#OkupaTUGasteiz | El movimiento vecinal y los espacios autogestionados

#OkupaTUGasteiz | El movimiento vecinal y los espacios autogestionados

A raíz del aniversario conjunto que celebran Hala Bedi, el Gaztetxe de Gasteiz, el Frontón Auzolana y Errekaleor Bizirik durante este año 2018, diferentes movimientos populares y colectivos culturales pasarán por los estudios de Suelta la Olla para reflexionar sobre el pasado, presente y futuro de estos proyectos y del movimiento popular y la cultura en su conjunto.

En esta cuarta edición, Amelia Barquín y Antonio Escalante, referentes del movimiento vecinal del Casco Viejo gasteiztarra, charlan sobre su relación personal y colectiva con estos proyectos, desde una perspectiva de barrio. De esta forma, realizan un recorrido histórico y una reflexión sobre el presente y el futuro de estos proyectos como agentes activos en la construcción y autoorganización de los barrios de la capital alavesa, adonde muchas veces las instituciones no son capaces de llegar adecuadamente.


HALABEDITARAP | Markes Iraizoz & Ziakhus

HALABEDITARAP | Markes Iraizoz & Ziakhus

HalaBeditaRAPeko edizio berri honetan, Markes Iraizoz eta Ziakhus bildu ditugu, azken honek kaleratu berri duen ‘Abdukzioa’ maketa aitzaki hartuta. Gaztea bai, baina sortzaile nekaezina eta eszena berriko sustatzailea dugu Ziakhus. Aspaldiko ezaguna, gainera, etxe honetan, ‘Squat Kapitala’ (HalabeditaRAP) edo ‘Propedeutika’ (2017) lanak direla medio. Bestalde, Kodigo Norte rap talde klasikoko kidea, Gasteizko rap eszenako beteranoa eta Hala Bediko ‘Arima Beltza’ irratsaioko sortzailea da Markes.

Solasaldi interesgarri honetan, Ziakhusen ibilbidea, musika sortzeko grina eta jasotako eraginak izan dituzte hizpide, besteak beste. Horretaz gain, Gasteizko, Euskal Herriko zein nazioarteko rap eszena ere aztertu dituzte, beste hainbat gaietan ere sakonduz. Guzti hau gutxi balitz, bere aurpegia ezagutarazi berri duen rapero kaputxadun misteriotsuak, argitaratu gabeko kantu berri bat a capella eskeini du Hala Bideoko kamararen aurrean.


Lehen harrera jaso du Lopez de Abetxukok Gasteizen

Lehen harrera jaso du Lopez de Abetxukok Gasteizen

José Ramón López de Abetxuko gasteiztarra kalean da jada. Uztailaren 5eko goizean atera da Villabonako espetxetik, Asturiasetik. Ordu batzuk beranduago, lehenengo harrera jaso du Gasteizko Alde Zaharrean, lagunek, herritarrek eta senideek babestuta.


López de Abetxukok 31 urte egin ditu guztira preso eta larriki gaixo egon den preso politikoetako bat da. Egun, oraindik ere, gaixorik dago. Hala ere, kondena osorik betearazi diote, azken egunera arte, larriki gaixo egon arren. 68 urteko adina du Lopez de Abetxukok.

Lopez de Abetxukoren askatasuna Gasteizen eskatzeko egin diren ekimenak hamaika izan dira. Besteak beste, osasun arloko 595 sinadura eta beste 2.538 gasteiztarren sinadurak bildu zituzten 2014an, PSE, EAJ eta EH Bilduk honen askatasuna eskatuko zuen zentsura mozio bat sinatzeko balio izan zuena.

1986an Frantzian lehenengoz atxilotu zutenean, hiru urte eman zituen kartzelan. Espainiako Estatuak ez ditu hauek kontutan hartu espetxealdiaren zati bat kentzeko. Beraz, 31 urte egin ditu preso kalean geratu aurretik.

 

Armairuetatik atera, gudu-zelaira salto egiteko

Armairuetatik atera, gudu-zelaira salto egiteko

Stonewalleko istiluetatik 49 urte bete direnean, Ekainaren 28ko Koordinadoraren manifestazioa babestu dute ehunka lagunek Gasteizko kaleetan. “Ez gara ezkutatuko, Stonewalleko kideek utzitako lekukoari indarez helduta jarraitzen dugu”.


49 urte bete dira Stonewalleko kideek autodefentsa baliatu zutenetik LTGBQI+ kolektiboaren eskubideengatik borrokatzeagatik. 49 urte ebranduago, ehundaka lagun atera dira Gasteizko kaleetara, Ekainaren 28ko koordinadorak deituta.

Asteetako lanketaren ostean, zutabe ezberdinak abiatu dira 20:00etako manifestazio bat egiteko: komunikabideena, presoena… Manifestazioan bertan, ekimen ezberdinak egon dira; tartean, eserialdia egin dute El Corte Ingles parean, “kapitalismo arrosa” salatzeko. Ertzaintzak dokumentazio eskatu dio antolatzaileetako bati, kaputxa jantzita zuten hainbat ekintzaileri ohartarazpen bat ematearekin batera.

Manifestazioaren amaieran, “autodefentsa gaur egun orduan bezain garrantzitsua” dela adierazi dute eta “orduan bezala borroka bizirik” dagoela aldarrikatu dute.

“Ez gara ezkutatuko”

Egun hau, “kaleetan, parkeetan, ikastetxeetan edo lantokietan presente gaudela” gogoratzeko baliatu dute: “Ez dugu atzera egingo gure eskubideen alde”. Gainera, pertsona disidenteen aurka gorroto mezuak zabaltzen dituzten pertsonak, instituzio publiko eta pribatuak salatu dituzte modu publikoan: “Erasotzen gaituzte, ikusezintasunera behartuz”.

Ez dute beldurrik eta argi eta garbi adierazi dute: “Ez gara ezkutatuko, Stonewalleko kideek utzitako lekukoari indarez helduta jarraitzen dugu”. Norma eta armairuetatik atera, eta “gudu-zelaira” salto egiteko prest agertu dira koordinadoratik.


Argazkiak | Hala Klik


Hala Bideoko kideek Ekaianren 28ko koordinadorarekin egindako bideoa

El reportaje ‘Tortura, una herida abierta’, subtitulado en seis idiomas

El reportaje ‘Tortura, una herida abierta’, subtitulado en seis idiomas

Coincidiendo con el 26 de junio, Día Internacional en Apoyo de las Víctimas de la Tortura, recuperamos el reportaje ‘Tortura, una herida abierta’, realizado por Hala Bideo, ahora con subtítulos en seis idiomas diferentes, con el objetivo de facilitar su difusión internacional: euskera, castellano, catalán, galego, inglés e italiano.

En este reportaje se recogen los testimonios de cuatro alaveses y alavesas de diferentes generaciones que han sido torturadas por la Ertzaintza, la Policía Española o la Guardia Civil: Marina Sagastizabal, Xabier Izaga, Txiki Donnay y Susana Atxaerandio. Junto a ellas, también ha participado la psicóloga Ixone Legorburu.


En diciembre de 2017, el Gobierno Vasco presentó el informe sobre la tortura en Euskal Herria. La investigación ha sido encabezada por el médico forense Paco Etxeberria y la directora del Instituto de Criminología Laura Pego. Según este informe, entre los años 1960 y 2014, se han producido al menos 4.113 casos de tortura en la Comunidad Autónoma Vasca: 1.792 de la Guardia Civil; 1.782 de la Policía Española; y 336 de la Ertzaintza. De todas las personas que denunciaron, un 83% eran hombres y un 17% mujeres. Han explicado que la fiabilidad de la investigación es del 95’5%. En 202 de estos casos se ha aplicado el Protocolo Estambul, una herramienta de peritaje sobre la tortura y sus consecuencias.

Así las cosas, el Tribunal Europeo de Derechos Humanos ya ha condenado al estado español en siete ocasiones, por no investigar denuncias de tortura. Del mismo modo, la investigación afirma que las instituciones han negado “sistemáticamente” la existencia de la tortura, y que la aplicación del régimen de incomunicación “ha facilitado que se produzcan torturas y malos tratos”, además de “dificultar la investigación”.

‘Tortura, una herida abierta’ se trata de un reportaje que va más allá de los habituales testimonios de tortura, y centra su mirada en las propias raíces de la tortura: el sufrimiento provocado por los diferentes métodos de tortura, el informe del Gobierno Vasco y las reflexiones sobre lo vivido o sobre el futuro, son los ejes principales de este reportaje, tomando las voz de sus protagonistas como base.

Haurren Auzoa | Plaza erdira atera dira haurrak

Haurren Auzoa | Plaza erdira atera dira haurrak

Gasteizko Alde Zaharreko guraso talde baten ekimenez, auzoko hainbat gune eraldatzeko proiektua garatzen ari dira hainbat eragile. Txoko horietatik harago doa egitasmoa, ordea, auzo osoan “haurren ikuspegia” txertatu eta herritar guztientzat egokiak diren espazioak berrantolatu eta berriak sortzea duelako helburu. Prozesu horren lekuko izan da Hala Bideo, eta protagonisten ahotsak bildu ditu bideo honetan.

Bideoa: Hala Bideo / Albistea: Arabako Alea


Etxetik irten eta auzoan lasai ibiltzea. Helduentzat ariketa sinplea dena, ez da horren erraza haurrentzat, eta arazo bat izan daiteke maiz. Espekulazioak eta turismoari begirako politikek zaildu egin dute Gasteizko Alde Zaharreko auzotarren bizimodua, eta elkar topatzeko espazio faltak eta ostalaritza kontsumoari loturiko aisiak ere eragin zuzena izan dute haurren egunerokoan. Egoerari buelta eman eta, azken batean, muino bizigarriago bat egiteko helburuarekin, haur eta helduak elkarlanean jarri ditu Haurren Auzoa proiektuak.

Haurrak protagonista izatea. Haiek hitza hartu, proposamenak egin eta beraiekin lan eginez auzoa birpentsatzea du helburu egitasmoak. Francesco Tonucci psikopedagogoak Fano hirian (Italia), 90. hamarkada hasieran, abian jarritako proiektu politikoaren zenbait ideiari heldu zion guraso talde batek joan den udaberrian, auzoa haurren ikuspegitik antolatzeko arduraz, eta ibilbide horren aurreproiektua aurkeztear dira jada; proiektu horren arabera, umeentzat egokia den auzoa antolatuta, herritar guztientzat egokia dena eraikitzen baita.

Alde Zaharrean umeekin bizitzea ez dela erraza gogoratu du Idoia Blanco auzokideak, eta familia askok alde egitea erabaki dutela: “Parkean elkartzen ginen gurasoen artean kezka zegoen, eta egoerari zein irtenbide bilatu pentsatu genuen; Euskal Herri mailan beste proiektu batzuk ere bazirela ezagutu genuen, lanean jarri, eta asteazkenero biltzen hasi ginen”. MaÒaria (Bizkaia) eta Lakuntzako (Nafarroa) esperientziak ezagutu zituzten, kudeaketa modu desberdinak, eta poliki-poliki forma hartzen joan zen Alde Zaharreko proiektua. Diagnosi bat egin zuten lehenengo, eta, horren arabera, espazioak eraldatu nahi zituztela ikusi zuten. “Baina, betiere, umeak ahaldunduta, umeak zentroan jarri eta beraiek protagonista izanik”, azaldu du talde sustatzaileko Aitor Alustizak.

Hobetuz programa

Bidean, Gasteizko Udalak abian jarritako Gasteiz Hobetuz programa agertu zen, udal aurrekontuaren zati bat herritarrek proposatuko proiektuei bideratzeko laguntza. Proiektuak izan behar zuen kudeaketa ereduaren inguruko hainbat eztabaida izan ondoren, Udaleko programara aurkeztu eta herritarrek hala erabakita, Haurren Auzoa proiektuak 200.000 euroko aurrekontua eskuratu zuen. “Hor ere kontraesana dago, obrak egiteko diru-laguntza delako, eta guk indargunea prozesuan jarri nahi dugulako; ez dago dirurik prozesurako, eta guk horri ematen diogu garrantzia”, aipatu du Alustizak. Proiektua osorik aurkeztu bazen ere, bigarren atalerako bideratu du dirua Udalak. Izan ere, aurreproiektua aurkeztu aurretik parte-hartze dinamika zabala lantzen ari dira, tailer eta behaketa saioen bitartez.    

Txatxilipurdi hezkuntza alorreko elkartea eta Nondik arkitektura estudioa bidelagun, prestakuntza saioak izan dituzte gurasoek egitasmoa aurrera atera eta aurreproiektua diseinatzeko. Guztira, 200 bat lagunek parte hartu dute aktiboki atal desberdinetan; besteak beste, Ramon Bajo ikastetxean tailerrak izan dituzte, Goian elkarteak nerabeekin landu du proiektua eta jasotakoa erakusketa batean bildu dute auzokide guztiak proiektuaren parte izan daitezen. Gurasoak haiek izan dira dinamizatzaile moduan aritutakoak, parte-hartzearen inguruko formazio saioak jaso ostean. “Horrek esan nahi du jakintza auzoan gelditu eta zabaldu dela, ez dela soilik kanpoko beste batzuei ordaindutako lana izan…”, nabarmendu du Alustizak.

Auzotik, auzorako

Auzoa bere osotasunean hartuko duen egitasmoa bada ere, haurren topaleku nagusietatik, parkeetatik, hasi dute lana, umeek jolasten duten hiria “hiri bizia” delako, Tonuccik esan zuen moduan: “bizia eta segurua”. Alde Zaharrean hiru gune berriztatzeko proiektua prestatzen ari dira: Etxanobe parkea, Martin Ttipia plazatxoa eta Rafa plaza. Horretarako, lehenik behaketa saioak antolatu dituzte; haurrek jolas-parkeak nola erabiltzen dituzten behatu dute –martxoaren 12tik apirilaren 23ra– jolas-mota ezberdinetan oinarritutako irizpideak jarraituta. Besteak beste, parke hauetan jolasteko eta irudimenerako aukera gutxi dituztela nabarmendu dute, oztopo arkitektonikoak daudela eta gaizki aprobetxatutako espazio berde txikiak.

Haurrekin espazio horien inguruko hausnarketa egin dute eta proposamenak egin dituzte tailer desberdinen bitartez. Jolasteko gutxi dagoela, zoru irristakorrak, argi gutxi eta landare arantzatsuak dituztela aipatu dute, beste hainbaten artean, eta, proposamen ugari ere egin dituzte: ur-putzuak, labirinto eta ohe elastikoak, egun euritsuetarako babes-lekuak, tirolina bat… Irudimenari eraginez, birziklatutako materialekin sormen-lanak prestatu dituzte euren gogoko parkeekin, eta munduko 200 parke baino gehiagoko jolas-guneen artean ere euren gustukoenak aukeratu dituzte. Hala, haurren begietatik sortutako guneak auzoko eragileek bertatik bertara ezagutu eta ekarpenak egiteko aukera izan dute azken egunetan Landatxo gizarte etxean; San Prudentzio egoitzako aiton-amonak, Emakume asanblada, Gasteiz Txiki elkartea edota Hala Bediko kideek parte hartu dute, auzoko beste eragile batzuen artean. “Inor baztertuta sentituko ez den espazioak nahi ditugu, guztien ekarpenetatik jasotako emaitza”, nabarmendu du Blancok.

“200 lagunek baino gehiagok parte hartu dute aktiboki Haurren Auzoa proiektuan”

Ekarpen eta hausnarketa guztiekin aurreproiektua prest izango dute ekainerako, eta urtea amaitu aurretik lizitatuko dituzte lanak. Parkeetako lanekin batera, halere, auzoko beste atal batzuk ere izango dituzte eztabaidagai hurrengo hilabeteetan. “Ez ditugu hiru irla sortu nahi, hiru utopia txiki; haurrak autonomiaz batetik bestera mugitzea nahi dugu, lasaitasunez, beldurrik gabe”, aipatu du Alustizak. Eta, horregatik, besteak beste, auzoko trafikoari buruzko eztabaida bultzatu nahi dute, haurren joan-etorrietan oztopo handiena izan daitekeena, parkeak kotxez inguratuta baitaude. Trafikoa kentzea konponbidea ez dela onartu arren, trafikoa “lasaitu” daitekeela uste dute. “Parkeen lanarekin batera, paraleloki, eztabaida bat ireki nahi dugu auzokideekin, trafikoarekin zer egin erabakitzeko, egin behar bada; beraiek dira hemen bizi direnak eta nahiak eta oztopoak zeintzuk diren ezagutzen dituztenak”, esan du Alustizak.

Auzoa eraldatu, espazio berriak sortu eta auzokideen arteko harremanetan eragiteko lehen pausoak baino ez direla gogoratu dute Haurren Auzoa egitasmoko sustatzaileek, garaian garaiko beharretara egokituko den proiektua: “Asmoa ez da estatikoa den zerbait egitea, eraldatzen joango dena baizik; oraingo umeak ez dira etorkizuneko umeak izango…  gure asmoa hori da, baina bideragarri nola egiten dugun pentsatu behar dugu”.

HALABEDITAROCK | Bidelapurrak & D-Tox

HALABEDITAROCK | Bidelapurrak & D-Tox

Talde lokalak izango dira protagonistak HalabeditaROCK-en atal honetan. Hala Bedirekin harreman estua duten Ander Solozabal (Bidelapurrak) eta Gindi Auzmendi (D-TOX Distorsión Tóxica) bildu ditugu Herre 74 tabernan. Bi taldeek diska berriekin datoz 2018. urte honetan, eta aitzaki horrekin, gai ezberdinen inguruan aritu dira musikariak: grabazio prozesuak, autoekoizpena eta hiriko eszena izan dituzte hizpide, besteak beste.


#OkupaTUGasteiz | El movimiento popular y la cultura en los espacios autogestionados

#OkupaTUGasteiz | El movimiento popular y la cultura en los espacios autogestionados

A raíz del aniversario conjunto que celebran Hala Bedi, el Gaztetxe de Gasteiz, el Frontón Auzolana y Errekaleor Bizirik durante este año 2018, diferentes movimientos populares pasarán una vez al mes por los estudios de Suelta la Olla para reflexionar sobre el pasado, presente y futuro de estos proyectos y del movimiento popular en su conjunto.


En esta segunda edición, a pocos días del 3º Aniversario del Herri Harresi de Gasteiz, Garazi Arrula y Txerra Bolinaga, históricos miembros del movimiento Eleak y referentes del mundo de la cultura, charlan sobre su relación con estos proyectos, partiendo de su experiencia como militantes del movimiento popular y profundizando en la importancia de los espacios autogestionados para el desarrollo de las luchas populares y la cultura en la capital alavesa.

A pesar de haber nacido y crecido fuera de Gasteiz, ambos han terminado siendo parte del tejido social y cultural de esta ciudad singular que, según sus propias palabras, “no se entendería” sin proyectos como Hala Bedi, el Gaztetxe, Auzolana o Errekaleor.

“La okupación es una herramienta para todas, más allá de la juventud antisistema”

“La okupación es una herramienta para todas, más allá de la juventud antisistema”

La Plataforma de Afectadas por la Hipoteca y el Capitalismo (PAHC) de Manresa visitó Gasteiz recientemente, para ofrecer una charla sobre su experiencia en torno a la okupación, en el marco de la ‘Semana de la Autogestión’, organizada por diversos colectivos autogestionados de la ciudad.



Varios miembros de la plataforma explicaron en los micrófonos de Suelta la Olla que en Manresa, la ciudad catalana con más pisos vacíos por habitante, la okupación de viviendas sigue siendo necesaria “para solucionar las necesidades básicas de la población”.

Este movimiento, que lleva a cabo su actividad en la comarca del Bages, se ha convertido en un referente a nivel estatal, tras recuperar siete edificios destinados a personas desahuciadas o en situaciones de extrema necesidad. A raíz de ello, han desarrollado un concepto de la okupación que va “más allá del típico joven antisistema” y se ha convertido en una “herramienta para todas”.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies