• NOR GARA
  • DENDA
  • TABERNA
  • KONTAKTUA
  • SARRERA
  • Egin Zaitez
    Bazkide!
Hala Bedi
  • Gehiago…

    Generic selectors
    Exact matches only
    Search in title
    Search in content
    Post Type Selectors
    Filter by Categories
    adrian zelaia
    Agroecología
    Albisteak
    Araba Hizpidea
    argia aurrerapena
    Arrosa Berriak
    arrosasarea
    ataria irratia
    Azken Hatsa taldea
    Berriak
    Berriak
    Besteak
    Ciencia
    Cultura
    ekonomia
    Etxebizitza problematika
    Feminismos
    Internacional
    IRRATIEN PROGRAMAK
    irratien tartea
    Literatura
    Prestaciones sociales
    Suelta la olla
    tolosaldeko ataria
    Zebrabidea
    zigor olabarria
    Zuzenbidea
  • BERRIAK
  • IRITZIAK
  • HALA BIDEO
  • AGENDA
  • PROGRAMAZIOA
    • 2025 – 2026 PARRILA
    • “PROGRAMATEKA”
    • Kultura
      • Asuntos Interiores
      • Barro
      • Bertxoko
      • Besos Txao
      • Bi Rotxa
      • Erraietatik
      • Euskalduntxarrak
      • Kakatzarra
      • Kasakatxan
      • Kodoro Games
      • Laboratorio Plat de cine
      • Lo que el viento se dejo
      • obaba
      • Píxel
      • Poeta madarikatuak
      • Tarteka
      • Tropa de Breoghan
      • Uhinetan Zintzilik
      • Zaharrak Berri
      • Zeresanik ez
      • Κάτω τα χέρια
    • Magazinak
      • Hizpidea
      • Kantoia
      • Suelta la olla
      • Zebrabidea
    • Musika
      • 12 pulgada
      • Anakrusa
      • Arima Beltza
      • Autotune o Barbarie
      • Basati Irratsaioa
      • Bizikleta Estatikoa
      • Blue cafe
      • Dando la latam
      • Desde el Abismo
      • Eh txo!
      • El Sonotone
      • Electronica Social
      • Erro ta berri
      • Etxean Jaus
      • galgas
      • Habelas Hainas
      • Hemeretzi Hertz
      • Hiru kortxea
      • Insomniorako abestiak
      • Kafe Procope
      • Klask!
      • Kontrapas
      • La Bisagra
      • La Bola Loca
      • La Calle Del Ritmo
      • La conquista del Punk
      • La Maketa
      • La Malet (A) fonica
      • La tanguería
      • No funk
      • No hay pasado
      • Nosoloradio
      • Sirenak Dira
      • Teoria de Cuerdas
      • Traumreise
      • Xperimental Sound System
      • Zuria Beltzez
    • Programateka
      • Alai bedi
      • aRabazan ala ez bazan
      • Arrapataka
    • Sozialak
      • A desalambrar
      • A todo gas
      • Anatema
      • BabaZorra
      • Berbetan
      • El puente de Mostar
      • Eskilarapeko
      • Excavar en tiempos revueltos
      • Ezinezko errezeten bila
      • Filosofía para Mentes Inquietas
      • Gazte Bulkadak
      • Hiketan
      • Hola Latinoamérica
      • informativo nocturno
      • Joan Zikutara
      • Kafe Expreso
      • Klak
      • Kurdistan Uhinetan
      • La pila
      • La Telaraña
      • Mas Asfalto
      • Mundu Berria(e)ko Un Mundo Nuevo
      • O no será-Edo ez da izango
      • Ogi Beltza
      • Ondamendi
      • Piuke Ausart
      • PLEITOS DE DOÑAS
      • Radio Rebelde
      • Resumen Oriente Medio
      • resumenlatinoamericano
      • Uhintifada
      • What the basque
  • ZOZKETAK
  • Gehiago…

    Generic selectors
    Exact matches only
    Search in title
    Search in content
    Post Type Selectors
    Filter by Categories
    adrian zelaia
    Agroecología
    Albisteak
    Araba Hizpidea
    argia aurrerapena
    Arrosa Berriak
    arrosasarea
    ataria irratia
    Azken Hatsa taldea
    Berriak
    Berriak
    Besteak
    Ciencia
    Cultura
    ekonomia
    Etxebizitza problematika
    Feminismos
    Internacional
    IRRATIEN PROGRAMAK
    irratien tartea
    Literatura
    Prestaciones sociales
    Suelta la olla
    tolosaldeko ataria
    Zebrabidea
    zigor olabarria
    Zuzenbidea
  • BERRIAK
  • IRITZIAK
  • HALA BIDEO
  • AGENDA
  • PROGRAMAZIOA
    • 2025 – 2026 PARRILA
    • “PROGRAMATEKA”
    • Kultura
      • Asuntos Interiores
      • Barro
      • Bertxoko
      • Besos Txao
      • Bi Rotxa
      • Erraietatik
      • Euskalduntxarrak
      • Kakatzarra
      • Kasakatxan
      • Kodoro Games
      • Laboratorio Plat de cine
      • Lo que el viento se dejo
      • obaba
      • Píxel
      • Poeta madarikatuak
      • Tarteka
      • Tropa de Breoghan
      • Uhinetan Zintzilik
      • Zaharrak Berri
      • Zeresanik ez
      • Κάτω τα χέρια
    • Magazinak
      • Hizpidea
      • Kantoia
      • Suelta la olla
      • Zebrabidea
    • Musika
      • 12 pulgada
      • Anakrusa
      • Arima Beltza
      • Autotune o Barbarie
      • Basati Irratsaioa
      • Bizikleta Estatikoa
      • Blue cafe
      • Dando la latam
      • Desde el Abismo
      • Eh txo!
      • El Sonotone
      • Electronica Social
      • Erro ta berri
      • Etxean Jaus
      • galgas
      • Habelas Hainas
      • Hemeretzi Hertz
      • Hiru kortxea
      • Insomniorako abestiak
      • Kafe Procope
      • Klask!
      • Kontrapas
      • La Bisagra
      • La Bola Loca
      • La Calle Del Ritmo
      • La conquista del Punk
      • La Maketa
      • La Malet (A) fonica
      • La tanguería
      • No funk
      • No hay pasado
      • Nosoloradio
      • Sirenak Dira
      • Teoria de Cuerdas
      • Traumreise
      • Xperimental Sound System
      • Zuria Beltzez
    • Programateka
      • Alai bedi
      • aRabazan ala ez bazan
      • Arrapataka
    • Sozialak
      • A desalambrar
      • A todo gas
      • Anatema
      • BabaZorra
      • Berbetan
      • El puente de Mostar
      • Eskilarapeko
      • Excavar en tiempos revueltos
      • Ezinezko errezeten bila
      • Filosofía para Mentes Inquietas
      • Gazte Bulkadak
      • Hiketan
      • Hola Latinoamérica
      • informativo nocturno
      • Joan Zikutara
      • Kafe Expreso
      • Klak
      • Kurdistan Uhinetan
      • La pila
      • La Telaraña
      • Mas Asfalto
      • Mundu Berria(e)ko Un Mundo Nuevo
      • O no será-Edo ez da izango
      • Ogi Beltza
      • Ondamendi
      • Piuke Ausart
      • PLEITOS DE DOÑAS
      • Radio Rebelde
      • Resumen Oriente Medio
      • resumenlatinoamericano
      • Uhintifada
      • What the basque
  • ZOZKETAK
Hala Bedi > Albisteak > La masacre de Azazeta, 82 años de la mayor matanza franquista en Araba

La masacre de Azazeta, 82 años de la mayor matanza franquista en Araba

 30 martxoa, 2019  Erredakzioa InAlbisteak  0

16 presos políticos alaveses, entre los que se encontraba en alcalde republicano de Gasteiz Teodoro González de Zarate, fueron asesinados la noche del 31 de marzo de 1937 en la localidad alavesa de Azazeta. En lo que a número de víctimas de una misma acción represiva se refiere, es la mayor matanza cometida por los aparatos de terror del Estado franquista en Araba. 

Tras el alzamiento militar fascista contra la República, la mayor parte de Araba quedó bajo el control de los golpistas. Pocos fueron los puntos de la geografía alavesa los que se libraron de la invasión fascista. Sin embargo, la respuesta política y social que consiguió organizarse en muchos otros lugares evitó que la conspiración derechista triunfara en un primer momento.

Ese escenario provocó una guerra que duraría oficialmente hasta 1939. La estrategia del terror franquista que comenzó en esa primera fase de retaguardia después continuó durante décadas de dictadura. Con el objetivo de aniquilar cualquier atisbo de oposición al nuevo régimen se llenaron las prisiones y las cunetas con miles de víctimas: ejecuciones, desapariciones forzosas, cárcel, tortura, exilio… Araba no escapó de la represión. Cargos electos, maestros, sindicalistas, militantes políticos… Entre 1936 y 1945 fueron más de 300 los asesinados en Araba. A día de hoy, muchos de ellos continúan desaparecidos.

El 31 de marzo de 1937, el ejército franquista comienza el ataque contra el frente norte y bombardea Durango causando centenares de víctimas. Esa misma noche, en la retaguardia, un escuadrón de la muerte compuesto por requetés, falangistas y Guardias Civiles se presenta en la prisión vitoriana de la calle La Paz. Dirigidos por Bruno Ruiz de Apodaca, uno de los mayores asesinos franquistas de la ciudad, sacan a 16 presos de sus celdas y los llevan maniatados a dos camiones que les esperan en la puerta para ser trasladados al puerto de Azazeta.

Los 16 fueron asesinados por orden de Bruno Ruiz de Apodaca, uno de los mayores asesinos franquistas de Gasteiz

Algunos de ellos eran cargos electos o significados militantes republicanos, socialistas, abertzales o anarquistas. Otros eran obreros que habían sido encarcelados por simpatizar con esas ideologías que el terror de Estado franquista quería aniquilar. Los 16 de Azazeta son:

  • Teodoro González de Zarate, alcalde republicano de Gasteiz, afiliado a Izquierda Republicana.
  • Francisco Díaz de Arcaya, concejal socialista en el ayuntamiento republicano de Gasteiz.
  • José Luis Abaitua Pérez, burukide del ABB, EAJ-PNV.
  • Víctor Alejandre, de Valdegovía, militante del Partido Republicano Radical Socialista.
  • Eduardo Covo González, empleado de Telégrafos, de Gasteiz.
  • Jaime Conca Amorós, jornalero, de Gasteiz.
  • José Domingo Elorza San Vicente, pintor, de Gasteiz, afiliado al PSOE.
  • Constantino González Santamaría, barbero, de Gasteiz.
  • Francisco Garrido Sáez de Ugarte, ajustador, de Apellaniz, afiliado a CNT.
  • Prisco Hermua Arrízola, jornalero, de Gasteiz, afiliado a CNT.
  • Antonio García Bengoetxea, mecánico, de Gasteiz.
  • Jesús Estrada Ábalos, mecánico, de Gasteiz, afiliado al PCE.
  • Daniel García de Albéniz Azazeta, labrador, de Maeztu, afiliado CNT.
  • Manuel José Collel Aguilá, ferroviario, de Gasteiz, afiliado a Unión Republicana.
  • Manuel Hernández Ibañez de Garaio, ferroviario, de Gasteiz.
  • Casimiro Cerrajería Zarranz, pirotécnico, de Gasteiz, afiliado a UGT.

13 cuerpos durante más de 40 años perdidos

Al día siguiente, en la cárcel situada en la calle La Paz, comunicaron a los familiares que los presos habían sido puestos en libertad. No les dieron más explicaciones. Ni un dato; las autoridades no les revelaron ningún dato sobre el paradero de éstos.

Las dudas se disiparon cuando contactaron con el el sacerdote que los fascistas se habían llevado a Azazeta para acompañar a los presos antes de ser ejecutados. Maniatados de dos en dos, habían sido llevados desde la camioneta al bosque. Fueron asesinados y enterrados en varias fosas comunes.

A los dos años se recuperaron los restos de tres de los 16 asesinados. Eran los cuerpos del último alcalde republicano Teodoro González de Zarate, del burukide del ABB Jose Luis Abaitua y del militante de Unión Republicana Manuel José Collel. Los tres cadáveres fueron enterrados en el cementerio de Santa Isabel de Gasteiz, el barrio de Zaramaga.

Las otras 13 víctimas de la masacre de Azazeta permanecieron en el monte 41 años más, hasta que en verano de 1978 fueron exhumados y trasladados al cementerio de El Salvador de Otazu, en Gasteiz.


[:eu]

Hala Bedi babestu nahi duzu?

Hala Bedin proiektu komunikatibo libre, komunitario eta eraldatzailea eraikitzen ari gara. Egunero, ehundaka gara proiektuan parte hartzen dugun pertsonak, eragiten digun errealitatea behatuz eta hura eraldatzen saiatuz, herri mugimenduekin batera.

Gure edukiak libreak dira, inork ez digulako agintzen zer argitaratu dezakegun eta zer ez. Eta eduki hauek dohainik eta modu libre batean zabaltzen ditugu, hedapena, elkarbanatzea eta eraldaketa helburu.

Halabelarririk gabe, Hala Bedi ekonomikoki sostengatzen duten bazkiderik gabe, hau ez litzateke posible izango. Egin zaitez halabelarri eta babestu Hala Bedi!

[:es]

¿Quieres apoyar a Hala Bedi?

En Hala Bedi construimos un proyecto comunicativo libre, comunitario y transformador. En el día a día, cientos de personas participamos en este proyecto, observando la realidad que nos afecta y tratando de transformarla junto a los movimientos populares.

Nuestros contenidos son libres porque nadie nos dicta qué podemos publicar y qué no. Y porque difundimos estos contenidos de forma libre y gratuita, con el objetivo de difundir, compartir y transformar.

Sin halabelarris, las socias y socios que apoyan económicamente a Hala Bedi, esto no sería posible. ¡Hazte halabelarri y apoya a Hala Bedi!

[:]
EGIN ZAITEZ HALABELARRI
Edit

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude

← Memorias ahogadas: El despotismo histórico de las grandes hidroeléctricas en el Estado
Lur Albizu (Ernai): “Gazte Topagunea ez da festibal bat bakarrik, bizi behar den esperientzia bat da” →

HALA BEDI, ZURE ESPAZIOA

Hala Bedin parte hartu nahi duzu? Irratsaio bat egin? Bideoak egitea gustuko duzu? Kazetari sena duzu?

Hala Bedi komunikazio proeiktu alternatiboa da. Bertan parte hartu dezakezu. Animatu zaitez!

Jarri gurekin harremanetan: programazioa@halabedi.eus

Azken Podcast-ak

  • Eh txo!: 6x12 Eh, Mertxe
    01:06:06
    1  0 0
  • Eh txo!: 6x11 Hainbat tontakeria eta nobedade guapo
    00:55:13
    0  0 0
  • Dando la latam: Dando la Latam 1X15: II° Especial screamo latino - Mexican Emocalypse
    01:00:02
    5  0 0
  • Xperimental Sound System: XSS318 | Cubo | Coraçao Vagabundo
    ??:??:??
  • Zaharrak Berri: IX. saioa - Especial LATAM (Latinoamerika, Iberoamerika, Hispanoamerika...)
    01:10:42
    0  0 0
  • Xperimental Sound System: XSS317 | Cubo | Morning Star
    00:52:10
    3  1 0
  • La Bola Loca: 6X13 Reunion show
    01:07:56
    1  0 0
  • Eh txo!: 6x10 Chuleria, Joder!
    01:00:05
    2  0 2
  • BabaZorra: urte berria aurpegi berria!!! BZ 3.14
    01:02:35
    0  0 0
  • La Bola Loca: 6X12 Larraitz
    01:14:45
    3  0 2

Irakurrienak

Maddi Kintana · KLAK Gazte Ahotsa · 2026.02.11

Galtzagorri Elkartea · Miriam Luki · 2026.02.11

Ian Ruiz · MARMARIAN · 2026.02.13

Kirol Tertulia · 2026.02.13

HALA BEDI IRRATIA

Bueno Monreal, 16 – Behea
01001 – Gasteiz – Araba

Telefonoa: 945 12 88 55 / 945 12 14 88

Erantzungailua: 945 12 09 89

LAGUNTZAILEAK

Creative Commons-en baimena   2018 Gure eduki guztiak Creative Commons Aitortu 4.0 Nazioartekoa Baimen baten mende daude.
 
 
Web gune honek cookieak erabiltzen ditu zure nabigatzailea hobetzeko. Konforme zagozela asumitzen dugu, bestela desaktibatu ditzakezu. OnartuUkatu Irakurri gehiago
Pribatasun eta Cookie Politika

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT