika ibaiertzeko auzoaren zati handi bat okupatzera iritsi zen arren.

Ez zen nolanahiko lantegia: eskualdeko enpresarik garrantzitsuenetarikoa izan zen Aceros. 2.000 langile baino gehiago izatera iritsi zen, itxi zuten unean 560 zeuden arren. “Prozesu nahiko luzea izan zen itxierarena”, azaldu du bertako langilea zen Bego Ortegak, “80ko hamarkadan hasi zen eta 1992. urtera arte iraun zuen”.

“Kapitalismo industrialaren krisian kokatu behar da itxiera, ekoizpen modu horren irabazi-tasak goia jo zuen unean”, erantsi du Aceroseko Enpresa Batzordean CCOOko ordezkari gisa aritutako Kepa Gonzalezek. “Desibertsioak eta deslokalizazioak eman ziren, gaur egun ere gertatzen dena”.

Industria-birmoldaketa
Horren ondorioz, “industria-birmoldaketa” deritzon fenomenoa gertatu zen Euskal Herrian. Acerosenaz gain, beste hainbat enpresen itxiera ere eragin zuen horrek, Bilboko La Navalena kasu. “Enpresariek euren onurak atera zituzten eta estatuaren esku utzi zituzten lantegiak”, oroitu du Juanjo Basterra ekonomia kazetariak.

Horrela sortu zen Aceriales, altzairugintzan aritzen ziren hainbat enpresa biltzen zituen erakunde publikoa. Acenor izena hartu zuen gero taldeak, eta Sidenor azkenik.

Gauzak hala, langile murrizketa handia egon zen Acerosen 80ko hamarkadan. 1.800 langile izatetik 600 izatera pasa zen fabrika. “Erretiro aurreratua jaso zuten langile askok”, kontatu du Koldo Gaviñak, fabrikako ELAko ordezkari oihak, “60 urtekoei eman zieten erretiroa lehenbizi, eta 58, 55 eta 52 urte zituztenen txanda iritsi zen gero”. Orduan hasi ziren lehenengo gatazkak, greba eta manifestazio forma hartu zutenak.

“1988 urtean amaitu zen enpresaren modernizazioa”, Jose Ignacio Alvaradoren esanetan.  Aceroseko enpresa komiteko presidente ohia da Alvarado. Argitu duenez, langileek ez zuten uste enpresa itxiko zenik: “1991 urtean jakinarazi ziguten. Sekulako mailukada izan zen”.

“Erabaki politikoa”
Toño Aizek ere ondo gogoratzen ditu garai horiek, Laudioko alkatea izan baitzen 1991 eta 1997 urteen artean. “Beste herrialde batzuetan merkeago produzitzen zen. Gehiegizko ekoizpen bat zegoen hemen, enpresa bideragarri ez izatea ekarri zuena”.

Kontrakoa uste du, baina, Juanjo Basterrak. Kazetariaren ustez, “interes politiko eta ekonomikoak” egon ziren itxieraren atzean. “Espainia Europar Batasunean sartu zenean hainbat agindu ekonomiko jaso zituen, horrek ere eragin zuen birmoldaketa”. Iritzi berekoa da LAB sindikatuko Irene Isusi: “Gobernuak Europako agindu horiek betetzera mugatu ziren”.

Kantabriako Reinosa herriko altzairu-fabrikako gatazkak ere asko baldintzatu zuen Acerosen etorkizuna, Jose Ignacio Alvaradoren hitzetan. “Langile bat hil zen bertan poliziak jaurtitako ke-pote baten ondorioz. Altzairuaren ekoizpena Laudion zentratuz gero, Reinosako lantegia itxi egin beharko litzateke seguru asko, eta Madrilgo gobernuak ez zuen hori inoiz onartuko”. Gauzak hala, Aceros itxi zenean bertako makinak “piezaz pieza” desmuntatu zituzten, Kantabriara eramateko.

Grebak, eguneroko ogi 
Langile borroka handia eman zen urte horietan, garai hartan eginiko argazki eta bideo askotan ikusi daitekeenez. Grebak, itxialdiak, errepide mozketak eta bestelako ekintzak eguneroko ogi bilakatu ziren Aiaraldean.

“Gobernuak ez zituen gauzak erraz eduki”, kontatu du enpresako langile izan zen Kepa Garrotek, “erabateko gerra izan zen”. Jose Ignacio Alvaradorentzat, “gatazka handi bat” sortzea zen helburua, “gobernuak atzera egin zezan, bera baitzen fabrikaren jabea”.

Poliziaren erantzuna ere ez zen nolanahikoa izan. “Borroken lehen fasean Guardia Zibila izan zen protestak erreprimitzeaz arduratu zena”, Bego Ortegaren arabera. Gatazken azken urteetan, aldiz, Ertzaintzak hartu zuen lekukoa.

“Tentsio handiko momentuak bizi izan ziren”, ziurtatu du Kepa Gonzalezek, “langileon erantzuna gogorra zen, baina poliziena ere tamainakoa izan zen”.

Herriaren inplikazioa
Hala ere, Acerosen jazo zena ez zen langile borroka hutsa izan. “Mobilizazioak eta eguneroko borrokak gatazkaren sozializazioarekin uztartu zituzten langileek”, Irene Isusiren aburuz: “Horrek lagundu egin zuen arazoari zegokion dimentsio politikoa ematen”.

Herriko merkatariak izan ziren gehien inplikatu zirenak, Koldo Gaviñaren iritziz: “Grebak zeudenean komertzioak ixten zituzten”. Dirurik ez zeukaten langileei ere lagundu egiten zieten saltokiek, Mari Paz Gerriketxebarriaren hitzetan. “Ahal zutenean ordaintzeko esaten genien, eta hala egin zuten egoerak hobera egin zuenean”.

Emakumeek ere aktiboki parte hartu zuten gatazkan. “1987. urtean enplegu-funtsean zeuden langileen emazteak protesta-dinamika propioak garatu zituzten, euren senarrak fabrikan berronartuak izan zitezen”, nabarmendu Jose Ignacio Alvaradok.

Gurasoen “piketeak”
Ikasle eta gazteena izan zen mobilizatu zen beste sektoreetako bat. Isabel Diazek Laudio Institutuan ikasten zuen bolada horretan. Haren aitak Acerosen egiten zuen lan, eta  bi neba zituen Lanbide Heziketa Ikastetxean. “Lantegiko soldatatik bizi ginen. Kobratzen ez zutenean etxera ez zen dirurik iristen, egoera dramatikoa eta oso gogorra zen. Familia osoa joaten ginen mobilizazioetara. Poliziak pilotak, ke-poteak eta suzko armak erabiltzen zituen… eta guk harriak”.

Gazteen presentziak isla berezia izan zuen komunikabideetan. “Telebistak zioen gatazkan parte hartzen zutenak ez zirela langileak, ‘agitatzaile profesionalak’ baizik, baina guk bagenekien gurekin zeuden gazteak gure seme-alabak zirela, langileen seme-alabak”, argitu du Jose Ignacio Alvaradok.

“Gurea ez zen agitazio hutsa”, azpimarratu du Laudioko institutuko ikasle zen Xabi Gorostiagak, “benetako kezka sakona zegoen herrian, ikasleen gurasoak baitziren lanik gabe geratzeko arriskuan zeudenak”. Lanbide Heziketan zeuden gazte  askok Acerosen lan egiteko ikasten zuten, gainera. Hortaz, jende askoren bizitza-proiektua zegoen kolokan. Hala ere, bazeuden ikasleek protestetan parte hartzearekin ados ez zeuden gurasoak, Gorostiagak adierazi duenez: “Piketeak egiten zituzten institutuko atean, atera ez gintezen. Leihotik salto egin behar izaten genuen”.

Itxieraren ostekoak
Herri osoaren inplikazioak, baina, ez zuen balio izan itxiera ekiditeko. 1992ko udazkenean fabrikak behin betiko eten zuen bere jarduna. 560 langiletik 200ek jaso zuten erretiroa, 25 inguru Gasteizera joan ziren, 10-15 Larrondora eta lauzpabost Reinosara (Kantabriara). 30-35 beharginek borondatezko baja hartu zuten eta gainontzekoak Basauriko lantegira joan ziren.

“Ez zen kaleratzerik egon”, jakinarazi du Jose Ignacio Alvaradok, baina azpimarratu du borrokaren helburua fabrikak irekita jarraitzea zela, bertako lanpostuak mantendu zitezen. Saltoki eta lantegi txiki ugarik itxi zuten hurrengo urteetan, horietako askok Acerosentzat lan egiten zutelako gehienbat. “Ez zen lanpostuen suntsitze hutsa izan”, gaineratu du Irene Isusik, “herri honen bizimodua zen desegin zena”.

“Depresio izugarriak” egon ziren hurrengo urteetan, Xabi Gorostiagaren arabera, “lana galtzea duintasuna galtzea baitzen jende askorentzat”.  

Ez zuen atzera bueltarik egorak, Toño Aizek ziurtatu duenez: “Ezin zen lantegia berpiztu. Horregatik, Laudioko udalaren helburu nagusia izan zen gune industrial hori guztia berriz atontzea, jarduera berrietarako prest uztea”.

Egungo egoera
Alabaina, Laudioko industriaguneko jarduera ekonomikoa ez da inoiz Acerosen garaiko mailara itzuli. Hala uste du Juanjo Basterrak. “Gardea auzoa ikustea besterik ez dago. Enplegu gutxi sortu da Aceros zegoen tokian, desertua dirudi. Zerbitzuen herri bat bihurtzen ari da Laudio”. Antzeko iritzia du Jose Ignacio Alvaradok, enpleguen kalitatea okertu egin dela pentsatzen du: “Ezin da alderatu gaur sortzen den enplegua duela 25 urte zeuden lanpostuekin”.

“Langile klasea oso zatitua dago egun”, dio Kepa Gonzalezek. Bat dator harekin Basterra: “Kapitalismoak indibidualizazio jarrera batera eraman gaitu, eta ez dugu horri erantzuten jakin”.

Edozelan ere, atzera eta aurrera begira jarrita, badago Acerosen emandako langile borroka gaur egun errepikatuko ahalko litzatekeela uste duenik. “Orain Espainiako presidentea aterako balitz telebistan esanez Guardian eta Vidrala itxiko dituztela imajinatzen dut erantzuna ez litzatekeela txikia izango”, dio Xabi Gorostiagak. Iritzi berekoa da bego Ortega ere: “Gaur egun, egoera berdinaren aurrean, berdin jokatuko nuke”.

Manifestazioa eta herri eskolak Gasteizen, urriaren 12ko jai egun arrotzean

Manifestazioa eta herri eskolak Gasteizen, urriaren 12ko jai egun arrotzean

Urriaren 12ko jai egun arrotzak alternatiba ezberdinak izango ditu Gasteizen. Herri eskola bateratuak ospatuko dituzte goizetik Errekaleorren; 13:00etan, manifestazioa egingo dute, Kataluniarekin elkartasunez. Hala Bedin ere normal funtzionatuko dugu eta egunaren jarraipena egingo dugu.

Ekialde institutuko herri eskola bat

Urriaren 12an Espainiako indar armatuen eguna ospatzen dute. Hala ere, ospatzeko ezer ez dagoela uste dutenak asko dira. Hauetako batzuk, ikasleak dira eta aspalditik antolatzen dituzte herri eskolak: ikastola ezberdinetan, denak batera gune batean bilduz… Baina aurtengo testuinguruak beste ezaugarri batzuk ditu, besteak beste, Katalunia eta 78ko erregimenaren gainbehera.

Hori dela eta, herri eskoletaz gain aurten manifestazioa egongo da Gasteizen. “Demokrazia” lemapean sinatutako kartelean ikus daitekeenez, 13:00etan manifestazioa aterako da Andra Maria Zuriaren plazatik abiatuta. Antolatzaileek sare sozialetan iragarri dutenez, manifestazio zaratatsua izango da eta txiribituak edo zarata ateratzeko bestelako elementuak eramateko eskatu dute.

Oraingoan, herri eskolak ez dituzte ikastetxe ezberdinetan ospatuko ikasleek. Ikasle Altxak antolatuta, zentro batera mugatuko dira egitaraua aurrera ateratzeko; gune hori Errekaleor Auzo Askea izango da. Ekitaldia, marxismoa, feminismoa, antiespezismoa eta aisialdia lantzeko tailerrak, herri bazkaria,  asanbladak… egongo dira 10:00etan abiatuko diren eskoletan.  

Hala Bedin ere, normaltasuna nagusi

Urriaren 12an normal funtzionatuko dugu Hala Bedin. Mobilizazioen, herri eskolen eta bestelako ekimenen berri emango dugu sare sozialetan eta webgunean. Irratsaioek ere, normal funtzionatuko dute.

 

Euskararen arnasgunea itoko du Gasteizko Udalak auzoa eraisten badu

Euskararen arnasgunea itoko du Gasteizko Udalak auzoa eraisten badu

Errekaleor Auzo Askearen laugarren urteurrena betetzera doanean, Gasteizko udal-gobernuak auzoa eraisteko prozedura azkartu du berriki, aste gutxiren buruan gazte batzuek sortu zuten bizitzeko espazio alternatiboa desagerrarazteko asmoz. Gauza asko gertatzen ari da Arabako inguru horretan, eta horietako bat euskararentzat sortu den arnasgunea da. Hori ere galduko litzateke asmo ezkutuekin abiatutako eraiste-agindua gauzatzen bada.

Argia.eus bidez / Beñat Garaio

Arg: DosPorDos Photo

Nork esango zien 60ko hamarkadan Espainiako Estatutik Gasteizera lanera etorri ziren familia horietako batzuei hain baldintza txarretan bizi beharko zirela? Oinarrizko zerbitzuak doi-doi zituzten etxe batzuetan bizi ziren, beren lantokietatik gertu, baina Gasteizko erdialdetik hain urrun. Orduan ere txakurrak oinutsik ibiltzen ziren Euskal Herrian eta Gasteizko Un Mundo Mejor auzoa, hau da, Errekaleor, bertako biztanleek hornitu, aberastu eta hobetu zuten, auzolanean, nola bestela. Nork esango zien gaztelaniaz mintzo ziren Extremadura eta Gaztelako langile-familia horiei euren auzoan desjabetze masiboak egingo zituztela espekulazioaren izenean, eta ondoren, euskaraz mintzo ziren gazte batzuek okupatuko zutela Errekaleor, mundu hobe bat egunerokoan praktikan jartzeko asmoz?

30 bat lagun elkartu dira Errekaleorreko gaztetxean antiespezismoari buruz eztabaidatzeko. Euskaraz da eztabaida eta euskaraz ez dakitenen ondoan auzokide batzuk eseri dira esandakoak gaztelaniara itzultzeko. Errekaleor Auzo Askea da hau, Gasteizko euskararen arnasgunea.

Familia transmisioz sortua ez den arnasgunea

Manex Agirrek 2017ko maiatzean Arabako Alean idatzitako Errekaleor: inpaktu linguistikoa artikuluan ohartarazi zuen Errekaleorreko arnasgunea birrintzeak izango zuen inpaktu linguistikoaz eta arrazoi (potolo) bat gehiago eman zuen bizi-eredu alternatiboa posible den oasi hau sostengatzeko. Bere hitzetan, baina, Errekaleor bestelako arnasgunea da UEMAko udalerriekin –eta bertan egoteko baldintzak betetzen dituztenekin– alderatuta. Izan ere, arnasgune sortu berria da, erabaki esplizitu batetik sortu dena eta ez familia transmisiotik sortua. Errekaleorrek eta bertako euskaldunek, Agirreren hitzetan, erakutsi dute euskaraz bizi daitekeela esparru sozial ireki eta autokudeatu batean, erakundeen beharrik gabe eta hiztunen hautu pertsonal batetik abiatuta.

Egiari zor, arnasgunea da Errekaleor, euskaraz hitz egiteko gaitasuna dutelako bertan bizi diren gehienek, eta euskaraz mintzo direlako askotan. Hala ere, UEMAk arnasguneak maila ezberdinetan sailkatzen dituen bezala, Errekaleor ere arnasgune berezia da, bere indargune, antzekotasun eta ñabardurekin.

Gehienak testuinguru euskaldunetatik datoz

Auzoko indarguneetatik hasiko gara: auzo euskalduna da ezbairik gabe eta Errekaleor Auzo Askea osatzen dutenen gehiengoa testuinguru (oso) euskaldunetatik datorren gazte jendea da. Gasteizera ikastera joan eta ikasketak amaituta auzoan gelditu diren gazte euskaldunak dira muina. Horientzako euskaraz hitz egitea modu naturalean sortzen den jokabidea da, ohitura horrelakoa delako eta erosoago mintzo direlako. Horrek bermatzen du euskararen erabilera altua izatea eta horrek bermatzen du euskaraz ez dakiten madrildar eta txiletar batek euskaraz ikastea han. Baina horren gainetik, gehiengoa den euskaldun osoen multzo honek ahalbidetzen du euskararen garrantzia Errekaleorren, horiek erabaki dutelako auzokideek ‘marko formala’ deitzen dioten horretan euskara nagusi izatea, hau da, euskara izatea Errekaleorreko “hizkuntza ofiziala” (asanblada, eztabaida eta abarretan).

Hala ere, Euskal Herriko beste arnasgune batzuetan bezala, badaude euskarak irabazteko dituen espazio batzuk. Lehenik eta behin, auzokidea eta bisitaria ohartuko dira elkarrizketa informal ugari gaztelaniaz direla, ez baitira gutxi gaztelaniaz euskaraz baino hobeto moldatzen direnak –gehienbat testuinguru ez hain euskaldunetatik datozenak, bereziki Gasteiztik–. Egitasmoak duen erakargarritasunarengatik jende ez euskaldun asko iritsi da auzora eta horregatik jatorrizko euskaldun asko gaztelaniara pasatzen ari dira. Hortaz, esparru formalean euskara nagusi den bezala, hortik aterata gaztelaniak garrantzi gehiago hartzen du. Ohikoa da, adibidez, lan-talde txikietako bilera batzuk gaztelaniaz izatea, batzuk “e, bilera osoa gaztelaniaz egin dugu!” esan arte.

Errekaleortarrak hainbat lan-taldetan murgilduta daude, izan ‘Ongi Etorri’ edo izan baratzea, eta euskararen alde lanean aritzeko denbora atera duten auzokideak ez dira asko, eta bere gain hartu behar izan dute zama osoa. Euskararen aldeko ekintzaileak errespetatuak dira eta auzokideek euskaraz egiten dute beraiekin euren hizkuntza gaitasunak uzten dien neurrian, baina euskaltzaleak elkarrizketan ez daudenean hizkuntza hautuaren logika aldakorra itzultzen da. Gaztelaniaz ondo moldatzen ez diren euskaldunekin edo bigarren hizkuntza frantsesa dutenekin gauza bera gertatzen da. Horiek inguruan dabiltzanean euskararen erabilera nabarmen igotzen da, errekaleortarrek saiakera egiten dute euskaraz egiteko haiekin.

Alabaina, euskalduna da Errekaleor: euskara eskolak antolatu dituzte ez dakitenek ikas dezaten, joan den udan ‘Asketegia’ antolatu dute euskaraz hitz egiten askatzeko, euskara da hizkuntza nagusia auzoan eta euskaratik eraikitakoa da Errekaleorren ahotsa.

Zer gertatzen da, baina, Errekaleorren euskara gehiago ez hitz egiteko? Hasteko, eta hau azpimarratzea garrantzitsua da, kolokan dago auzoaren etorkizuna eta hori da lehentasuna aspaldian. Ez dago euskararen inguruan eztabaida sakonik antolatzeko eta auzoko hizkuntza ideologian eta praktiketan moldaketak egiteko girorik. Hainbat ‘fronte’ irekita dauden heinean, euskararena batzuetan bazterrean gelditu da, eta adibidez, auzokide berri bat sartzean hau ez da beti euskalduna.

Ama Zuriaren enparantzan ekitaldia euskaraz

Gasteizko urbanizazioaz arduratzen den Ensanche 21eko bilera egin zuten irailaren 14an eta Errekaleor Bizirik mugimenduak asanblada irekia antolatu zuen Gasteizko Ama Zuriaren Enparantzan auzoaren aldeko sostengua indartu zedin. Bilera horrek Errekaleor auzoak duen hizkuntza egoeraren irudi ezin egokiagoa eskaini zuen: ekitaldia ia bere osotasunean euskaraz, aldi bereko itzulpena euskaraz ez dakitenentzako eta asanbladan zegoen jendea bere horretan euskaraz eta gaztelaniaz egiten, pertsonen eta taldeen ezaugarrien arabera.

Hurrengo asteak funtsezkoak izango dira Errekaleorren biziraupenerako, izan ere, Gasteizko Udalak martxan jarri du auzoa eraisteko prozesua, BIM Survey enpresari emanez prozedura abiatzeko enkargua. Errekaleor Auzo Askeari iraungitze data jarri diote egitasmoarekin eroso ez daudenek, noiz eta okupazioak ekarri duen egitasmo iraultzaile honen laugarren urteurrenarekin batera. Elikadura burujabetza, energia garbietarako trantsizioa, feminismoa, eta beste daude jokoan. Euskarak ere asko du jokoan, Gasteizko euskararen arnasgune nagusiena (edo nagusienetako bat, bestela ere) indartuz joan baitaiteke Errekaleorrek bizirik jarraitzen duen egun bakoitzeko. Zer esanik ez igarotzen den urte bakoitzeko.

SUmendi Gazte Espazioa barrutik: plan eta antolakuntza berrituak ikasturte hasieran

SUmendi Gazte Espazioa barrutik: plan eta antolakuntza berrituak ikasturte hasieran

“Squat hiriburuan” gune okupatuak eta espazio askeak jaiotzen diren bitartean, urteak betetzen dituztenek ere euren proiektuak errotzen dituzte. Horren adibide bat da SUmendi gazte espazioa, Judimendiko auzoan. Ikasturte hasiera honetan plan eta antolakuntza berrituari ekin diote, filosofia berdina mantenduz. Proiektuaren eta antolakuntzaren barrenetan murgildu gara.

Urtebete baino gehiago jada Gasteizko Judimendi auzoan kokatuta dagoen SUmendi gazte espazioak ateak behin betiko ireki zituenetik eta gunea garbitu, atondu eta auzoarekin sareak ehuntzeari ekin ziotenetik. Urte baten ostean, hasierako helburuei heltzen diete Judimendiko gazteek -proiektu eta bizi eredu alternatiboak auzoan sortzea- baina antolaketa proposamen berri batekin helburu horiei erantzuteko asmoarekin datoz oraingoan.

Proiektua gazte mugimenduaren baitan errotzeaz gain, auzoan egonkortu den espazioa da SUmendi. Gutxinaka-gutxinaka, auzoko jende ugari ari da batzen, bakoitzak bere konpromisoekin: “Amesten dugun auzoa eraikitzeko lekua da SUmendi; guztiok badugu zer eman eta zer esan” adierazi dute asanbladatik.

“Amesten dugun auzoa eraikitzeko lekua da SUmendi; guztiok badugu zer eman eta esan”

Ikasturte berri honen hasieran, espazioa gestionatzeko antolakuntzaren baitan marko ezberdinak bereizteko asmoa dute: proiektuak, asanblada orokorra, lantaldeak, koordinazio markoa eta egitarau ardura. Modu honetan, eta ere koordinatuan, auzoan eragiteko gaitasuna handitzeko asmoa dute SUmendin, edozein gazterentzako ateak zabalik mantentzen dituzten bitartean.

“Green Capitaletik” “Squat Capitalera” izatera pasa da Gasteiz eta SUmendi, adibide bat besterik ez da. Goazen beraz, antolakuntza berria desglosatzera.

  • Proiektuak

Asanbladaren markoan erabaki dutenez, “SUmendin sortutako proiektuak dira espazioaren motorra”. Auzoa biziberritzeko, “proiektu alternatibo eta irautzaileak” eraman nahi dituzte aurrera. Gainontzeko lantaldeekin harremana mantenduz, proiektuek autonomia izango dute haien garapenarekin erlazionatutako erabakiak hartzeko. 

  • Asanblada orokorrak

SUmendiko erabakitze marko nagusiak dira asablada orokorrak. Bertan, proiektuko kide guztiek dute parte hartzeko aukera. Aurrera begirako helburuak zehaztu, unean uneko koiunturari erantzun, espazioaren erabaki garrantzitsuenak hartu… egiten dira bertan. Gainera, “elkar ezagutzeko, harremanak indartzeko eta gure arteko zaintza baloratzeko esparrua” da hau, hilero biltzen dena.

  • Lantaldeak

Marko orokorretaz aparte, espazioaren beharrei erantzuteko lantaldeetan antolatuko dira SUmendin. Taldeek autonomia dute plangintza aurrera ateratzeko, erabaki garrantzitsuenak asanblada orokorretan eztabaidatzen diren bitartean. Modu horretan, antolakuntza dinamikoagoa izatea lortzen dute.

Ekonomia -plangintza ekonomikoa diseinatu eta aurrera eraman-, txapuzak -espazioaren atontze eta obrak diseinatu-, komunikazio eta harremanak -SUmendi aditzera emateko, egonkortzeko eta proiektuak indartzeko-, autodefentsa -espazioaren biziraupenaz arduratu- eta diseinua edo sarea -proiektuek edo lantaldeek behar dituzten baliabide komunikatiboak sortzeko prest egongo diren hainbat pertsonez osatutako sarea – lantaldeek osatzen dute SUmendi. 

  • Koordinazio markoa

Baina proiektuen eta lantaldeen arteko elkarlana posible izateko marko bat beharrezkoa ikusten dute gazte espazioan: koordinazio markoa izango da gune hori. SUmendiko egitaraua antolatu eta zaintzarako mekanismoak ezartzen dituzte gazteek marko honetan, lantalde eta proiektuko kide bakoitzak bere lantaldeari transmitituz informazioaz: asanblada handi batek asanblada txikiei egiten die transmizioa beraz. 

  • Egitarauaren ardura

Gazte espazioan egiten diren ekintza guztien berri du, espazioaren egitaraua antolatzeko asmoz. Talde honek daki noiz dagoen libre edozein bilera, ekintza, dinamika, egun… Koordinazio bileren aurretik, horretan parte hartuko duten kideei jakinarazi beharko die nola dagoen egitaraua. 

Kanpo eragileek ere espazioa erabiltzeko aukera dute; kordinaziotik pasa behar da proposamena

SUmendiko kideren batek espazioa behar izatekotan, ardurari zuzenean galdetzen dio libre ote dagoen. Kanpo eragileren batek, ordea, espazioa erabili nahi izatekotan, zerbait antolatzeko koordinaziotik pasa beharko da bere proposamena egiteko eta bertan onartu beharko da.

  • Ateak zabalik

Esan bezala, SUmendiko gazteek ateak zabalik mantentzen dituzte, orain dela urtebete bezala. Ateak irekita ekimenak antolatzeko, tailerretara hurbiltzeko, ekintzak proposatzeko… Eta proiektuaren parte izateko ere bai. Horretarako, email bat dute eskuragai: sumendi.komu@gmail.com.

 

Estitxu Eizagirre (Argiako zuzendaria): “Argiak indarra izatea nahi dugu, gizartean eragiteko”

Estitxu Eizagirre (Argiako zuzendaria): “Argiak indarra izatea nahi dugu, gizartean eragiteko”

Mimo handiz aukeratu du Argia aldizkariko lantaldeak urriaren 7an ospatuko duten Argia Egunaren kokalekua; Arabako hiriburuari egokitu zaio, “oso fuerte” dagoelako.

Alea.eus bidez

Arg: Dani Blanco/Argia

Argia Eguna ospatuko da larunbat honetan, urriaren 7an, Gasteizen, Txikitik eragiten lelopean. Beste ehun urte irautearekin batera, gizartean eragitea dira euskal kazetaritzan aitzindaria den Argia aldizkariaren erronka nagusiak. Gero eta herritar gehiagok beren proiektua beharrezkoa dela ikustea nahi dute, “eta haiek ere bultzatu nahi dutela eta kide izan”. Hala mintzatu da astekariko zuzendari Estitxu Eizagirre (Hernani-Larraul, 1979).

Gasteizen ospatuko da urriaren 7an Argia Eguna. Lehen aldiz, hiriburu batean eta lehen aldiz, Araban. Zergatik?

Argia Eguna non egingo dugun beti aukeratzen dugu mimo handiz eta ilusio handiz. Kontuan hartzen dugu eremu geografiko ezberdinetara joatea, eta potentzialtasuna; batetik, gurekin duten harremana, Argiaren harpidedunak daudelako, eta bestetik, herri mugimenduen aldetik bizia izatea. Gasteiz  oso fuerte dago azken boladan, eta behin eta berriz etortzen zitzaigun gogora. Aldatzen joatea ere gauza ona da. Iaz egin genuen Ondarroan, Bizkaiko herri txiki batean, kostaldekoa; aurreko urtean egin genuen Oñatin, Gipuzkoako bailara batean, oso izaera berezia garatu duena herri mugimenduetan.

Kontuan hartzen al du Argiak egunerokoan lurraldetasuna? Gipuzkoaz harago Euskal Herria ba al dago Argian?

Bai. Gure oinarrietako bat da eta baloreetako bat da. Guk gure burua identifikatzen dugu Euskal Herriko proiektu bat bezala. Edozeinek kazetaritza egiten duela badaki zer ezaugarri dituen gure herriak: bi estatutan banatuta eta estatu baten barruan, bi administrazioen menpe, eta hori beti dago hor. Ez da beti erraza izaten horrekin lan egitea, baina guk Euskal Herria independente batentzako egiten dugu lan, zazpi probintziakoa.

Arabak badu behar duen pisua Argian? 

Gure buruarekin kritikoa izatea gustatzen zaigu. Zapalkuntza guztien ondorio diren subjektu guztietan: lurraldetasunaren aldetik, gizon eta emakumeen arteko orekan, arrazan… bi modutan lantzen saiatzen gara gaiak: batetik jarraipen espezifiko bat eginda, gure kasuan hori elikatuko litzakete Arabako korrespontsalak edo iritzi emaileak lortuta, edo beste batzuetan gai zehatz batzuei jarraipena egiten. Beste aldetik, gai batzuk landu behar ditugunean presentzia gutxiago dutenei espazio gehiago ematen saiatzen gara, emakumeen kasuan esate baterako, edo hain justu gipuzkoa-zentrismotik urrutien dauden zonaldeetara joanez. Saiatzen gara, baina onartu behar dugu puntu ahula ere badela.

Zeintzuk izan dira Argian azken urteetan eman diren aldaketa nagusiak?

Krisi ekonomikoari lotuta edo Euskal Herrian gertatu diren zenbait gaieri lotuta, –ETAk borroka armatua alde batera uzteko erabakia, adibidez–, gure burua birkokatzen joan gara, eta balore oinarriak birdefinitu ditugu: gure ildo editoriala markatu dugu, eta definitu dugu zer den kazetaritzatik elikatu nahi duguna. Perspektiba batetik lantzen dugu guk informazioa: inor ez da neutroa eta guri gustatzen zaigu mahai gainean, agerian, jartzea guk nondik idazten dugun. Talde bezala egin duguna da kohesioa bilatu, eta horretarako proiektuan lan taldeak sortu. Azken aldian ere ari gara pentsatzen zuzendaritzaren osaketan, eta mahai gainean dagoen aukeratako bat da zuzendaririk gabe funtzionatzea. Horrek mahai gainean jartzen du noraino Argian talde edo kolektibo bat den, eta ez pertsona batzuetan oinarritutako ezer.

“Mahai gainean dagoen aukeratako bat da zuzendaririk gabe funtzionatzea. Horrek mahai gainean jartzen du noraino Argian talde edo kolektibo bat den, eta ez pertsona batzuetan oinarritutako ezer” 

Beraz, zerk definitzen du Argia?

Baloreek: independentziak, euskal zaletasunak, euskarak, lurraldetasunak, feminismoak, ekologismoak. Informazioa balore horietan oinarritzen dugu, eta herri honen botere guneek egiten duten lanaren jarraipena egiten saiatzen gara, eta martxan dauden alternatibak, gure baloreetan aitzindariak direnak edo gizartea eraldatzeko asmoa dutenak ezagutarazten ditugu. Guk ulertzen dugu kazetaritza gizartean eragiteko modu bat dela, informazioa eman eta jasotzeko eskubidea dugu. 

Zer garrantzia dute Argiakideek?

Garrantzi handia ematen diogu Argia-lagun bakoitzari, are gehiago gutxi diren zonaldeetan; guretzat inportantzia handia dauka harpidedun hori, hain justu bakarra delako bere herrian. Argiako kideen meloia zabaldu dugu; hala, bakoitzak nahi duena jasotzen du Argiatik, batzuk astekaria, internet…, eta bakoitzak ematen dio Argiari nahi eta ahal duena. Jendeak oso ondo jaso du mezua, eta erantzuna izan da gero eta babes handiago duela Argiak. 

Euskal komunikabideen esparrua zuk aipatu dituzun balore horietatik urrun edo hurbil ikusten duzu?

Badaude ardatz desberdinak. Euskararen ardatzean bat egiten dugu euskara hutsean funtzionatzen duten komunikabideekin, badugu elkartzen gaituen elementu bat, azken batean euskaraz funtzionatzeak ondorio zuzen batzuk dituelako edozein proiekturentzat. Elkarlana bultzatzen dugu herri hau gero eta gehiago euskalduntzeko, jendeak ohitura izan dezan euskaraz informatzeko, eta abar. Beste ardatz bat dugu, balore hauetako bakoitzaren inguruan lan egiten duten medioekin; izan daiteke medio sektorialak, edo orokorragoak, euskara hutsean edo ez, baina balore hauetan lan egiten dutenak, eta horiekin ere saiatzen gara elkarlana bultzatzen. Guk aukeratu dugu non egon, eta badakigu beste medioek aukeratzen dutela non dauden, batzuek komunikatzen dute argiago eta beste batzuek ez, eta guk errespetatzen ditugu bakoitzaren aukerak.

Nola ikusten duzu euskaraz egiten duten medioen esparrua?

Informazioaren kalitatearen ikuspegitik, ikusten ditut saneatuago erdarazko nagusiak baino. Eta uste dut euskarazko komunikabideetan daukagun aukera badela anitza, zabala eta gai oso interesgarriak euskarazkoetatik jarraitzen ditugula erdarazkoetatik baino.

Zeintzuk dira Argiaren erronka nagusiak?

Gurean erronka beti da irautea. 2019an beteko ditugu ehun urte, eta guretzat urte bakoitza da erronka. Hori lotuta dago behar materialekin, baina badaude beste erronka batzuk gehiago betetzen gaituztenak. Guk, kazetari bezala eta kazetaritza proiektu bezala, badaukagu erronka gero eta jarraipen hobeagoa egitea gaiei, bilatzea modua ditugun baliabideekin egoteko momentu batzuetan lehen lerroan, beste medioekin batera. Erreferentzialtasun hori irabaziz, gure erronka ere bada gero eta herritar gehiago ikustea gure proiektua beharrezkoa dela, eta haiek ere nahi dutela bultzatu eta kide izan. 

Garrantzitsua da erreferente izatea?

Erreferentzialtasuna lortzen duzunean ikusten duzu lana ondo egiten duzula, sektore batzuetan kontuan hartzen zaituztela, batzuetan bilatzen zaituztela informazioak emateko edo esklusiba txikiak. Indarra izatea inportantea da Argia ahalik eta ondoen zabaltzeko, eragin soziala izateko.

Multimedia esparrua asko landu duzue; nola kudeatzen ditu Argiak papererako edukiak eta interneterako edukiak?

Pozik gaude ikusten dugulako euskarri bakoitzak baduelako bere funtzioa. Pozik gaude ikusten dugulako papereko irakurleak hazten doazela, eta hazten doazela ere interneteko sarrera kopurua eta sare sozialetakoak.

Lantaldea ondo ari da moldatzen testuinguru horretan?

Bada halako kaos maitagarri bat. Egunerokoak esaten digu kazetariok trebatzea medio ezberdinetan ez dela hainbeste kostatzen, eta guretzat aukera handi bat bezala ikusten dugu. Kazetari bakoitza espezializatzen da, bakoitzak egiten dio jarraipena gai bati, eta gero gai bakoitza garatzeko daukagu medio, euskarri eta logika desberdinak. Kazetari bakoitzak kudeatzen du gai horren barruan zer den berehalakotasuna duena eta lehenbailehen kubritu beharrekoa, zer den grafikoki garrantzia duena eta orduan facebooken edo twitterren komentario oso pertinente batekin ondo zabaldu daitekeen informazioa, eta zer den sakonago, astekarian, zabaldu daitekeena. 

Papereko Argiaren etorkizuna ez dago zalantzan?

Guretzat astekaria bada aste osoaren zentro lana, geroz eta peleatuago daude aldizkariko orriak. Hortik aurrera, kazetarien artean bai ikusten da gero eta gehiago interneterako produzitu beharra, egunerokoan mugitzen delako informazio asko, jendeak egunero informazio berria jaso nahi duelako, eta Argiak gero eta gehiago jotzen du informatzera, baina aldi berean astekariarekin oso gustura gaude. Kazetari bezala merezi du aldizkarirako zerbait idaztea, landua, eta hor gelditzen dena, publikatuta. Gainera, astekariko lan elaboratua ere estimatzen da interneten, web orrian eta sareetan.

Erraza da oreka mantentzea?

Guk talde bezala proiektua babesten dugu, sinisten dugu, eta asko elikatzen dugu. Taldean elkarren artean ondo egotea gustatzen zaigu, harreman onak izatea, bakoitzak sentitzea garapen pertsonalerako aukera duela taldearen barruan, eta egiten duenak asetzen duela. Hiru gauza zaintzea nahi dugu: proiektua, taldea eta pertsona, eta denok ondo bizi. Desorekak orekatzeko oinarri oso ona da hori. Argian bakoitzak ematen du berak daukan gogoaren arabera edo emozioaren arabera; nola normalean jende emozionatua garen, orduak egiten ditugu, baina ez dugu fitxatzen, ez ditugu ordu estrak sartzen, eta neurriko lana egiten dugu. Gure baloreekin koherentea izatekotan, uste dugu Argian bizitzea izan behar dela ondo bizitzearen sinonimoa; estutasun momentuak izaten dira, baina estutasun momentuak luzatzen direnean gaiak mahai gainean ateratzen dira, eta eztabaidatzen ditugu. 

Argia Egunarekin batera, zer da prestatu duzuena larunbaterako?

Adin guztientzako eta gustu ezberdinentzako ekitaldiak izango dira. Ibilbide gidatuak daude Gasteizko historia eta euskaltzaletasunaren txokoak ezagutzeko, tailerrak eta umeentzako jolasak goizean, herri bazkaria, eta arratsaldean jolasak, eta NAN jaurtiketa –iaz mundu mailako errekorra hautsi genuen–.Gauza desberdinak eta bitxiak izango dira, Argia zaleak elkar ezagutzeko, auzolanean. Giro lasaia eta polita izango dira nagusi.

Emakumeak ardatz, Irantzu Lekuek Judimendin egin duen mural berrian

Emakumeak ardatz, Irantzu Lekuek Judimendin egin duen mural berrian

Toti Martinez de Lezearekin izan dituen elkarrizketek gidatu dute igandean aurkeztuko den “Ahoz Aho” proiektua. Gasteizko Udalak Herrialde Katalanei elkartasuna adierazteko mural bat ezabatu duela salatu du Judimendiko Gazte Asanbladak.

Mural berria dauka Gasteizko Judimendi auzoak. Irantzu Lekuek koordinatu eta 65 metro dituen obra berri honek, Toti Martinez de Lezearekin Irantzu Lekuek izan dituen elkarrizketak ditu oinarri, emakumeak ardatz hartuta. Izan ere, muralean haurdun dauden emakumeak, artisauak, dantzariak… agertzen dira batez ere.

Baina salaketarako tartea ere dauka obrak: irudimen obsesiboaren eta botere erlijiosoaren biktimak izan ziren emakume hauek. Proiektuak, hala ere, ikuspuntu positibo bat eman nahi izan dio, “emakumea historian zehar benetan izan dena irudikatuz”. 

Hau posible egiteko, auzoko gazte -eta ez hain gazte- ugarik hartu dute parte: auzoak auzoarentzako egin duen murala izan da hau. “Ahoz aho”, izen hori dauka proiektuak, igandean aurkeztuko dute: 13:00etan da hitzordua, ARTgia gunean.

Beste mural bat, zentsuratua

Judimendiko gazte Asanbladak sare sozialetan aditzera eman duenez, Herrialde Katalanei elkartasuna adierazteko mural bat zentsuratu du Gasteizko Udalak. 

 

Mural batzuen harira, Otxandioko Udala eta Estatuko delegazioa epaiketara doaz

Mural batzuen harira, Otxandioko Udala eta Estatuko delegazioa epaiketara doaz

Espainiako estatuak Euskadin duen delegazioak Ospital Kalen dauden pintada bi garbitzeko eskatu zion Otxandioko Udalari orain hile batzuk. Pintada batean tortura salatzen da eta, bestean, euskal preso eta iheslarien euskal herriratzea eskatzen da.

Anboto.org bidez

Udalak ezetz erantzun zion argudio bitan oinarrituta. Batetik, pintada horiek iradokitzen dituzten mezuek “ez dute inor iraintzen” Urtzi Armendariz alkatearen ustez. “Adierazpen askatasuna dira eta udala adierazpen askatasuna bermatzeko dago eta ez horren kontra egiteko”. Bestetik, eraikin pribatua da, eta ez udalarena.

Ondorioz, Espainiako delegazioak administrazioarekiko auzi-prozesua jarri du martxan. Udalak ez du bere iritzia aldatu, epaiketaren prozedura onartu du.

Vuelve Mugako, el festival de música electrónica contemporánea de Gasteiz

Vuelve Mugako, el festival de música electrónica contemporánea de Gasteiz

El festival se celebrará los días 13 y 14 de octubre en el museo Artium y en la sala Kubik. Vuelve por tercera vez con el mismo objetivo: dar a conocer propuestas sonoras electrónicas.

Mugako es uno de los principales festivales de música electrónica contemporánea de Gasteiz que cumple este curso su tercera edición. Esta vez, el festival se celebrará los días 13 y 14 de octubre, repitiendo lugares habituales cómo el museo Artium o la sala Kubik.

Mugako nació hace más de dos años con el objetivo de “dar a conocer propuestas sonoras electrónicas entre la escena del club y las vanguardias experimentales que a menudo no encuentran encaje en los festivales y conciertos más habituales”. Además, trabajan también la necesidad de unos espacios adecuados para su pleno disfrute. Afirman también que con esta edición pretenden “crear, mantener e impulsar una comunidad de aficionados que escuche, baile y comparta estos sonidos entre nosotros y los mantenga vivos durante el resto del año”.

En esta edición de 2017 pasarán por los escenarios artistas cómo DJ Pete, Veronica Vasicka, Annie Hall, Paula Temple o Galaxian.

Toda la información en mugakofestival.com

Video de la primera edición de Mugako

Erantzun isila Gasteizen, azken erailketa matxista salatzeko

Erantzun isila Gasteizen, azken erailketa matxista salatzeko

Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak deituta, ehunka lagun batu dira Gasteizko elkarretaratzean. Amurrion ere azken eraso matxistari erantzun zioten asteazkenean Otsemeak talde feministak deituta.

Ehunka lagun batu dira Gasteizko erdialdean azken erailketa matxista salatzeko. Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak deituta, isilik erantzun diote azken erailketa matxistari Andra Maria Zuriaren enparantzan. Hasiera batean, manifestazioa egitea aurreikusita zegoen, baina elkarretaratzea egin da azkenik: isilik eta kandelak nagusi.

Izan ere, Gasteizko 44 urteko emakume bat erail dute aste honetan Miranda Ebron, Burgosen. Arma zuriz hil dute emakumea eta bere bikotekidea urriaren 3ko arratsaldean atxilotu zuten: 18 eta 15 urteko bi seme-alaba zituen, eta banantzeko prozesuan zegoen. 

 Gogoratu beharra dago, azken hiru astetan indarkeria matxistagatik Euskal Herrian erailtzen duten hirugarren emakumea dela hau.

Gasteizko mobilizazioaren argazkiak
Amurrion ere, kalera, azken eraso matxista salatzera

25 urteko gizonezko bat atxilotu dute Amurrion, bikotekide ohia erasotzeagatik. Otsemeak eragile feministak elkarretaratzea egin zuen asteazkenean herriko enparantzan.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies