Gaztelaniaren eta euskararen arteko borrokak markatu du, debora luzean, gure ibilbide soziolinguistikoa.

Azken urteotan, ordea, tira-bira horiek leundu dira, eta pragmatismoz edo, hizkuntza biak uztargarriak izan behar dutela pentsatzera igaro gara. Batzuk, gogo onez, eta beste batzuk, halabeharrez.

Beraz, kontrajarriak ziren hizkuntza-jarrerak hurbildu dira oro har, eta mudantza horretan hizkuntza-ekologiaren teoriak eragin handia izan du. Planteamendu horrek munduko hizkuntza oro ekosistema bereko urrezko aletzat hartu eta bakan bat ere galdu ez dadin denok ahalegindu behar dugula aldarrikatzen du.

Ideia horrekin bat, euskararen biziraupen osasuntsua, beste hizkuntzena bezala, guztion kezka eta ardura litzateke.

Baina, zer gertatzen da gure herrira etorri berriak direnen hizkuntzekin? Etorkinek ekarri dizkiguten hizkuntzekin? Horiek ere sistema linguistiko unibertsaleko ale preziatuak diren arren, guk, euskaltzaleok, oraindik ez diegu gure kezka eta planteamendu soziolinguistikoetan lekurik egin; ez dugu arreta handirik jarri gurean bizi diren beste hizkuntza-komunitate horiengan.

Geure buruari egin behar diogun galdera hauxe da: nola erakarriko ditugun bizilagun berri horiek gure hizkuntzara, guk haiei ‑beren hizkuntzei‑ bizkar emanda bizi bagara? Izan ere, zaila baino zailagoa izango da euskararekiko interesa haiengan piztea, aldez aurretik guk geuk hizkuntza-komunitate horiei erreparatu ere egiten ez badiegu.

Azken buruan, beti gure zilborrari begira izan ordez, oso lagungarria litzateke –bai elkarbizitzarentzat bai gure hizkuntzarentzat‑ besteekiko enpatia pixka bat ere inoiz adieraziko bagenu.

Iñaki Martínez de Luna