“Pelikuletan barrena”

“Pelikuletan barrena”

Amorruak astindu du Euskal Herria. Beste behin ere, sarritan errepikatzen den ametsgaiztoa bezala. Saiatu arren, ezin esnatu. Istorioaren beste kapitulu bat, protagonista berdinak. Gidoilariaren aurpegia ere ezaguna dugu. Badirudi azken honen irudimenak ez duela amaierarik. Eta amaitzera doala dirudienean, Euskal Herrian topatu ohi du bere alosia.  

Altsasuko herria izan da oraingoan hautatutako agertokia. Iluntasunez eta arriskuz jositako eszenak, deabrua edozein etxeetan ezkutatu daitekeenaren sentsazioa sorraraztea bilatu izan da istorioaren pasarte ezberdinei James Bond-en pelikularik arrakastatsuenetan ere erabiliko ez liratezkeen efektu bereziak txertatuz. Gaizkilearen rola, oraingo honetan, plan makiaveliko perfektua aurrera eraman zuten 8 gaztek jorratzen dute, haien helburuekin bat egiten duen herri- mugimendu zabal baten ezinbesteko laguntzaz. Hauen jopuntuan, eta superheroiaren rola jokatuz, biktima izaera bereganatu baina adorez eta kemenaz egoerari buelta ematea lortuko duten izaki berdeak, antzina iparralderago existitutako agoteak balira bezala, herriaren diskriminazioa eta marginazioa pairatzen dutenak egunez egun. Bitartean, Espainiako erregimenak “Toma 35476, ¡Acción!” oihukatzen du. The show must go on. 

Istorioak, noski, gaizkilearen zigor eredugarriaz amaitu behar du, superheroiak justiziaren inguruan duen ikuskera partikularra egikaritzea ezinbestekoa izango da epika bururaino eraman dadin. Eta hor, demokraziaren mozorroa daramaten epaitegiak sartzen dira jokoan. Kasualitatez, superheroien ikuskera berdina dute justiziaren inguruan. Nork espero zezakeen?

Baina, bada gidoilariaren planen artean ez dagoen pertsonaia bat, istorioaren norabidea aldatzea helburu duena, amesgaiztotik esnatuko gaituen alarma joko duen subjetua. Egiari jarri dizkioten traba guztiak kolpe batez, edo kolpe ugariz, suntsitzeko helburua izango du. Subjetu honek jakin badaki helburuari ekitea ezinbestekoa dela, kaleak zapaltzea eta astintzea dela iratzargailurik onena, Zine Forumean aritzea istorioaren ñabardura bat edo besteren inguruan eztabaidatzen ez dela konponbidea, gidoilariari arrazoia ematea besterik ez dela. Hitzak dira hitzak, haizeak daramatzanak edukiz ez badira betetzen.

Indartsua izan da egun hauetan zehar Euskal Herriak jasandako hamaikagarren erasoari emandako erantzuna. Hobetzeko gauza anitz, noski, helburura ez baitgara heldu, eta 7  euskal gaztek bahiturik jarraitzen baitute. Bide luzea aurreikus daitekeen arren, oinarriak sendoak dira.

Bidea amaieraraino egin nahi dugulako, izango gara loalditik esnatuko gaituen subjetua. Lokatzetan aurrera eginez, kontziente izanik arazoa ez dela isolatua, estrategia oso baten parte baizik. Kaleetako oihu ozena izango da istorio honek kapitulu gehiago izatea ekidingo duena. Ez gidoilari, ez superheroi, ez demokrazia mozorrodun zirkorik. Gure pelikula propioa sortzeko unea heldu da.  

Iñaki, Aratz, Jon Ander, Julen, Oihan, Adur, Jokin eta Ainara, ZUEKIN GAUDE!

“Harezko gazteluak suntsitzen”

“Harezko gazteluak suntsitzen”

Espainiar Estatua eta bere biziraupenaren arduradun leiala den 78ko Erregimena. Terrorezko pelikula bat egiteko osagai paregabeak. Haietaz hitz egite soilak oilo- ipurdia jartzen duen arren, izan dira pelikula generoz aldatu nahi izan dutenak, epikoak bilakatuz, heroitasuna eta onaren papera kolektibo borrokalariari esleituz.

Aipatutako erregimenaren oinarri garrantzitsua izan da betidanik hezkuntza sistema. Kolore ezberdinetako legeak ezarriz, batzutan urdinak, bestetan urdinagoak, unean uneko legegilearen interesen arabera, euren harezko gazteluaren iraunkortasuna bermatzeko helburua besterik ez dute izan. Errealitatea ukaezina da: Euskal Herriaren existentzia euren plan perfektuarekiko antagonikoa da guztiz. 

Jakin badakite erregimenaren babesle sutsuek ikasleok kolektibo bat osotzen dugula, eta hortara, esfortzu bereziak egiten dituzte kolektibo izaera hori ukatzeko. Ez da ausazko ukapena, noski, estrategikoa baizik, ikasketa prozesu osoa obedientzian oinarritzen baitute. Hezkuntza eskaintza gisa irudikatzen dute, eta ikasleak, eskaintza horren hartzaile pasiboak, besterik ez. Ekuazioaren formulazioa perfektua da: hezkuntzak gizartea eraldatzen du, herria, nazioa, eta prozesu horretan alderdi aktibo bakarra egoteak, hots, erregimenaren babesleak, eraldatze prozesuaren gaineko kontrolaren monopolioa esleitzea dakar, ikasleok ondorio hauen errezeptore hutsak izanik. 

Ekuazioaren emaitza baloratzera datoz Errebalidak bezalako azterketa arrotzak. Heziketa prozesuak zein mailararte lortu duen herri baten kultura ezkutatzea eta hegemonikoa izatea nahi duten kultura barneratzea, nazio izaerak izan ditzakeen espresioak noraino isilarazi dituzten… 

Azken finean, hitzak berak esaten duen bezala, balore jakin batzuen transmisioa eman dela berrestera, egiaztatzera. Emaitza horien bila omen dabil Cristina Uriarte, Espainiar Estatuaren aliatu perfektu den hori. Nahiz eta emaitzek balio akademikorik ez izan, leku ezberdinetan laginak eskuratzeko saiakeran dihardu. Zorionez, aurrez aipatutako egoeraz kontziente da hezkuntza komunitatea. Lagin gehienak ez dira gorpuztu. Ikasleek euren arkatzak zorroztu dituzte modu kolektiboan, azterketa arrotza egiteko baino, azterketari planto egiteko. Santutxun, Santurtzin, Portugaleten, Eunaten, Laudion, Bilbon, Amurrion… hamaika lekutan inposatutako azterketei desobedientziaz aurre egin izana ezin da isilpean geratu, goraipatu beharra dago, gobernu jeltzaleak egingo duen balorazio manipulatuaren zain gauden bitartean.

Aipatutako plan perfektuari inoiz baino arrakala handiagoak ateratzen ari zaizkion honetan gogorarazi beharra dago hezkuntza herrien eraldaketaren motore denaren ideia. Garrantzitsua izango da ikasleok akritikotasunera garamatzan prozesuaren aurrean kontraboterea eraikitzea, kolektiboaren kontzientzia bereganatzea eta hezkuntzan dugun garrantziaz ohartzea. Egungo hezkuntza sistemak nazio eta klase bezala zapaltzen gaituzten baloreak transmititzen ditu, patriarkatuaren egiturak egonkortzeko eta honen biziraupena bermatzeko helburua izanik. 

Garaipen humila izango da azterketa arrotzei planto egitea, baina ukaezina da itxaropentsua dela. Euskal Herriak herri gisa erabakitzeko duen eskubidearen lorpenean, garaipen bat. Klase zapalkuntza gaindituko duen hezkuntzaren garapenean, garaipen bat. Feminismoa oinarri izango duen Euskal Herri askearen hazia izango den hezkuntza eraikitzera bidean, garaipen bat. Noski, pelikuletan onaren papera jokatzen duenak gaizkilea garaitu ohi du, eta ez da hau salbuespena izango.

Txinaurrien Hozkadak | “Borrokarako dei eginaz irrintzi bat dabil”

Txinaurrien Hozkadak | “Borrokarako dei eginaz irrintzi bat dabil”

Borrokarako dei eginaz zebilen irrintzia. Jatorria, auskalo. Zugarramurdi, Anboto, Sara, Mairulegorreta… Erre nahi izan gintuztenen oihuen gainetik entzun zitezkeen sorginen algarak. Euskal Herriko gazteriari zuzendutako mezua zen. Mezu subertsiboa. Helburua, bakoitzaren suaz mundo osoa lehertarazteko indarra izango zuen sutea osatzea. Su txikiz, sute erraldoia. 

Eta horrela abiatu ginen ehundaka gazte Oiartzunera. Prozesio erlijiosoak protagonista izan ziren egun horiek gure prozesio propioa egiteko erabiltzea genuen buruan, gurutzeak eta dolu jantziak trecking zapatilak eta Quechua kanpin- dendengatik ordezkatuz, noski. Errutinaren zama atzean utzi eta gazte topaguneari atxikitutako ilusioak betetzera gindoazen: hitzaldi edo mahainguru interesgarriren batean parte hartu, kontzertu eskaintzaz gozatu, juerga itzela bota, Euskal Herriko beste txokoren bateko norbaitekin ligatu… Aurretik sumatu ezin daitezkeen zenbat gertaera ezkutatzen dituzten topaguneek!

Aipatutako errutinaren zamak forma berezia hartzen du gazteontzat, baina are bereziagoa egiten du egoera Euskal herriko gazteontzat. Txoko bakoitzean, gazte bakoitzak pospolo bat pizten du bere egunerokoari aurre egiten lagunduko dion berotasuna eskuratzeko. Baina, jakina da suak ezinezkoa duela erregairik gabe bizirautea. Batzuen helburua erregairik ez dela existitzen sinestaraztea izan da betidanik, eta hori argi izanik, berebizikoa bilakatzen da erregaiak soberan ditugula gogorarazten diguten horiekin topatzea noizean behin, hartuemanek eta sinergia berriek erakusten baitigute non aurki ditzakegun hain preziatuak diren erregaiak. 

Erregaia dugu lan militante nekaezina. Astebetez lo- orduei uko egin eta gazteon topagunea aurrera ateratzen ahalegin amaitezinak egiten dituen horri ea zer moduz dagoen galdetzen diozu, eta hark, begi- zuloek aurpegia konkistatzen dioten bitartean, primeran dagoela erantzuten dizu, konplizidate keinu bat eginez. Auzokideari segurtasun txanda egokitu zaigula esaten diozu, larunbatean, kontzertuen bitartean. Erantzuna, amorrua disimulatuz, ezezkoa esaten ez dakienarena izango da, konpromisoa ukaezina baita. 

Erregaia dugu osatzen gaituen kontraesan bakoitza. Barrenak astindu zizkigun kontraesanak garela zioen mezuak, zalantzek zeharkatzen gaituztela jakiteak, baina hauek gaindituz egiten dugula aurrera. Elkarlanean gainditzen dira kontraesanak, gazteon problematika ezberdinak elkarbanatzeko guneak sortuz, norbanakoaren kezkak kolektibo bilakatuz, ehundaka pertsonek osatutako asanbladetan haserre oihuak lau haizeetara zabalduz, sufritzen dugun mina politizatuz, horrela konturatzen baitgara hau ez dela koherentzia kontua, kapitalismo heteropatriarkala baizik.

Erregaia dugu dagokigun erantzukizuna. Inork ez ezarria, baina zalantzarik gabe bereganatua. Diruak mundua mugitzen duela dioten horiei guk sortutako txanponak mugituko duela argi uzteko erantzukizuna. Merkantzien aldaketarako bitarteko gisa makusoak erabili genituen bitartean, bagenekien erabili beharreko txanponak bi aurpegi zituela, batetik, borroka nazionalarena, eta bestetik, klase borrokarena. Urte luzez txertatua izandako kontzeptua eraldatu, eta moneta hori aleazio bilakatzeko beharrean ikusi gara, independentzia, sozialismoa eta feminismoak osatuko duten aleazioa. 

Eta, nola ez, erregaia ditugu gure aurretik borrokan aritu zirenek piztutako su txiki guztiak. Gazte antolakuntzak 40 urte beteko dituen horretan, mundua astintzen ibili ziren horien hitzen oihartzuna entzun genuen. Aurrez aurre hitz egin zigutenek zein euren burua ezkutatzeko beharra ikusi zutenek, aurreko garaien idealizazioan ez gaitezen erori, haiek ere kontraesan izan baitziren, eta tinko jarraitzeko eskatu ziguten. Sorginkeriak nahi duena lor dezakeen heinean, harriek ere hitz egin ziguten, hautatutako bidea egokia dela zioen eta borrokan berresten gintuen mezua helaraziz. Ezinezkoa zaigu gure jatorriari uko egitea.

Oiartzun sorginduta dagoenaren zalantza geratuko zaigu. Su txikiek sute erraldoia sortu zuten, bakoitzak bere herri zein auzotik ikus dezakeen sutea. Igande goizaldean, lagun bati esan nion begira ziezaion egunsentiari, paisai liluragarri batekin topagunea agurtuko genuela. Erantzuna, ezinhobea: <<merezi izan du ernai egoteak ordu hauetan!>>. Merezi du, noski. Merezi du gazte izanik antolatua egoteak. Merezi du su txikiek sortzen duten berotasuna mantentzeko borrokatzeak. Bulkada berriek hamaika egunsenti eraikiko dituztelako, merezi du. 

Txinaurrien Hozkadak | “Jakintsuaren atzamarra”

Txinaurrien Hozkadak | “Jakintsuaren atzamarra”

Martxoak 3. Egunaren edozein irakurketak antzeko eskema jarraitzen du: lehenik, ariketa matematiko bat, irakurketa egiten den urteari 1976 kendu eta sarraski hartatik zenbat urte pasa diren adierazten da. Ondoren, erahildak olangileen izenak aipatze ndira, banan-banan, oroitzen eta goraipatzen ditugunaren seinale. Jarraitzeko, orduko eta egungo egoeren arteko pararelismoak aipatzen dira, idazlearen edo honek ordezkatzen duen kolektiboak izan dezakeen subjetibotasuna txertatuz. Azkenik, borrokarako deia. Aktibatua dagoenarentzat, aktibotasun hori mantentzeko deia. Aktibatua ezdagoenarentzat, aktibatzeko deia.

Martxoaren 3ko irakurketen analisi sinplista eta iraingarria litzateke azken hau. Eskema soil bat, barren guztiak ezkutatzen dituena. Esaera batek dio jakintsuak ilargia seinalatzen duenean, inozoak atzamarra begiratzen duela. Atzamarra aztertzera garamatza atariko sasi-analisi horrek, eta bada garaia ilargiraino salto egiteko.

Lehenik, ariketa matematiko horrek urteetan zehar pilatutako ekipajearen pisua du emaitza gisa. Badira 1976tik atsekabez eta amorruz urteak zenbatzen dituztenak, garaiko enpresetan borrokatu zuten langileak, patronalaren txantaiak jasan zituztenak, egun garai hartako zauriak miazkatzen jarraitzen dutenak, noizbait itxiko direnaren esperantzaz. Badira garai hura bizi ez zutenak, baina egun hartan gertatutakoaren kontakizunetan oinarritzen direnak indarrean dirauen erregimen berdina identifikatu eta inposatutako kateak birrinduko dituen borroka aktibatzeko.

Ondoren, erahildako langileen izenak ez dira inoiz alferrik aipatuko. Baziren euren bizitza jokoan jarri zutenak langile klasea abangoardia izan zedin, borrokan eginiko urrats bakoitza Euskal Herria askatzera bideratu zutenak. Badira izen horien atzean zeudenen erahilketen ondorioz errotik aldatu izan diren bizitzak, 15, 33 edo 40 urteren ostean justizia eskatzen jarraitzen dutenak eta kare biziaren gainean eraikitako beldurrezko museoei aurre egin behar dietenak, memoriaren izenean.

Jarraitzeko, paralelismo bakoitzak borrokan berresten gaitu. Badira garai hartan zapaltzailea bere espresio guztietan seinalatu zutenak, klase, nazio eta genero zapalkuntzak identifikatu eta horien erruduna ahultzeari ekin ziotenak. Badira borroka hauei ekin ziotenek arrazoia zeukatela dakitenak, eta oraindik ere arrazoia daukatela diotenak, 42 urteetan jasandako zartada bakoitzetik ikasi eta makurtu gabe dihardutenak.

Azkenik, egunaren edozein irakurketak jarraituko lukeen eskema berdinarekin amaitzea litzateke egokiena, borrokarako hamaikagarren deia eginez. Aktibatua dagoen jendeari mezua bidaltzen diotenek jakin dezaten azken hauek euren ondoan jarraituko dutela, ez dezaten etsi euren saiakeran. Aktibatua ez dagoen horri dei egiten diotenek jakin dezaten esfortsu horrek merezi duela, nahiz eta emaitzak agerikoak ez izan, arrakastarik gabeko deialdi bakoitzak garaipen kutsu txikia ere baduela, eta pelikula batean agertzeko antolatutako asanbladatik kaleak astintzeko asanbladara igaroko garela. Finean, borrokak bizirik iraun dezan ezinbestekoak direla.

Baziren ilargia erakutsi zigutenak, eta badira hau erakusten dihardutenak. Martxoaren 3ko sarraskia burutu zuten berdinek atzamarra erakutsiko digute, ilargia jabetza pribatu bilakatuz eta bandera arrotz baten atzean ezkutatuz. Kasualitatea ala ez, Martxoaren 2ko gaua ilargi beteak argituko du aurten. Zaila izango zaie, hortaz, gure arreta desbideratuko duen atzamarrik topatzea.

Bazirelako, badirelako, eta zorionez, izangodirelako, Gora Martxoaren 3a!

 

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies