ERRAIETATIK vol. XLI | Ghettoaren sustraiak

ERRAIETATIK vol. XLI | Ghettoaren sustraiak

Aste honetan, ‘The Harder They Come’ (Perry Henzel, 1972) izan dugu hizpide: Jimmy Cliff protagonista izanik, 70. hamarkadako Jamaikaren erretratua eta reggaea mundura zabaldu zuen pelikula.  Eta nola ez, bere soinu-banda entzuteko aukera ere izan dugu.

1972. urtea izan zen gakoa. Urte honetan, reggaearen aitzindaria eta errekonozimendu handiko artista zen Jimmy Cliff ume basatiak, pelikula honetan parte hartu zuen, protagonista gisa, Ivanhoe ‘Ivan’ Martinen paperean. Exploitation, edo blaxploitation korronte zinematografikoan kokatu dezakegu, eta ‘The Harder They Come’ filmak modu paregabean islatu zuen Jamaikako errealitate bat: etorkizun hobe baten bila, Jamaikako landa eremuetatik hirietara alde egiten zuten gazteen errealitate konplexua, alegia.

1973ko otsailean, nazioarteko merkatura jauzi egingo zuen, New Yorkeko zinemetan proiektatzen hasi zenean. Hasiera batean, ez zuen arreta deitu, baina apirilean, benetako fenomenoa bihurtu zen nazioarteko espazio kontrakulturaletan. Pixkanaka, pelikula honi esker, musika eta kultura jamaikarrak AEBetan eta Europan barrena hedatzen joan ziren.

Soinu-bandaren eragina ere azpimarratzekoa da. Irratsaio honetan zehar entzun ditugun kantuak ereserki bihurtu ditu historiak, eta urteek aurrera egin ahala, oraindik ere entzuten dira reggae musikaren klasikoak bezala.


TRACKLIST

01 Jimmy Cliff – You Can Get It If You Really Want
02 Scotty – Draw Your Brakes
03 The Melodians – Rivers Of Babylon
04 Jimmy Cliff – Many Rivers To Cross
05 Toots and The Maytals – Sweet and Dandy
06 Jimmy Cliff – The Harder They Come
07 The Slickers – Johnny Too Bad
08 Desmond Dekker – 007 Shanty Town
09 Toots & The Maytals – Pressure Drop
10 Jimmy Cliff – Sitting in Limbo

Poeta madarikatuak | 1984, urte madarikatua [1×02]

Poeta madarikatuak | 1984, urte madarikatua [1×02]

Marrazkiak: Anna eta Elena Balbusso (2012).

Gaurkoan, berriz, literaturaren bazterretako bat landuko dugu, genero berezia, iluna, apokaliptikoa…etorkizuna ote? Beharbada, bai, distopia baita jorratuko den gaia. Baina zer ote da distopia? Berez, etimologikoki “ez-leku txarra” esan nahi du, fantasiazko mundu beldurgarri eta saihestu beharrekoa.

Izan ere, distopiek etorkizuneko gizarte edo mundu bati erreferentzia egiten diote, inola ere ez desiragarriak direnak. Oro har, erregimen totalitario, ekologikoki jasanezin eta tradizionalak izan ohi dira. Eta, literaturan ideia horiek genero propioa garatu dute, literatura distopikoa, alegia.

Generoaren ikur izango diren autoreak, esaterako, Margaret Atwood, George Orwell, Ursula K. Le Guin, Aldous Huxley edo Joanna Russ dira. Obrarik famatuenak, eta ziur nago, entzule batek baino gehiagok irakurriko zituela, “1984”, “Neskamearen ipuina”, “Bai mundu berria” edo “Fahrenheit 451” dira.

Beraz, gaurkoan, mundu berri eta perfektu batetik, 1984. urtera igaroko gara, urte zinez madarikatura, eta hortik etorkizuneko Gilead errepublikara bidaiatuko dugu, non emakumeak koloreka, klaseka eta funtzioka sailkatzen diren. Azkenik, literatura distopikoan oinarritutako abestiak entzungo ditugu. Prest bidaia liluragarri eta durduzagarri honetan murgiltzeko?

Abestien zerrenda:

  • Another brick in the wall – Pink Floyd (The Wall, 1979).
  • One more hour – Sleater Kinney (Dig me out, 1997).
  • 1977 – The Clash (White riot single, 1977).
  • Testify – Rage Against the Machine (The Battle of Los Angeles, 1999).
  • Manifiesto Guernika – TNT (Manifiesto Guernika, 1983).

Liburuen zerrenda:

  • 1984 – George Orwell (1949).
  • Bai mundu berria (Un mundo feliz) – Aldous Huxley (1932).
  • The handmaid´s tale (Neskamearen ipuina) – Margaret Atwood (1985).
  • The male female (Gizon emea) – Joanna Russ (1975).
  • The power (Boterea) – Naomi Alderman (2016).
  • The left hand of darkness (Iluntasunaren ezker eskua) – Ursula K. Le Guin (1969).
Kasakatxan 3.22: Esquivando icebergs en el Artico / Viviendo un sueño en las islas Molucas

Kasakatxan 3.22: Esquivando icebergs en el Artico / Viviendo un sueño en las islas Molucas

De la mano de la médica   y aventurera gasteiztarra Maria Valencia viajamos al ártico a bordo del legendario velero de exploración polar Northabout. Con ella intentaremos  navegar el estrecho de Nares, desde Qanaaq (Groenlandia),  hasta el polo norte geomagnético. María ha sido la  médica de a bordo en la  expedición Mars Gaming Northabout  2017, una iniciativa cultural y viajera que pretende concienciar a la sociedad sobre la necesidad de luchar contra la importante amenaza del cambio climático del siglo XXI y declarar al Ártico Santuario Global.

 

 

 

En la segunda parte del programa viajamos al sueño de Carlos, que un día decidió  hacer borrón y cuenta nueva con su vida. En su sueño, Carlos veía palmeras, aguas cristalinas, lenguas de arena y una comunidad local respaldando su nuevo proyecto de vida : un alojamiento ecológico en una remota isla del archipiélago indonesio. Y, ni corto ni perezoso, cerró puertas y ventanas  y,  sin mirar atrás,  abrió los brazos a una vida nueva bañada por la luz de los trópicos.

 

 

 

 

 

Kasakatxan 3.21: Lugares sagrados en Tierra Santa / Pedagogía  Montessori en India y Colorado

Kasakatxan 3.21: Lugares sagrados en Tierra Santa / Pedagogía Montessori en India y Colorado

Millán y Oscar son viajeros inquietos y miembros de la ONG Zarrian Barri.Han viajado por diferentes partes del planeta, y en los últimos tiempos se han visto inmersas en la organización de viajes un tanto especiales. Con ellos emprenderemos esta noche un viaje un tanto singular .Será un viaje de carácter religioso, adentrándonos en Tierra santa en pos de lugares bíblicos como Jericó , Galilea o Jerusalen.

 

 

En la segunda parte del programa, os traemos un periplo desde India a Colorado con parada en Australia, con la pedagogía Montessori como hilo conductor .
Irati pasó diez meses en la ciudad india de Chennai recibiendo formación, y luego partió a ponerla en práctica en las montañas del estado de Colorado. No todo fué según lo previsto, pero  Irati sabe que viajando siempre hay que dejar un lugar para la improvisación.

 

 

 

ERRAIETATIK vol. XL | Oihu gorria, iraultza morea

ERRAIETATIK vol. XL | Oihu gorria, iraultza morea

Martxoak 3 eta Martxoak 8 bitarteko irratsaioan, ERRAIETATIKeko uhinetara ekarri genituen bi data historiko hauek. Izan ere, Alitxu Martínez del Campo izan dugu gurean: gaztea zelarik, 1976ko Martxoaren 3a hurbiletik bizi eta 2018ko Martxoaren 8ko Greba Feministan buru belarri aritu den emakume gasteiztarra, ume basatia. Honekin batera, Jean-Luc Godard zinegile frantsesaren harribitxietako batera hurbildu gara, ‘La Chinoise’ (1967).

1976ko Martxoaren 3tik, 2018ko Martxoaren 8ko Greba Feministara

1976ko Martxoaren 3tik, 2018ko Martxoaren 8ko Greba Feministara. Langileen iraultza eta borroka feminista uztartzen dituen ibilbidearen erakuslea da Alitxu Martínez del Campo. 76ko greba mugimendua zein Martxoaren 3ko sarraskia bizi zituen emakume askoren artean dago. Gazte militante komunista zen garai hartan, eta urteak aurrera egin ahala, besteak beste, eta gaur egun ere, Euskal Herriko eta Gasteizko mugimendu feministaren militante nekaezina izan da.

Alitxu Martínez del Campo

Berarekin solasean, 42 urte hauen inguruko testigantza jaso nahi izan dugu. Alde batetik, 1976ko Martxoaren 3a nola bizi zuen ezagutzeko, eta bestalde, urte luze hauetan herri mugimenduaren zein mugimendu feministaren bilakaera ulertzeko, gaur egun arte iristen den ibilbidea eginez.

‘La Chinoise’ (Jean-Luc Godard, 1967)

Bestalde, ‘La Chinoise’, 1967. urtean Jean-Luc Godardek zuzendutako pelikulara hurbildu gara. Garaiko manifestu maoistatzat zein 68ko Maiatzaren aurrekaritzat hartu ohi da, urtebete beranduago Frantzian eztanda egingo zuen iraultzaren sinbolo bat. Godard-en obra osoa bezala, Nouvelle Vague mugimenduaren baitan kokatu genezake, eta inoiz baino kutsu esperimentalagoa du lan bitxi honetan. Izan ere, pelikulan zehar etengabe gogorarazten digun bezala ‘Prestakuntzan dagoen pelikula’ bat da.

Poeta Madarikatuak | Beat Generation probokatzailea [1×01]

Poeta Madarikatuak | Beat Generation probokatzailea [1×01]

Beat mugimenduaren zirrikituak landuko ditugu gaurkoan. Zirrikituak diogu Estatu Batuetako 50eko hamarkadako gizartearen zirrikitu ilun, probokatzaile eta lizuntzat hartua izan zelako, izan ere, idazle talde horrek, jendartearen erraiak astindu eta puritanismoa eta american dream delakoaren argi-itzalak agerian utzi zituen, droga, alkohola, askatasun sexuala eta espiritulitatea zutabe gisa aldarrikatzen zituelarik. Eta, ezin zaigu ahaztu jazz musika lazgarria bikote kide izan zutela mugimendu hori osatzen zuten hainbat idazlek, batez ere, haien poesia irakurketak girotzerako orduan.

Ibilbide azkarra, bat-batekoa izango da, Beat Generationaren sinbolo diren idazleen biografiak, poemak eta bitxikeriak jorratzen ditugun bitartean; Jack Kerouac, Diane di Prima, Elise Cowen, William S. Burroughs, Joyce Johnson eta Allen Ginsbergenak, alegia. Horretaz gain, gure kolaboratzaileen ahotsak bidai-lagun izango dira, idazle horien poemaren bat errezitatzen dutelarik. Hortaz, drogak, orgiak, poesia, jazza, budismoa edota adierazpen askatasunaren aldarrikapenez jositako saioa dugu! Goza ezazue bideaz.

Abestien zerrenda:

  • Lust for life – Iggy Pop (sintonia, Lust for life, 1977).
  • San Francisco – Jack Kerouac Jazz and Prose (The mad ones, brief history of the Beat Generation, 2009).
  • Nik ere – Napoka iria (Arnasten ikasteko berriz, 2013).
  • If you want the smoke be the fire – Maidavale (Tales of the wicked west, 2016).

Liburuen zerrenda:

  • On the road (1957), The Dharma Bums (1958), The Subterraneans (1958), Doctor Sax (1959), Big Sur (1962) – Jack Kerouac.
  • Ulua (1956), Kaddish (1961) eta The Fall of America (1973) – Allen Ginsberg.
  • Naked lunch (1959), Junkie (1953), Nova Express (1964) eta Queer (1985) – William S. Burroughs.
  • The floating bear (1973) eta Memoirs of a beatnik (1969) – Diane di Prima.
  • Minor characters (1983) – Joyce Johnson.
  • The ladder, Fuck you eta City lights (60ko hamarkada) – Elise Cowen.
KAKATZARRA 14; Hoy nos va de cine!

KAKATZARRA 14; Hoy nos va de cine!

Hoy el programa nos ha salido de película. De películas imprescindibles para los amantes del teatro. Películas que hablan sobre el mundo del escenario y la representación, tales como Holy Motors, Birdman, Candilejas,…

Entrevistamos también a Asier Makazaga, que nos hablará de sus nuevos proyecto artísticos y de como compaginar la labor actoral entre el teatro y el cine.

Tenemos también a la realizadora Ilune Díaz, gasteiztarra residente en Barcelona que tras haber dirigido tres cortometrajes muy premiados está embarcándose en la escritura de su primer guión largo.

Y como colofón hablamos con Izaskun Urkijo, directora de arte del largometraje “Errementari”.

Kasakatxan 3.20: En busca de las raíces del blues / Pamir, Highway to heaven

Kasakatxan 3.20: En busca de las raíces del blues / Pamir, Highway to heaven

Diego Cobo es periodista, especializado en reportajes y crónicas de viaje. Diego viaja para narrar historIas y lo hace en medios como El Malpensante, Gatopardo y 7ka. También en las revistas de viaje  como Travesías, Ocholeguas o Zazpi Haizetara, entre otras. Con él viajaremos de Chicago a Nueva Orleans. Más de 2.000 kilómetros junto al río Mississippi en los que iremos en busca del nacimiento del blues y del rock and roll. 

 

La M41, conocida informalmente y más comúnmente como Pamir Highway, es una ruta mítica, transitada durante miles de años, que fué enlace con la antigua vía comercial de la ruta de la seda. En ella se encuentran algunas de las carreteras más altas del mundo, con varios pasos por encima de los 4000 metros. Koldo Zubizarreta y Ainhoa Perez de Nanclares la han pedaleado hasta casi rozar el cielo. Con ellas nos vamos a golpe de pedales a las tierras altas de Tayikistan y Kirguistán.

Kasakatxan 3.19: Diario visual de Japón / Efectivamente, la tierra es redonda

Kasakatxan 3.19: Diario visual de Japón / Efectivamente, la tierra es redonda

Japón, 日本. El origen del sol. Un lugar donde no tienen letras, sino ideogramas. La patria del Monte Fuji y del Karaoke,del pachinko, del Sushi y de un montón de frikadas que lo hacen a ratos divertido, a ratos ininteligible.
Un viaje visual , a través de la mirada y la obra de la artista gráfica Amaia Arrázola.

José Eladio Santacara , el nómada de Carcastillo , regresa a las ondas de Hala Bedi. Sigue recorriendo el mundo con la misma frescura, la misma pasión, y las mismas ganas  y curiosidad que en aquellos lejanos tiempos, más de una decada atrás, en los que se acercó por vez primera a los micrófonos de Kasakatxan. El mundo se rinde a sus pies, y a las ruedas de Ibiletxe, el “baserri” con ruedas que le ha dado cobijo en una aventura llena de música, de alegría de vivir, y de viajar.

Parte de este periplo ha quedado recogido en el  libro : “Efectivamente, la tierra es redonda “. El relato de un mundo  poblado por gente buena, un mundo  hermoso y amable, que recibe al visitante con la mejor de sus sonrisas.

 

Poeta madarikatuak | Barrenak hustu [1×00]

Poeta madarikatuak | Barrenak hustu [1×00]

                

Irudiak: Paul Verlaineren Les Poètes maudits (1884) liburua, poeten argazkia eta pairatzen zuten alkoholismoari buruzko marrazkia.

Literaturaren sator baten eskutik literaturaren satorrentzat bereziki egina…bueno agian ez gara hain esklusiboak, literaturaren zokoak xarmagarritzat dituen ororentzat egindako saioa izango da hurrengoa. Eta, bere izenak dioen moduan, gaurkoan barrenak hustuko ditugu zuon guztion aurrean, poeta madarikatuen biografia eta jatorriaren sakoneraino sartuko gara eta zuentzat biluztuko ditugu.

Eta, zergatik poeta madarikatuak ezizen hori? Literaturaren baztertuak izan zirelako, haien zorigaitza izan zelako eta isolamendura eraman zituelako, beno, hori eta pairatzen zituzten menpekotasunen zerrenda amaigabeak ere bai. Bart jorratuko ditgun idazleen izenak aipatzearren: Arthur Rimbaud, Marceline Desbordes-Valmore, Paul Verlaine edo Charlotte Perkins Gilman ditugu. Baina, euskal idazleek ere haien tartea edukiko dute, eta Jon Mirande edo Gabriel Arestiren ingurukoak landuko ditugu.

Azkenik, bitxikeria gisa, Patti Smith eta Arthur Rimbauden loturei buruz mintzatuko gara, Charlotte Perkins Gilmanek pairatu behar izan zuen krisialdia jorratuko dugu, Verlaine eta Rimbauden harreman toxikoaz arituko gara eta Jon Miranderen iragan beltzean murgilduko gara. Interesgarria ote? Aspertzeko astirik ez duzue edukiko, den-dena musika bizigarriaz girotua egongo baita!

Abestien zerrenda:

  • Lust for life – Iggy Pop (Lust for life, 1997).
  • I Am a Poseur – X-Ray Spex (Germ free adolescents, 1978).
  • Land – Patti Smith (Horses, 1975).
  • Ibiltzeko gertu – Napoka iria (Arnasten ikasteko berriz, 2013).
  • Madarikatua– Zurrapak (Ezerezean, 1988).
  • Dance song ´97 – Sleater Kinney (Dig me out, 1997).
  • What´s in my head – Fuzz (Fuzz, 2013).

Liburuen zerrenda:

  • Trainspotting – Irvine Welsh (1993).
  • Les Poètes maudits – Paul Verlaine (1884).
  • Les Fleurs du Mal – Charles Baudelaire (1857).
  • Illuminations – Arthur Rimbaud (1886).
  • Denboraldi bat infernuan – Arthur Rimbaud (1873, euskaraz, 1991).
  • Ilhun-argiak (1992) eta Haur besoetakoa (1970) – Jon Mirande.
  • Harri eta herri (1986) eta Euskal harria (1986) – Gabriel Aresti.
  • Damas oscuras – AA. AA (2017).
  • The yellow wallpaper (El papel pintado amarillo) – Charlotte Perkins Gilman (1892, gaztelaniaz, 2014).
  • Èlégies et Romances (1818), Elégies et Poésies nouvelles (1825), Poésies (1830) – Marceline Desbordes-Valmore.

 

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies