“Fetitxeak”  -Oier  Azkarraga-

“Fetitxeak” -Oier Azkarraga-

Gaurkoan fetitxeen inguruan hitz egiteko asmoa dut Araba Hizpide honetan, fetitxeak gurean ere oso ohikoak direlako, eta guk Herri Mugimenduan jarduten garen horiek, hitz fetitxeak ditugulako, asko gainera.

Hasi gaitezen lehenengo hitz fetitxeagatik: Herria. Herria da gurean hitz gakoa, herri esan gabe ez dago gurean egiten dugun hori definitzerik, dena da herri. Herri bazkaria, herri programa, herri jakintza, herri eskola… dena herri herria definitzeko zailtasun erraldoiak dugun lurraldean.

Gazteria ere bada hitz potolo bat, euskal gazteria aurrera! Baina zer da ba euskal gazteria? Zein sujeto abstrakto hori? Zer da gazte izatea?

Garai batetan, Herri-rekin lotuta, Euskal eta langile hitzak kokatzen ziren, Euskal Herri Langilea, horiek ginen gu, hori gure subjetua, gure proiektuarekin identifikatzen ez ziren euskal langile eta herritar ugari kanpoan gelditzen baziren ere.

Gure hiztegi historikoa abandonatu dugu, aspaldi hasi genion bideari, eta egun ez dago gure txosten, panfleto, ponentzietan, halako hitzak topatzerik. Ez herri, ez langile, ez sozialismo, ez klase, ez iraultza.

Sortuko dira besteak zioen abestia eta horrela berriro ere topatu ditzazkegu hitz fetitxeak, orain dena da iraultza, dena da klase, dena da sozialismo eta dena da kapitalismo. Hitz potoloak darabilzkigu eta bitartean hitzen zentsua galdu dugu.

Sistemak gure borroka eta gure hiztegiak lapurtu dizkigu, asimilatu, bere egin. Revolution-ari da edari bat, arropa bat, programa bat. Euskal eta txapela jarri diote, jaten dugun belarrari eta edaten dugun esneari.

Kaleari pultsua galdurik, hiztegiari botatzen diogu errua eta beraz hitzekin tematzen gara, behin eta berriz zuzenketak egin, eta behin eta berriz ezabatuarazi. Batzuk beldurragatik edo ez dituzte erabiltzen, eta beste batzuk ausentziaren beldur, esaldiro txertatu behar direla uste dute.

Arazoa ordea ez dago hitzetan, ez da iraultzaileagoa iraultza hitza behin eta berriz erabiltzen duena eta ez da klaseagoa, klase hitza behin eta berriz, bere unibertsitateko erosotasunetik erabiltzen duen intelektuala.

Eta noski, ez da herritarragoa, bere poltronatik hitz egiten diguna edo alderdiko bulegotik, teorizatzen duena, aspaldi ahazturik herrian kartelak nola kokatzen diren, auzolanean nola jarduten den edo turnoa nola egiten den.

Bidea eginez ibiltzen den bezala, herria ekinez eraikitzen da, fetitxismoak alboratu gabe, maite ditugun hitzak ahaztu gabe, ordezkatzen gaituen hiztegia alboratu gabe, baina ekinez, txikitasunetik eta tinkotasunetik. Umiltasunetik, eta ez inori lekzioak emango dizkiogula sinistuta, lekzio handienak jasotzen ditugunak direlako, inoiz ponentzia bat irakurri gabe etxeko atea beti irekirik izan duen horrengatik, turnolariei salda bero bat eramaten dituztenengatik, montajean a tope, eta garbiketan fin ibiltzen direnengatik.

Eta guk bitartean, gure beroaren erosotasunean, teorizatzen gelditzen gera, irratian iritzia ematen, liburuak irakurtzen, hitzei hamaika buelta ematen eta herria salbatzen, herririk gabe, noski.

Entzun
[Iritzia]  “Maleta  bat  atean”  -Oier  Azkarraga-

[Iritzia] “Maleta bat atean” -Oier Azkarraga-

Arabako herriak hustutzen ari dira. Alarma eman du Arabako kontzejuek ateratzen duten Herrian aldizkariak. Aleak jaso du albistea eta horrela gutako askorengana heldu da berria.

Argazkia: Alea

Ez zaigu arrotz egin ordea, jakin bagenekien eta gutako askok bizi dugun egoera da hori. Herriko gazteren bat aspaldi ez dugula ikusi, tabernako elkarrizketan aipatu dugu, Madrilen bizi da egun, erantzuna. Beste bat, Gasteizko juerga batetan topatu eta: orain hemen bizi naiz, aspaldi ez naizela herritik pasa. Gasteiz, Bartzelona, Bilbo, Madril, Amsterdam, Mexiko…

Gure herriak zahartzen doaz, eta gazteok maleta bat dugu etxeko atean, zain. Lotsagabe batek esan zuen behin gure herriko udalbatzan, gazteok bagoazela, gurean gelditu nahi ez dugulako, handinahikerian gaudelako eta gurea txiki gelditzen delako. Ez dut ukatuko, halako fenomeno bat egon daitekeenik, bere etxekoek seguruenik bera ez aguantatzearren egin zuten alde, ahal eta urrunenera.

Gure herrietan alokairurako etxerik ez egoteak izango du zerikusia ere, agian. Egon gutxi eta daudenak prezio ordain ezinean. Erosi, EROSI, esaten digute hizki larriz, kasik oihuka, eta guk hala! 50 urteetako hipoteka batetara loturik.

Lanik ere ez dugu gurean, enpresak itxita, tabernak dekadentzian, baserriak abandonaturik eta lursailak erabili gabe. Hizkuntzak ikasi eta lanera Alemaniara. Vente a Alemania, Pepe!

Bitartean, hitz politak eta ekintzarik ez. Udalek, diputazioak… prest daude herriak husten ikusteko, prest gazteok alde egiten ikusteko, eta malkoren bat botako dute, pataletaren bat, faltsuak ordea, gazteon bizkar gainean erru guztia jartzen duten bitartean.

Ba guk, argi dugu! Gazteok bizitzeko jaio gara! Maleta atean jarri badigute ere, ez dugu hankarik egingo, gure herrian bizitzeko eskubidea dugu, gure herriak biziberritzeko betebeharra ere. Maleta atean jarri digutenen aurrean, jauntxo eta instituzioen aurrean, matxinatu eta gure lurra defendatzeko prest gaude. “Gure amaren etxea defendatuko dut” zioen esaldi zahar eraberrituak, gure kasuan ez amarena zelako, gurea delako baizik eta ez gaudelako prest, haien esanetara hara eta hona ibiltzeko.

Entzun
[Iritzia]  “Euskaldunberria  naiz”  –  Oier  Azkarraga  –

[Iritzia] “Euskaldunberria naiz” – Oier Azkarraga –

Amak deitu ninduen telefonoz, galdera bat zuen buruan bueltaka: “Oier, ¿tu que eres? ¿Euskaldunberri o euskaldunzahar?”. Euskaldunberria nintzela erantzun nion orduan, nire hizkuntza ez baita jaiotzez euskara izan. Anaiari galdetuta ordea, bera euskaldunzaharra zela erantzun omen zion.
Eztabaida hori lagun batzuengana eraman nuen eta euren erantzunak oso anitzak izan zirenez, Wikipedia santura jo nuen begiratzera. Euskaldunzahar: “Euskara ama hizkuntza duena.” Ama hizkuntza: “Gizabanako batek jaiotzetik ikasi duen hizkuntza da”.
Honen arabera, nire lehenengo definizio hura egokia izan zela pentsatzen dut. Gurasoak erdaldunak izanik, euskara ikasteari eskolan ekin nion. Euskarazko lehenengo hitzak orduan entzungo nituen, eskolatzearekin batera eta ordutik, euskalduntasunerako etengabeko prozesua egin izan dut. Oraindik da eguna Euskaraz ez naizela nahiko nukeen bezain ongi moldatzen eta Euskal Herritik kanpo eman dudan denboran, euskara maila okertu dela ere nabaritu izan dut.
Euskararen inguruko debateak jarraitu izan ditut azken aste eta hilabeteetan, interesa sortzen didan gai berezia baita. Batzuk ezagutza mailan kasik topea jo dugula diote, edo bide onean gaudela gutxienez, erabilera da ordea, denak kezkatzen dituena. Erabilera omen arazoa, eta aurrekoan; erabiltzen ez dutenengan lupa jartzea gomendatzen zituzten ahotsak entzun nituen, bereziki gazteengan, haiek baitira euskarari uko egin diotenak, ikasleak, gazteak umeak…
Ez naiz bizkar gainean kulparen zama botatzea gustatzen zaion horietakoa, uste dut nahikoa zama badaramagula guk, beti perfektuak izan nahi dugun horiek. Baina ez dut uste besteen bizkar gainean ere jarri behar dugunik. Erakargarria ez den hizkuntza da gurea, zaharra, betikoa, tradizionala… delako hitz egin eta zaindu behar dugula da diskurtso nagusia, eta horrela gazte moderno, inkorformistak, nola erakarriko ditugu?

Sarriri irakurri nion behin, bere generazioan euskarak aurrera egin izan bazuen, errebeldia puntua zuelako izan zela, horrela izaten jarraitu beharko du gazte belaunaldi berriak erakarri nahi baditugu. Euskara klasetik atera eta egunerokotasun hizkuntz bihurtu behar dugu, Nik prest nago, zertarako prest zaude zu?

Entzun
Jai  eredua  aztergai  Malen  Aldalur  eta  Oier  Azkarragarekin

Jai eredua aztergai Malen Aldalur eta Oier Azkarragarekin

Azkena Rocken kartelak polemika piztu du. Hiru eszenatoki, bi egun, 20 talde baino gehiago eta soilik emakumeen talde bat. Gizonezkoen taldeak karteletik kentzen baditugu, ia hutsik geratuko litzateke kartela. Gasteizko Udalak neurriak hartu nahi ditu 2018ra begira, EHBilduk eskatuta; baina hau, baliteke nahikoa ez izatea. Honek, hala ere, beste eztabaida bat piztu du kalean: jai eredua, herri mugimenduko eragileek erabiltzen duten eredua barne. 

HIZPIDEA magazineko kolaboratzaileen tartean Oier Azkarraga eta Malen Aldalur batu dira gurera, jai ereduaz orokorrean hausnartzeko. Izan ere, ez da soilik emakumeen presentzia: euskararen erabilera eskasa, talde txikien presentzia eza … Makrofestibal hauek bultzatzen duten eredua hau izan da.

 

Entzun
[Iritzia]  “Mapa  bat  soinean”  –  Oier  Azkarraga  –

[Iritzia] “Mapa bat soinean” – Oier Azkarraga –

sarria“Mapa bat soinean”

 

– Oier Azkarraga –

 

 

 

Trivialera jolasteko saioa egingo dugu gaurkoan, nire lehenengo iritzi tartean Araba Hizpide honetan. Trivialera jolastekoa gure Araba, hizpide izanda. Esaidazue maiteak, zein den, Arabako herri handienak baztertu nahian, Arabako 5. udalerririk handiena? Oion omen.

Eta ba al dakizue zein den Arabako udalerri txikiena? Añana erantzungo luke batenbatek, agian. Eta zein udalerritan dago kokatuta Buradon Gatzaga? Bastida erantzun egokia. Zein udalerriko parte da Urbina? Eta Oteo? Non kokatzen da Balderejo?

Galdera ugari ezkutatzen ditu gure herrialdeak, gutako askok horien laurdena erantzuteko kapaz izan gabe ibili gara seguru asko tartetxo honetan.

Araba ez da Gasteiz, Gasteiz Araba da, beste 7 eskualderekin batera. Gure herrialdean ohituak gaude, ohituegiak, kapitalari begira orduak pasatzera. Hori, omen da gure zentroa; hori, gure errealitate bakarra.

Arabak hamaika errealitate ditu ordea, txikiak eta handiak. Araba berdea dugu, marroia, horia, eta baita grisa ere. Araba anitza da eta ederra da.

Orain dela urte batzuk, batenbatek agian gogoratzen du, mapa bat neraman soinean. Beti mapa batekin ibiltzen nintzen. Gure Arabari buruz hitz egiten genuen bakoitzean, hots, gure Gasteizi buruz egitean, mapa atera eta beste udalerri batzuk, eskualde batzuk, errealitate batzuk, existitzen zirela islatzen nuen. Horrela Gaubeaz hitz egin eta mapan non zegoen kokatzen nuen, askotan gaizki kokatu ere! Euskarari buruz eta Kripan! Iekora hori, gure Errioxa edo besteena zen galderari umore onez erantzun. “Aibala! baina Araban euskaraz badakite!” Lagun giputxiei entzun…

Arabar izateaz harro nago ni, agian Euskal Herritarra izateaz baino harroago, ahal bada. Hala egon beharko genuke denok, gure herrialdea ezagutu, ezagutarazi eta defendatzeko ordua da gurea. “Araba, zaindu, bizi, maita” irakur daiteke gure mendietako askotan, uste dut jarraitzeko irizpide egokia dela, bereziki batzuk herrialdeak lausotzeko saiakeran daudenean. Orain urte dezente Gasteizko kaleak Lazarraga-ren esaldi bati jarraika, zeharkatu zituen pankarta batek ere bazioelako “Ni Banax Arabakoa!” Harro esan dezagun!

Entzun
1 orrietatik 1 orria1

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies