“Eraso sexistak gure espazioetan: lanketa kolektiboak aztergai” -Lurralde Askea-

“Eraso sexistak gure espazioetan: lanketa kolektiboak aztergai” -Lurralde Askea-

Erasoen kargu egin, modu patriarkalak birproduzitu gabe: ideiak, esperientziak, saiakerak.

Gizonok eraso egiten jarraitzen dugu: ez gizonak oro har, ez “beste” gizonak soilik; gu gizon “sozialistak”, gu “abertzaleak”, gu “feministak” ere. Zergatik erasotzen dugu gutako batzuk? Nola jokatzen dugu gainontzekook, gure espazioetan gertatzen diren edo gure kideek burutzen dituzten erasoen aurrean? Nola jokatu beharko genuke?

Gutxiegitan egiten gara erasoen kargu. Egiten saiatzen garenean, sentsibilitatea eta jakintzak faltan ditugula ohartzen gara.

Saioan gure buruak interpelatu nahi ditugu, goxotasunez baina zorrotz, bi ideia nagusiren inguruan: erasoen aurrean hartu dezagun dagokigun erantzunkizuna; egin dezagun justizia eredu zigortzaile eta patriarkalaren logikekin hautsiz, gure buruak eta jendartea eraldatzeko norabidean.

Horretarako erremintak eztabaidatu eta garatu nahi ditugu. Erasoen eta gure jarreren inguruko hausnarketa politikoak konpartituz, batetik; gure espazioetan gertaturiko erasoen lanketa esperientzia praktikoak ezagutuz, bestetik. Gure artean izango ditugu erasoen eta horien kudeaketaren inguruko euren esperientziak azaltzen:

– Jabi Arakama (Gizoneneako kidea eta Iruñerrian hainbat eraso kudeatu dituen lantaldeko kidea)

– Errekaleor auzoko gizon batzuk.

– Euskal Herriko musika talde bateko kide bat.

Lemoako Topagunean, Apirilaren 20an, goizeko 10etan. (Gizonentzako* saio ez-mistoa)

“Maitemina” -Estitxu Villamor eta Uzuri Albizu-

“Maitemina” -Estitxu Villamor eta Uzuri Albizu-

Orain dela hilabete batzuk nire bikote harremana eten egin nuen. Gogorra egiten ari zait dolua, desintoxikazio prozesu baten antzekoa; izan ere, gorputzeko dopamina maila bat-batean jaitsi zait, eta abstinentzia sindromea igarotzen ari naiz. Lagun batek ere duela gutxi eten du bere harremana, baina bere kasuan ezberdina izan da; berak bost urte zeramatzan harremanean eta jadanik maitasuna agortua zegoen, hormona jarioa aspaldi eten zitzaien. Ez da harritzekoa, hortaz, harremana amaitu izana. Beste lagun batek harreman ireki bat du, eta une honetan bi pertsonarekin dago aldi berean. Zaila egiten ari zaio, aldibereko bi harreman izatea ez baita oso naturala: biziraupen eta erreprodukzio sena dela eta, gizakiok berez monogamoak gara.

Gehienok izan ditugu horrelako elkarrizketak noiz edo noiz, esperientzia pertsonalean edota komunikabideetan irakurritako ikerketaren baten harira. Harreman sexu-afektiboak medikuntza eta biologiaren aztergai izan dira maiz, eta oraindik ere hala izaten jarraitzen dute. Izan ere, zientziaren ustezko neutraltasuna egungo gizarte eredua justifikatzeko erabiltzen den honetan, harreman eredu erromantiko, heterosexual eta monogamoak naturalizatzeak mesede handia egiten dio, besteak beste, genero binarismoa, lehiakortasuna eta kontsumismoa bultzatzen dituen eredu kapitalista heteropatriarkalari.

Inork galdetu al dio inoiz bere buruari laguntasun harremanetan jariatzen ditugun hormonak zeintzuk diren? Harreman mota horiek fisiologikoki zer eragiten diguten? Biologikoki nola justifikatzen diren? Harreman sexu-afektiboei zientziak berak ematen dien garrantzia iruditegi erromantikoak sortzen duen harreman ezberdinen arteko hierarkiaren adierazle garbia da. Iruditegi horren arabera, bikote harremanak dira gizartean garrantzitsuenak, familia harremanak doaz hurrengo, eta, laguntasuna edo bestelako harremanak dituzte atzetik.

Bikote-harremanen garrantzi soziala ikuspegi erreproduktibotik azaldu daiteke, espeziearen biziraupena argudio gisa erabilita. Argudio berberekin, harreman naturalenak heterosexualak izatea defenda daiteke, noski, baita gizon eta emakumeen arteko ezberdintasuna ere. Gure ezberdintasunean osagarriak izatearen ideia eta hortik eratorritako sexuen araberako lan banaketa ere biologikoki justifikatzen dute zenbaitek. Diskurtso horiek guztiek erreprodukzio (eta produkzio) nukleo goren izatera daramate familia.

Halaber, hautapen naturalaren zenbait irakurketa postdarwinistak monogamiara erraz aski eraman gaitzakete; izan ere, gure espeziearen eboluzioaren mesedetan, pertsona onenez (eta soilik onenez) maiteminduko gara, gure oinordekoek ahalik eta generik aurreratuenak izan ditzaten. Gutxik bilatzen dute azalpena egungo gizartearen lehiakortasunean, arrazoi biologikoek sinesgarritasun handiagoa baitaukate.

Azkenik, oso ohikoa da harreman sexu-afektibo bat eta horrek gugan sorrarazten duen oro jariatzen ditugun hormonen bitartez irakurtzea: adrenalina, dopamina edota norepinefrina lehenbizi, plazera, energia eta euforia sentiarazten digutenak; serotonina eta oxitozina ondoren, loturak sortu eta harremana egonkortzearen erantzule direnak. Eta ondoren? Bada, ondoren hormona jarioa bukatu egiten da (bi urteren buruan aditu batzuen ustez, bost urteren buruan zorte handiena dutenen kasuan), maitasunarekin batera. Harreman sexu-afektibo asko eten egiten dira une horretan. Izan ere, Brigitte Vasallok bere azken liburuan ondo baino hobeto azaltzen duen moduan, bikote harreman batetik eskuratu dezakegun bakarra hormona gaindosi hori dela sinetsarazi digute. Kontsumismoa ardatz duen gizarte honetan, hormona jarioa amaitzen den unetik harremanek zentzua galtzen dutela dirudi. Baina lasai egon gaitezke, hutsune hori betetzeko, Vasallok dioen moduan, maitasunaren supermerkatura joan eta harreman berri bat erostea besterik ez baitugu.

Mari Luz Esteban mediku eta antropologoaren esanetan, giza portaera azaltzeko erabiltzen diren teoria biologikoak sinpleegiak dira eta esperientzia erabat estereotipatuetan oinarritzen dira. Ez dago maitasunak bi edo bost urtez irauten duela justifikatzeko adinako datu enpiriko unibertsalik eta, era berean, hormonen eta gure jarreren arteko kausa-efektu erlazioak ez dira planteatzen zaizkigun bezain errazak; gure gorputzak substantzia batzuk jariatzen dituela jakitea ez da gure jokabideak azaltzeko nahikoa, alegia. Estebanen arabera, gizarte zientzietan dago gakoa, galdera egokiak planteatuz gero erantzun konplexuagoak eskaintzen baitizkigute.

Estitxu Villamor eta Uzuri Albizu

“Batzuk lasterka, beste batzuk Korrika” -Patxi Goenaga-

“Batzuk lasterka, beste batzuk Korrika” -Patxi Goenaga-

 

Gaurkoan Patxi Goenagak bete digu iritzi tartea.

Batzuk lasterka, beste batzuk Korrika

Korrikak egin du bere aurtengo bidea. Bi urterik behin, arrakasta gero eta handiagoarekin. Gasteizen amaiera eta jai bikaina azken igande honetan. Euskal Herriko hainbat bazterretatik bildutako jendeak ongi ospatu zuen. Alderdikeria politikoetatik urrun mantendu da euskararen aldeko festa ikaragarri hau. Baina, jakina, hizkuntzaren aldeko mezu politiko nabarmena zeraman eskuz-esku eraman den lekukoak.

Alderdi politikoak ere aspaldi dabiltza lasterka, hauteskunde haizeak lagun.. Eta ahoberokeriak eta bestelako keriak ugari. Nire irudiko, luzeegi doa kanpaina. Eta egun bakoitzak eskaintzen digu barrena nahastu eta odola irakiten jartzen digun zerbait. Aspalditik ari da España una, grande y libre delako horren aldeko zenbait berbalapiko euskara eta beste hizkuntzak mintzagai dituztela, hizkuntza koofizialen kontra, hizkuntza bakoitzari bere lekua ziurtatu nahian bezala: espainol ahalguztidunak gainean behar du, omen, hori praktikan hala ez balitz bezala, eta besteak, ofizialkideak, nagusiaren menpean, subordinatuak behar dute. Baina azken egunotan gehiago zehaztu dute beren ideia. Ez da bakarrik hizkntza koofizialak espainolaren menpeko izan behar dutela. Ezin onartuzkoa dela diote hizkuntza koofizailak espainolaren gainean ezartzea. Gaztelania diskriminatua omen dago. Gaixoa gaztelania! Euskara, katalana… zapaltzaileak. Zauria egin baino lehen zapitxoa jartzea bezala da hori. Alegia, adarra jotzea. Besterik ez. Txarrena da holako ideiak, edo hobeki esanda, okurrentziak, kaleratzen dituztenean horrek botoak galarazi beharrean, boto gehiago emango dizkiela uste dutela. Horrek ematen dit zer pentsa. Inozo aurpegia jartzen zaigu holakoak entzutean. Nahiko burukomin badugu euskaldunok  geure hizkuntzari arnasa eman eta iraun araztearekin, albotik, dena alde duen edozein txoropito gure hizkuntzarekin zer egin behar dugun edo zer egin dezakegun esatera etorri gabe. Erabilpenaren aldetik hizkuntza nagusiaren azpian aurkitzen den hizkuntza koofiziala hizkuntza nagusiaren gainean dagoela sinistarazi nahi izatea ere … gogorra da. Adibide bat jartzeko: larrialdietako telefonora deitzen duzu, istripu bat izan duzulako; beharbada, lehenbiziko solaskidea euskaraz mintzatzeko gai izan daiteke, baina bigarrenarekin hitz egin behar duzunean, seguru asko erdaraz aritu beharko duzu, agian telefonoaren bestaldean dagoenak oraingoan euskara nahikoa ez dakielako. Eta jakina, holakoetan: osasuna jokoan denean, hizkuntza gorabehera, badaezpada ere, bide seguruena laburrena hautatzen dugu. Euskara aldi oro eta nonahi erabili ahal izateko eskubidea ez dago ziurtatua eta ez nago ziur inoiz izango ote den ere. Orduan, badaezpada ere, erdaraz egin behar. Hori euskaldun guztiok aitortzen dugu eta horrela jokatzen dugu. Hala iruditzen zait. Beraz, ez dakidala inor etorri esaten, identitate hitza baliatuz, gure hizkuntza gainetik ezarri nahi dugula. Euskarari eta gainerako hizkuntza koofizialei zein errol esleitzen zaien argi dago. Zenbait politikoren lasterketa badakigu zein den, beranduegi baino lehen bideak itxi, eta gauzak alderantziz ikus arazi.

Baina politikarien lasterketa honez gainera, beste lasterketa bat ere bada, euskararen aldeko lasterketa, Korrika, alegia. Eta hemen aipatu nahi nuke aurtengo Korrikak azken momentuarte gorderik eraman duen mezua. Maialen Lujanbioren bihotz-ahoetatik iritsi zitzaigun mezu hori. Bikaina: hitz ondo neurtuak, esanahi zuzenekoak, asmo argikoak. Ez testu arina. Sakona eta pentsaraztekoa bai. Ederra benetan.

Eta nire prediku hau amaitzeko hona hemen testu horretatik hautatu ditudan zenbait ahapaldi. Baina nire gomendioa da osorik irakurri eta ahal baduzue kantatzea. Interneten erraz aurkituko duzue. Hona hemen ahapaldi batzuk:

KLIKA! Hizkuntza ez da edukitzekoa.

Lizuna egiten zaio barruan gordeta, lika.

Beraz, KLIKA!

instalatu eta elika!

Euskara, ez da euskararen gauzetarako aplikazioa.

Euskarak behar du herri honen Sistema Eragilean.

Memoria handiko lur honen

hizkuntza beti eguneratua,

eta software librekoa.

Ez dut jarraituko. Eskura duzue Internet-en, osorik. Aste santuko egun hauetan gogoeta egiteko aski gai baduzue. Kantatzeko aukera ere bai. Zeren bertsolariak dioen moduan: Egin, eragiteko. Eragin, eginarazteko. Norbanakoak egin. Herri mugimenduek eragin. Erakundeek eginarazi.

 

Hemen entzungai:

 

“Muertes en las cárceles” -César Manzanos-

“Muertes en las cárceles” -César Manzanos-

La Asociacion de Funcionarios de Prisiones Unidos, hacen público y denuncian a través de “Necrológicas SOSprisiones” qué, desde el 1 de diciembre de 2018 hasta el 14 de abril, en tan solo 4 meses, 69 personas han “fallecido” en las cárceles españolas. Este sangrante, ocultado y grave goteo de muertes dentro de las cárceles es mayoritariamente de personas jóvenes que mueren por motivos no naturales, muchas en aislamiento. Recogen la macabra descripción de los métodos finales que han desencadenado estas muertes: suicidios, ahorcamientos, ingesta de fármacos o “ingesta de pilas” o supuestas sobredosis. Nada más y nada menos que una persona muerta cada dos días. No sabemos a qué intereses responde ésta denuncia, pero nos alegramos de que el funcionariado de prisiones, se ocupe de hacer visibles estas muertes, más allá de sus reivindicaciones laborales.

La buro-represión es una forma de violencia institucional que opera con dispositivos administrativos cuyo resultado final provoca que, personas privadas de libertad bajo custodia estricta de la administración, y por tanto, quien tiene la responsabilidad sobre sus vidas, paradójicamente pierdan la vida sin verdugos aparentes en instituciones del estado. Es decir, lo que podemos denominar, mediante la aplicación extra-judicial de la “pena de muerte”, la omisión del deber de socorro e incluso la negación de la víctima.

Efectivamente durante hace demasiado tiempo, son miles las personas que han muerto, mueren y morirán dentro de la cárcel o, nada más ser excarceladas, para que mueran fuera y no engorden aún más las desorbitantes tasas de muertes en las prisiones españolas. Según los datos de los que disponemos, la mayoría de fuentes oficiales, en los últimos 40 años, más de 15 mil. Tal y como hemos venido denunciando, muchas de ellas en condiciones de aislamiento y desesperación, la mayoría por motivos no naturales. Además, son sobre todo muertes de personas jóvenes, de personas enfermas y, en su práctica totalidad, muertes no investigadas por las autoridades políticas, administrativas o judiciales.

Tras estas muertes existen crónicas y relatos encubiertos que tienen un denominador común: haber sido provocadas por la desidia burocrática, la desatención sanitaria, el retraso en su hospitalización o excarcelación, en una intervención quirúrgica o en la aplicación de un tratamiento médico especializado, así como la incorrecta aplicación de los protocolos ante enfermedades infecto contagiosas, problemas de enfermedad mental que provoca la prisionización, o en los casos de riesgo de suicidio ante la desesperación que provoca el encierro.

 Mientras, algunos celebres y malparados familiares de las víctimas de delitos mediáticos se auto-otorgan la representación de las presuntas víctimas del mundo entero. Piden ávidos de venganza y empapados de resentimiento, cuando no, abducidos por intereses espurios ajemos totalmente a un deseo de reparación, la aplicación de la prisión permanente y su ampliación a nuevos supuestos, para los autores últimos de barbaridades que jamás se previenen, tratan y erradican recurriendo a la prisión, y al final, se convierten en lo mismo que quienes perpetraron esos execrables actos. Parece ser que las víctimas de la cárcel y sus familiares, es decir, de la buro-represión estatal son víctimas de segunda clase a las que se puede ignorar, ningunear y negar en relación con las víctimas de hechos delictivos que se dan fuera de la esfera institucional y que no dejan de ser repudiables.

Basta ya de hipocresía. El dinero y el odio no pueden gobernar nuestras vidas. Para comenzar a edificar un sistema de justicia que se fundamente en la prevención y lucha contra la criminalidad podemos comenzar respondiendo a preguntas fundamentales que, por desgracia, el discurso y la práctica criminológica oficial, que viven y se lucran gracias a su visión y gestión del delito, se dedican a ocultar:

¿Por qué en prisión están los autores últimos de presuntos hechos delictivos a los que otros indujeron o provocaron, están fundamentalmente chivos expiatorios o cabezas de turco? ¿por qué las policías se dedican casi siempre a perseguir a los autores de delitos comunes y no a investigar los delitos mayores que solo excepcionalmente son percibidos, procesados y penalizados? ¿Por qué interesa potenciar la industria carcelaria que nos cuesta 30 mil euros anuales por plaza de la que vivimos muchas empresas y particulares a costa de encerrar y abandonar, cuando no exterminar a personas excluidas?, etcétera.

Demasiadas preguntas sin plantear que provocan el que la criminalidad real y con mayúsculas, hayan convertido nuestras sociedades en estructura que conniven y se reproducen gracias al ilegalismo y a la impunidad frente al delito amparada por la inexistente la seguridad jurídica. Si somos incapaces tan siquiera de garantizar el derecho a la vida de personas que están bajo custodia del estado ¿cómo vamos a garantizar los derechos fundamentales del resto de la ciudadanía?

Resulta fundamental coordinarse para obligar al estado a investigase, para tratar de detener este genocidio carcelario, desenterrar, abrir procesos judiciales, así como coordinar los interpuestos a lo largo y ancho del estado por algunas de las familias de las víctimas. Es una tarea urgente y prioritaria en el ánimo de hacer visibles los crímenes de estado, esclarecer responsabilidades, establecer dispositivos para que esto no ocurra y, sobre todo, brindar apoyo psicosocial a éstas miles de víctimas de la violencia ejercida por el estado que no solo no son reconocidas, sino que son ignoradas cuando no criminalizadas.

Además, tan urgente y necesario es crear un modelo de seguridad pública y de prevención y lucha contra el delito que no se rija por criterios clasistas, racistas y sexistas. No nos olvidemos que uno de los principales impedimentos para garantizar la seguridad, y combatir la delincuencia, es el propio sistema policial y penal cuya función es garantizar la seguridad del estado y de las élites de poder que lo controlan y no la seguridad de las personas.

“Korrika” -Alaitz Amundarain-

“Korrika” -Alaitz Amundarain-

Apirilaren 4an hasi zen Garesen eta apirilaren 14ean heldu Gasteiza. Bi urtez behin izaten da KORRIKA. Nik uste denok ados gaudela Euskal Herrian antolatzen den ekimenik hunkigarrienetariko bat dela. Batzen gaituen ekimena da eta aurtengoa inoiz izan den jendetsuena. AEKko lagunak denbora luzez aritu dira guztia antolatzen eta herritar asko haien herri eta auzoetan ere berdin: ekimen kulturak, korrika txikia eta azkenik korrika bera.

Testigua eta beraz, mezua eskuz esku pasatzen joan da Euskal Herritik barrena. Momentu oso gogoangarriak egon dira. Lehenengoa, Gareseko hasiera. Aste egun buru zuria izanda, ezin bertaratu.  Hasi baino 10 minutu lehenago telebistaren aurrean nengoen ordea. Aze emozio festa! Plaza bete jende eta denak pozik. Irudi politak heldu zitzaizkigun gure Whatsappetara jarraian, Korrikaren furgonetaren atzetik euskaldunak zubitik pasatzen lehenetarikoa. Egunero egin diogu jarraipena. Irratia, telebista edota sare sozialak izan ditugu horretarako tresna. Elurretan eta gauez korrika ibili direnen irudiak, euritan edo eguzkitan ibili direnenak, gure lagun edo familiartekoenak, ezezagunenak, 96 urteko emakumearena, Zarauzko aiton-amonena, Naroa eta Omarrena… Denak ederrak.

Azkeneko momenturarte mezua nork idatzi duen eta mezu horretan zer jartzen duen ez da jakiten. Maialen Lujanbiok idatzi, irakurri eta abestu zuen mezua, Klika! Sistema eragilean. Nabarmentzeko puntu asko ditu: barnean eduki eta erabiltzen ez bada euskarari lizuna ateratzen zaiola dio. Ez dela euskararen gauzetarako aplikazioa baizik eta herri honen sistema eragilean beharko lukeena, korrika doanean erakundeek, politikariek, komunikabideek asko maite dutena ez, ordea oinez doanean. Egin, eragin, eginarazi. Gu-ak, zuek eta haiek. Arnasgunekoak, oxigenatuak baita elebesteratuak. Euskaraz sortuak eta euskararatuak. EUSKARAK BATUAK.

Mezuak baditu denontzako mezuak eta eginbeharrak. Ea bakoitzak berarentzako den mezu zatiari kasu egiten dion eta denek KLIKA egiten dugun behingoz!

Alaitz Amundarain

“Hayas” -Rebeka Gonzalez De Alaiza-

“Hayas” -Rebeka Gonzalez De Alaiza-

Tiempos confusos también en mendialdea.

Ha llegado la primavera con un color azul hielo que congela los brotes nuevos que se atreven a salir entre las viejas, gastadas y ajadas hayas por el paso de este invierno; un invierno extraño que ha impuesto unas condiciones fuera de ciclo que desorientan el camino vital seguido durante años por estas habitantes de montaña. Condiciones que, si bien parecen que les facilitan y alivian el tránsito de esta estación por su confortable suavidad térmica, la realidad de estos seres nos muestra las carencias vitales a las que ya se están enfrentando, carencias que repercuten en los brotes renovados que empiezan a asomar sus cabezas llenas de sabia nueva.

Y en este cambio de condiciones nos hemos quedado atrapadas como las hayas que ya no pueden garantizar la protección necesaria a sus retoños para que puedan desarrollarse en todo su esplendor, sin cercenar sus capacidades de reactivación y creación, para que puedan construir nuevos paisajes en tiempos dispares.

Y nos hemos quedado atrapadas porque se asumen las nuevas condiciones como propias, como rutas necesarias por las que transitar para llegar a un nuevo estado de vida. ¿Rutas que se van definiendo con la voluntad de soberanía según las vamos recorriendo o rutas marcadas de antemano por seres ajenos a nuestro sentir cuya presión nos obliga a ocuparlas en la apariencia de allanar el camino hacia la intención y el deseo de no sometimiento?

Estas rutas son para recorrer y defender nuestro bosque de hayas o son para que nuestro bosque pierda su identidad autóctona integrándose y formando parte del arbolado artificial al que continuamente fumigan para que las malas hierbas estén bajo control, aunque eso suponga el envenenamiento masivo de nuestro medio de pertenencia.

Esas mismas malas hierbas que todavía resisten al cultivo masivo y artificial y que difícilmente son doblegadas, esas que le dan la cobertura y base necesarias a nuestro bosque de hayas y permiten retener y guardar en su capa la humedad y los nutrientes suficientes para que las hayas resistan y puedan rebrotar y reproducirse tanto en circunstancias favorables como
adversas.

Sí, queremos bosques vivos y no jardines estructurados y modelados según el gusto de esos ficticios propietarios que usurparon y dominaron estas tierras, tierras que hoy son transmitidas por herencia simulando reinos que pasan de la mano del rey muerto al hijo coronado para tal fin con la alianza lucrativa de los nativos guardianes que le facilitan el traspaso.

Tierras que un día fueron fértiles, diversas y vivas por sí mismas, que mantenían mutuamente a los seres que en ellas coexistían, gobernándose entre sí, y que hoy están al límite de una parálisis de vida, encementadas de progreso, ahogadas por los que dicen custodiarlas.

Custodia sostenida por unas leyes de otra tierra, de otro sistema, de otro pensar, de otro hacer, custodia que nos arrebata continuamente brotes nuevos y los congela, los embota, los desfigura, los presenta en el expositor de los poscritos para mofa y escarnio de los cortesanos, como trofeos de caza de territorios indómitos, expositor adornado de un fingido atractivo con el fin de hechizar hayas con la promesa de un bosque soberano.

El bosque, el bosque susurra, las hayas hablan en su lengua primigenia y se pasan el testigo, unas a otras, en una carrera sin fin. El bosque, el bosque nos acoge y nos da la estructura necesaria para una constante transformación.

 

“Matar siempre estuvo mal” -Txema Matanzas-

“Matar siempre estuvo mal” -Txema Matanzas-

Matar siempre estuvo mal. Abuztuan izan zen, 29an edo 30ean, ez dut oroitzen. Cáceresen  nengoen, orduan hantxe zegoen euskal preso emakumezko bakarra bisitatzen. Afaltzen nuen bitartean, Bilbon tiroketa bat izen zela entzun nuen. Handik eta gutxira albisteak zehazten hasi ziren. Bi hildako, horietako bat Juan Mari Ormazabal, Tturko, hernaniarra eta ETAko kidea, eta bestea Mentxaka abizeneko ertzaina, Iñaki zuen grazia, oker ez banago (hildako guztiak ez zaizkigu berdinak, berdinak diren arren). Etxebarria parkean izan zen tiroketa. Tturkoren taldekidea, Poixtiña arbizuarra, zangoan zauritua (tiroa gibeletik sartua). Gero jakin ahal izan genuen arabera, eguerdi horretan Mentxaka etxean zegoen, bazkaltzen, Txorierri bizkaitarrean, eta abisatu ei zioten gauzak prestatzeko, dispositibo bat zegoela arratsalde horretarako. Bizkaia taldeko kideek, nonbait, hitzordu bat zuten hiru laguntzailerekin, eta hara joan ziren ertzainok, hitzordua jagotera, ETAkideak atxilo hartzera, hortik aurrera segimenduak egitera, auskalo. Ondorioa, aipaturikoa. Eta orain sortzen zait niri galdera: heriotza biak izan ziren bidegabeak? Inork izan al zuen gertaturikoan ardura handiagorik besteak baino? Tturkorena zoritxarreko heriotza izan zen eta Mentxakarena erailketa? Edo alderantziz? Nork disparatu zuen lehenago? Indar (armatuen) koerlazioa euskal polizien aldekoa hain handia izaki, zergatik ez zituzten gauzak bestela egin? Zergatik ez utzi taldea etxeratzen eta, gero, laguntzaileak batetik eta taldekideak bestetik, lasai asko atxilotu? Tturko eta Poixtiña ohiko segurtasun-neurriak harturik aterako ziren etxetik. Hitzordu batera zihoazen eta, badaezpada ere, armak eramaten zituzten. Baina euskal poliziek hori baino gehiago zekiten. Bazekiten egun horretan ehizan zihoazela. Berriro diot, bestela egin zitezkeen gauzak, eta gaur familia bik ez zuten izanen duten mina. Beno, bestela egin izan balituzte, baina asmo onez! Izan ere, gauzak bestela egiteak ez baitu ezertarako balio baldin eta, gero, ETAkideak pisuan setiaturik, arma guztiekin sartzea (oroitzen Cabacas?) erabakitzen baduzu. Ina Zeberiori “Aterako al haiz!” esan izan baliote, agian beste familia batek min gutxiago izanen luke egun. Jeltzale lagun horiek, Ina akabatu zenutenean, hori ere bidegabea izan zen, erailketa izan zen, siempre estuvo mal?

Azken 50 urteotan gertaturikoa azaltzeko errelato bakarra ezinezkoa da egun. Denbora beharko da, eta hala ere. Bitartean, historialariek euren lana egingo dute. Eta bitartean gutariko batzuek gure seme-alabei eta bilobei, etxeko supazterrean, gurea kontatuko diegu. Aurreko astean Eusko Legebiltzarreko harmailetan gonbidatu gisan zeuden ordezkari sindikal horiek nola ziren Euskal Herrira etorri, armaz oparo hornituak, soldata berezi batez, ezer galdurik ez zuten paraje arrotz batera, ezagutzen ez zuten eta, are, gorrotatzen zuten hizkuntza bat mintzo zen tokira, edozein gauza egiteko prest, hiltzeko prest, bai, eta hilik suertatzeko prest ere, .. Ordezkari sindikalak, hay que joderse.

(Idatzondokoa: atzo Korrika iritsi zen Gasteiza. Haria berreskuratzen dut. Euskal nortasunaren defentsa ezin daitekeela izan estrategia eraldatzaile/iraultzailearen ardatza? Euskal independentismoak beste iturrietatik edan behar duela? Dudarik ez baina, nik ikusten dudalarik, bi mugimenduk baino ez dute horrelako freskotasunik: emakumeen eskubideen aldekoak eta euskararen mugimendu honek. Gogoratu Euskaraldia. Espabila gaitezen.

Txema Matanzas

“Bagare!” -Iñaki Lazkano-

“Bagare!” -Iñaki Lazkano-

El domingo llegará la Korrika a Gasteiz, y a partir del mediodía estallará la fiesta en nuestras calles. Llegará y terminará su periplo de 11 días por las carreteras, calles, plazas y caminos de toda Euskal Herria.

Si no me equivoco, será la tercera vez que la Korrika finaliza en Gasteiz, desde aquella emotiva edición en la que Mikel Laboa hizo el último kilometro, hasta la de este domingo que todavía no sabemos, evidentemente, qué mensaje se esconde en el testigo de madera, y tampoco quién lo portará.

Este año el homenajeado ha sido Jose Luis Alvarez Enparantza, “Txillardegi”, el padre del Euskara Batua. ¿Nos puede dar alguna pista?

Y volviendo a Gasteiz y sus gentes, esta Korrika tiene que ser un homenaje a todas aquellas personas que durante los últimos 60 años han hecho el esfuerzo de aprender esta lengua, nuestro idioma, el euskera.

¿Sabíais que en los años 1957/58 unas 200 personas se apuntaron a las clases de euskera que se ofrecieron en el antiguo Instituto de Vitoria?

A partir de ahí hubo muchos altibajos y prohibiciones en la oferta, pero el esfuerzo y la motivación de las gentes de Gasteiz ha sido constante todos estos años, y así hoy en día, prácticamente la mitad de la población entiende el euskera, y somos alrededor de 65.000 las personas que lo hablamos.

Esta semana se reflexionaba en Oihaneder Euskararen Etxea junto al sociolingüista Txerra Rodriguez y al antropólogo Galder Unzalu sobre si Araba puede considerarse ejemplo en le recuperación y normalización lingüística de una lengua. No hubo un sí rotundo, pero recorriendo nuestras 8 cuadrillas sabemos que en todas ellas existen y están en marcha iniciativas de calado que tienen por objetivo incidir y ser protagonistas en esa recuperación: Aiaraldea Ekintzen Faktoria, Lautadako Euskararen Komunitatea, Mendialdean 11 egun euskaraz… y como dirían los Berri Txarrak: “..eta Gasteiz osoa!”.

La Korrika ha recorrido esta semana todas y cada una de las cuadrillas alavesas – en la anterior edición no piso tierras de la Rioja Alavesa y hubo tal enfado que hasta se manifestaron por las calles de Gasteiz para reclamar su derecho a ser parte de la Korrika-, y el domingo estallará el fin de fiesta en Gasteiz con gentes venidas de toda Euskal Herria.

Presta dezagun ongi etorria,
Senti gaitezen harro egindakoaz
Eta aldarrika dezagun, Araban bagare!

“Etorkizunetik, maitasunez!” -Mikel Lacalle-

“Etorkizunetik, maitasunez!” -Mikel Lacalle-

Noizean behin beharrezkoa da atzera begiratzea, iraganera, non gauden eta honaino nola heldu garen hobeto ulertzeko; bai eta norantz abiatzen garen ere antzematen saiatzeko.

Iraganera begiratzean historian zehar zibilizazio handiak bat bestearen atzetik desagertuz joan direla ikus dezakegu. Historiak Kultura guztiek beren iraungitze-data dutela esaten digu.

Arnold Toynbee historialari britaniarra, joan zen mendean, antzinako zibilizazio garrantzitsu batzuk aztertu ondoren, ondorio honetara heldu zen: “zibilizazio handiak ez dira desagertzen hil egiten dituztelako; bere buruaz beste egiten dutelako baizik”. Egia bada ere askotan beste faktore batzuek autosuntsiketa horri laguntzen diotela.

Har dezagun, adibidez, Erromatar Inperioa. Gaixotasun askoren biktima izan zen; beraien artean “neurriz gorako hedapena”; “aldaketa klimatikoa”; “ingurumen degradazioa” eta “gidaritza edo lidergo txarra”. Baina benetan desagertu egin zen V. mendean, bisigodo eta bandaloek Roma suntsitu zutenean.

Zibilizazio handien goraldi eta gainbeherak esan diezagukete ezer gure zibilizazioaz? Zeintzuk dira suntsiketa azkartu edo moteltzen duten faktoreak? Ikus ditzakegu antzeko adierazleak gaur egun? Nekazaritzan oinarritutako inperioetan gertatutakoaz atera ditzakegu gure zibilizazio postindustrial kapitalista honetarako baliogarriak izan daitezkeen ondorioak? Baietz esango nuke nik.

Gaur egun, noski, gure garapen teknologikoa izugarria da. Baina honek ez digu bermatzen gure antzinakoek pairatu zituzten mehatxuei inmuneak garela. Eta, nire ustez, Zibilizazio handien patuak zerbait esan dezake gure etorkizunaz. Horrela bada, aztertu ditzagun zeintzuk izan diren suntsipen historiko handien aurretiko eragileak. Antropologo, historialari eta beste pentsalariek hauek proposatu dituzte:

Aldaketa klimatikoa. Honek uzta urriak, gosete handia eta desertifikazioa ekarri ditzake…

Ingurumen degradazioa. Baso-soiltze, uraren kutsadura, lurraren pobretzea, biodibertsitatearen galtzea…

Berdintasunik eza eta oligarkia. Elkartasunaren desagerrarazle eta istilu politikoen sortzaileak…

Konplexutasuna. Burokrazia…

Kanpoko eragileak. Gerra, ezbehar naturalak…

Gai honetaz liburu eta artikulu asko izan arren, ez dakigu zehatz-mehatz zergatik desagertzen diren zibilizazioak; baina jakin badakigu aipatutako faktore guzti horiek eragina izan dezatekela.

Gaur egun ikusi dezakegu munduak okerrera egin duela arlo horietan: dagoeneko aldaketa klimatikoa errealitate ukaezina da; aberats eta txiroen arteko ezberdintasuna handitzen doa; mundua gero eta konplexuagoa bilakatzen ari da eta gure ingurumenarekiko eskaera planetaren kapazitatea gainditzen ari da… Katastrofista ez izatearren, ez nuke esango gure zibilizazioaren desagerpena saihetsezina dela. Jakin badakigu egin behar dena. Baina jakin badakit ere politikariek  ez dutela inolako borondaterik ezer egiteko eta hautezkunde garaian gaudenez, hauxe gehituko dut: “lau urtean behin politikariak aldatuz ere ez dugula ezer lortuko”.

ZAPateneo (Mikel Lacalle)

“Gure kuadrillan” -Iñaki Lazkano-

“Gure kuadrillan” -Iñaki Lazkano-

Beti ibili ohi naiz zalantzan ea nola idatzi behar dugun euskaraz lagun taldea adierazteko hitza: koadrila? Kuadrilla? Kuadrila?….

Eta hiztegian begiratzen dudan aldiro buruan nuena berresten da: kuadrilla, erderaz bezala baina -k- hizkia erabiliz. Baina hiztegira joateak bestelako informazioa ere ematen dit eta hala, [lagun taldea] adieraz gain, [Araban ermandade bat edo batzuez osatutako egitura] bat ere badela gogorarazten dit.

Ondoren, jakinminak jota, ermandadeak zer diren begiratzen dut, eta XV. mendetik datorren Arabako antolaketa egitura bat dela ikasten dut. Eta bide batez, Araban kuadrillak gaur egun 7 + 1 direla, hau da, zazpi kuadrilla ofizial eta Trebiñukoa Gaztela-Leongo administraziopean.

Eta kuadrillen inguruko sarrera luze hau zertarako? Zuei kontatzeko atzo sartu zela Araban KORRIKA, eta kuadrillaz kuadrilla zeharkatzen ari dela probintzia. Alderik alde, herriz herri eta ermandadez ermandade. Lautada, Mendialdea, Errioxa, Trebiñu eta Añana atzokoan; Gorbeialdea eta Aiaraldea gaur, eta azkenik, Gasteiz igandean. 21. KORRIKAren amaiera festa erraldoia izango dena.

Inork ez du hutsik egin nahi izan KORRIKAren festa aldarrikatzailera, beraz, denean heldu zaio lekukoari eta igandean Gasteizera bildutako Euskal Herri osoko korrikalariek hartuko dute azken erreleboa.

Asteartean ea Araba mundu mailako hizkuntza baten biziberritzearen adibidetzat har daitekeen hausnartzen ibili ginen Oihaneder Euskararen Etxean, nik ez daukat erantzunik horretarako, baina jakin badakit, Lautadako Euskararen komunitatea, Mendialdeko 11 egun euskaraz, Aiaraldeko Euskalgintzaren Kontseilua eta probintzia osoan zehar abian diren beste hainbat ekimen eta proiektu horretarako lanean dabiltzala: Araban euskara bertan bizi direnen ohiko komunikazio, lan, jolas, eztabaida, sormen, ikas…hizkuntza izan dadin.

Eta horretarako dabil KORRIKAren lekukoa eskuz esku batetik bestera, aurten Klika! egin dezagun, abian diren ekimenei lagun diezaiegun, berriak sor ditzagun, euskaldun osoagoak bilakatzeko bidean, herri euskaldunagoa egin dezagun. Hala biz!

Iñaki Lazkano

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies