Zigoitiako Euskal Jaia, belaunaldiz belaunaldi euskal kultura bultzatzen

Zigoitiako Euskal Jaia, belaunaldiz belaunaldi euskal kultura bultzatzen

1963. urtean jaio zen Mairuelegorretako jaiaren beste edizio bat ospatuko dute igandean Gorbeia magaleko kobetan. Lantalde finko batek ardura nagusiak hartzen dituen arren, herri osoaren konpromisoa nabarmendu dute antolatzaileek.

Euskara eta euskal kultura sustatzeko helburuarekin, 1963. urtean  Manuel Iradier Txangolari Elkarteak, espeleologo ugarirekin batera,  lehen Euskal Jaia antolatu eta ospatu zuen Mairuelegorretako kobetan. Urtez urte, jaia indartzen joan zen baina honen fama ez da soilik antolatzaileen ardura. Hain ezaguna izatearen ardura, neurri handi batean, garai hartako errepresioak dauka. Euskal Jaiak errepresio gogorra jasan behar izan zuen Estatu Frankistaren partetik. Hala ere, urtez urte, oztopoz oztopo eta belaunaldiz belaunaldi bizirik mantentzea lortu dute.

Gaur egun, oraindik ere, bizirik dago. Oso bizirik: antolatzaileek bereak eta bi egin behar dituzte Gorbeia magalera hurbiltzen diren herritarrak kobazuloetan sartzeko. Askotan, ordea, ez dago lekurik eta hauetako asko kanpoan geratu behar dira. Hori dela eta, igandeko ediziora ere denboraz joatea komeni da.

Azken urteotan bi asteburuz luzatzen den jaia bihurtu da Zigoitia Euskaraz. Lehenengo asteburuko larunbatean tradizio bihurtu den bizikleta martxa burutzen dute eta igandean meza euskaraz egiten dute herrian. Koba baten barruan hasi zena, herrira, eskualdera eta herrialdera zabaldu da.

“Lantalde nagusiak gidaturiko zeozer da Zigoitia Euskaraz, baina herri osoak erantzuten du”. Hala ere, gazteen presentzia indartzea beharrezkoa ikusten dute antolakuntzatik.
Antolakuntza bolondresa eta parte hartzailea

Antolakuntzaren lekukoa urtez urte aldatzen joan den ardura bat da. 1990. urtea izan zen mugarri nagusietako bat: Zigoitia Euskarazeko lantaldeak hartu zuen Euskal Jaia eta bestelako jarduera eta ekitaldiak kudeatzeko ardura. Lantalde horretatik Zigoitiako herritar ugari pasa dira, adin guztietakoak: belaunaldi ezberdinek mantendu dute bizirik taldea. Urteak pasa ahala, Euskal Jaiaren inguruan bestelako jarduera batzuk agertzen joan dira: Korrika bizikletaz, meza euskaraz, dantza erakustaldiak, herri kirolak… Guztiak euskara eta euskal kulturari bultzada emateko helburuarekin.

Antolakuntza guztiz irekia, bolondresek osaturikoa. Zigoitiako herritarrez osaturiko lantaldea da, baina Zigoitiako Udalak ere lagundu egiten du. Baina lana ez da lantalde finko batera mugatzen. Izan ere, antolakuntzatik azaldu dutenez, “herriaren erantzuna nahiko potentea izaten da jarduera guztietan. Lantalde nagusiak gidaturiko zeozer da Zigoitia Euskaraz, baina herri osoak erantzuten du”. Hala ere, gazteen presentzia indartzea beharrezkoa ikusten dute. 

Irailaren 10eko Euskal Jaia

Ez dago aldaketa handirik egitarauaren formatuari dagokionez. Izen nagusietan, aldiz, aldaketak egongo dira; protagonistak, berriz, herritarrak. Txalaparta, bertso-hopa Viñaspre eta Pastorrekin, Gibelurdinak, Jare Dantza Taldea eta Zigoitiako nesken dantzak. Bukatzeko, sorpresa bat ere iragarri dute, hurbiltzen direnek gozatu ko duten emanaldia. Kobatik jeisterakoan, herrian jarraituko du festak: bazkari herrikoia eta Laiotzen eskutik dantzaldia. Ikasturteari ongi etorria emateko plana antolatzen dute, familia giroan edo lagun giroan gozatzeko. Hori bai, ez ahaztu: koba guztietan bezala, honek ere frontalen edo linternen beharra dauka -etxetik eramatea komeni-.

Egitarau orokorragoan zentratuz, Zigoitia Euskarazeko nobedadetako bat larunbateko zesta-punta erakustaldia izango da; ostean, jolasteko eta ikasteko aukera ere egongo da. 

Uztailaren 15ean ospatuko dute Zuiako VIII. Gazte Eguna, parekidetasuna eta parte hartzea oinarri hartuz

Uztailaren 15ean ospatuko dute Zuiako VIII. Gazte Eguna, parekidetasuna eta parte hartzea oinarri hartuz

Aldarrikapen zentralak etxebizitza eskubidea, euskal preso eta iheslarien etxeratzea, indar polizialen kanporatzea eta feminismoa izango dira.

Uztailaren 15ean ospatuko dute Zuiako Gazte Asanbladak antolatu duen VIII. Gazte Eguna. Antolakuntzatik adierazi dutenez, aurtengo aldarrikapen zentralak etxebizitza eskubidea, euskal preso eta iheslarien etxeratzea, indar polizialen kanporatzea eta feminismoa izango dira. “Parte hartzea eta parekidetasuna oinarri dituen egun herrikoia” izatea nahi dute uztailaren 15eko larunbata; aldi berean, aldarrikapenak eta jaia uztartu nahi dituzte, “gazte belaunaldi desberdinen arteko ezagutza eta elkar eragina bultzatzen dituena”. 

Egunaren antolatzaile nagusia, esan bezala, Zuiako Gazte Asanblada da baina bertako eragile ezberdinen laguntza izango dute, besteak beste, Zeteme neska taldearena. Aurten, hirugarrenez ospatuko dute sukaldaritza txapelketa ez lehiakorra -saririk gabe-, aurtengo osagai nagusia kuiatxoa izanez. Aukeraketa hau ez da kasualitatea: “Kuiatxoa aukeratu dugu herriko produktuak eta sasoikoak erabili nahi ditugulako”.

Egunean zehar ekintza ezberdinak egingo dituzte goizean goiz hasita (egitaraua beherago ikusgai). Parte hartzean jarri dute garrantzia gazteek; izan ere, haiek sukaldatuko dute bazkari guztia, ekitaldian sorpresak espero dituzte … Gauean zehar ere parrandarako aukera egongo da, 22:00etatik aurrera hasiko diren kontzertuekin, tartean, Gorka Suaia, Gatom, Komando Klitorix eta Wood Strings.

Egitaraua osorik:

 

Dena prest Zuian “Baietz 42!” ekimenerako

Dena prest Zuian “Baietz 42!” ekimenerako

Ekainaren 21ean, 22an eta 23an burutuko da ekimena. 150 bizilagunek eman dute izena momentuz.

Euskaldunen aktibaziorako ekimenak gero eta ugariagoak dira Euskal Herrian; horren erakusle, Agurainen 75 ordu euskaraz, adibidez.  Eredu hauek ispilu hartuta, Zuiako herritarrak ere, euskararen aldeko erronka herrikoia egiteko prest azaldu dira. Hori da, hain zuzen ere, Baietz42! ekimena, 42 orduz euskaraz bizitzeko hautua. Antolatzaileak pozik daude orain arte egindako lanarekin.

Datuak eta honi buelta emateko erronka

Zuiako herritarren %30,5ak euskaraz daki; %51,5ak euskaraz ulertzen du, nahiz eta horietako batzuek hitz egiteko gaitasunik ez izan. Hala ere, hizkuntza erabileraren kale neurketak dio Zuiako elkarrizketen %5,8a baino ez dela euskaraz aritzen.

Egoera horri aurre egiteko, antolatzen hasi ziren herritar batzuk urte hasieran eta, dagoeneko, euskaraz bizitzeko hautuari aurre egiteko prest daude. Denbora tarte honetan hainbat ekimen burutu dituzte, hala nola, herriko jatetxe, denda eta tabernetako ordutegiak euskaratu, atxikimenduak jaso …

Halaber, Udalera eraman dute ekimena eta bertan babes zabala jaso du, udalbatza osatzen duten alderdi guztiek, PPren abstentzioarekin, babesa eman diotelako honi – 11 udal ordezkarietatik 10en aldeko botoa eskuratu zuen ekimenak -.

Era berean, beste ekimen ikusgarri batzuk egin dituzte, hala nola, herriko kultura eta hizkuntza ezberdinen arteko trukaketa bat, ipuin eta istorio ezberdinen bitartez. Bertan hamaika hizkuntza entzuteko parada izan zen, Zuiak euskaraz bizi nahi duen herri anitza dela aldarrikatzeko.

150 pertsona baino gehiagok eman dute izena dagoeneko, nahiz eta epea ez den amaitu. 16 urtetik gorako herritar guztiek har dezakete parte, hiru profil ezarriz horretarako:

  • “AhoBizi”. Euskaraz mintzatzen diren herritarrak dira, 42 ordu horietan euskara hutsez hitz egiteko konpromisoa hartua dute jada.
  • “BelarriPrest”. horiek euskara ulertu bai baina hitz egiteko gaitasunik ez edo gaitasun gutxi dutenak dira, ekimena dirauen bitartean euskaraz entzuteko hautua egina dute.
  • “BideLaguna”. Euskara ulertzeko zailtasunak izan arren, euskararekiko errespetua eta begirunea dute, eta beraz, euren inguran euskara hitz egin dadila sustatuko dute.

Hitzordua ekainaren 21ean, 22an eta 23an izango da eta ekimena hasi arte hainbat ekimen egongo badira ere, – kantu-afaria, poteo musikatua, gailu elektronikoak euskaraz konfiguratzen ikasteko aukera – Baietz42! ekimenaren asmoa ez da euskararen aldeko jai bat egitea; helburu nagusia euskara eguneroko hizkuntza izan daitekeela adieraztea da, baita Zuia bezalako udalerri batean ere. Euskararen aldeko jaia, aldiz, ekainaren 24an izango da, Udaleko Euskara Batzordeak Zuia Euskaraz eguna antolatu baitu. 

Euskaraz aritzeko “Baietz 42!” ekimena egingo dute Zuian, ekainaren 21etik 23ra

Euskaraz aritzeko “Baietz 42!” ekimena egingo dute Zuian, ekainaren 21etik 23ra

Zuiarrak euskaraz biziko dira, 42 orduz. Ekainaren 21etik 23ra, euskaraz aritzeko konpromisoa hartu dute “Baietz42!” ekimenarekin, profil eta helburu ezberdinak zehaztuz horretarako.

Ekimenaren helburu nagusietako bat hizkuntza ohiturak aldatzea izango da. Hala ere, zuiar euskaldunak ahaldundu eta aktibatu nahi dituzte “Baietz 42!” izena jarri dioten ekimenarekin. Aurreko astean egin zuten agerraldia eta bi egunen aurkezpena, herritar ugari ekimenaren antolakuntzan daudela erakutsiz.

Hiru parte hartzaile ezberdin identifikatu dituzte antolatzaileek, herritar guztiek parte hartu ahal izateko:

1. Euskaraz hitz egiten dakitenak: 42 orduz euskarari ahalik eta gehien eutsiko diotenak, betiere, komunikagarritasuna galdu gabe.

2. Euskaraz hitz egin ez, baina ulertzen dutenak: 42 orduz haiekin euskaraz hitz egiteko gonbita egingo dutenak.

3. Euskara ulertzen ez duten euskaltzaleak: 42 orduz euskaldunei euskaraz egiteko bideak erraztuko dizkietenak.

Herritarren %32ak baino gehiagok bozkatu du Gure Esku Dagok Araban antolatutako herri galdeketetan

Herritarren %32ak baino gehiagok bozkatu du Gure Esku Dagok Araban antolatutako herri galdeketetan

Euskal Herriko gainontzeko herrietan baino parte hartze altuagoa egon da Legutio eta Urkabustaizko galdeketetan. Gure Esku Dagoren arabera,  “iraultza demokratiko” baten aurrean gaude. Gasteizen ere, erabakitzeko eskubidea gauzatzeko egitasmoak martxan daude.

 

Araban ere, erabaki dute. Eta itxura guztien arabera, tren luze baten lehenengo bagoiak baina ez dira izan Urkabustaizko eta Legutioko herri galdeketak.

Urkabustaizko parte hartzea izan da Arabako bi herrietako altuena: bozkatzera deituta zeuden herritarren %36ak baino gehiagok bozkatu du. Legution, aldiz, herritarren %32,29ak baino gehiagok bozkatu zuen. Euskal Herriko 50 udalerritan egindako galdeketetan, %25,49ko parte hartzea egon da, Arabako herrietan baino gutxiago. Bietan, erraz irabazi du baietzak, baina egon dira ezezko bozak edota txuri bozkatu dutenak. 

 

Emaitzak

Legutio | “Nahi duzu Euskal Herri independente bateko herritarra izan?”
Bozkatzera deituta: 1.499
Bozkatu zuten: 484
Parte-hartzea: % 32,29
Bai: 439
Ez: 35
Zuriak: 5
Baliogabeak: 5

Urkabustaiz | “Euskal Herri burujabe bateko herritarra izan nahi al duzu?” 
Bozkatzera deituta: 1.088
Bozkatu dutenak: 394
Parte-hartzea: % 36,21
Bai: 372
Ez: 17
Zuriak: 5
Baliogabeak: 0

Bi herri galdeketa hauekin, Arabako hiru udalerritan egin ditu jada Gure Esku Dagok herri galdeketak: Aramaion, Legution eta Urkabustaizen. Guztira, orain arte, 3.200 lagunek bozkatu dute herrialdean.

Hiru herri galdeketa egin dira orain arte Araban, hirurak Gorbeialdean: Aramaion, Legution eta Urkabustaizen. Aramaion, parte hartzeak %50a gainditu zuen. 

Antolatzaileak “oso pozik” agertu dira emaitzekin, eta zifretan zentratu baino, prozesu guztia aztertzeko beharra ikusi dute: “Hauteskunde ofizialetako dirua, baliabide informatikoak … ez ditugu. Baina gogoak ditugu, asko gainera”, adierazi du Gure Esaku Dagoko Angel Oiarbidek. Honen ustez ere, “iraultza demokratiko” baten aurrean gaude. 

Gasteizi dagokionez, sinadura bilketa abiatu dute Gure Esku Dagotik, 2019an herri galdeketa egin ahal izateko, gainontzeko hiriburuetan bezala. Maiatzaren 21era arte, galdeketa hau posible egin ahal izateko sinatu ahal izango da, besteak beste, Arabako hiriburuko eskola zein taberna ezberdinetan.

*Erlazionatutako artikuluak:

 

 

 

Josune Aguirre (Legutioko Gure Esku Dago): “Igandeko galdeketa bagoitxo bat da; makinak martxan jarraitu behar du”

Josune Aguirre (Legutioko Gure Esku Dago): “Igandeko galdeketa bagoitxo bat da; makinak martxan jarraitu behar du”

Erabakitze eskubideak olatu ugari izango ditu ikasturte honetan zehar Euskal Herrian; horietako bat maiatzaren 7an. Araban, aldiz, motel doa olatua baina etenik gabe. Aramaion, aurreko ikasturtean herri galdeketa egin ostean, igande honetan Urkabustaizko eta Legutioko herritarrek bozkatu ahal izango dute.

Hala ere, ez da prozesu erraza. Galdera prestatu, herriko eragile ezberdinak batu, egiaztatzaileak lotu … Serio hartu dute igandeko herri galdeketa Legution, eta hala transmititu du ARABA HIZPIDEn Gure Esku Dagoko kidea den Josune Aguirrek.

Entzun
Zuia, beste urrats bat memoriaren bidean

Zuia, beste urrats bat memoriaren bidean

Memoria historikoa berreskuratzeko antolatutako ekitaldi sorta baten baitan, Zuiako Udalak eta pertsona eta agintari politiko ugarik ekitaldia egin zuten asteburuan Gorbeialdean. Aita Pauldarren lehengo komentuan, 1936 eta 1940. urteen artean kontzentrazio-esparru frankista izandakoaren sarrerako lorategietan, monolitoa jarri zuten.

Ekitaldian, Iñigo Arregi artistak egin eta arabar lurraldean Memoriaren marka izan nahi duen irudi eskultorikoan jarritako plaka deskubritu zen: “Eraikin hau, Aita Pauldarren komentua zelarik, hiru urte eta erdiz izan zen kontzentrazio-esparru frankista. Hiru bat mila pertsona egon zen bertan inolako epaiketarik izan gabe. Miseria, esklabutza, torturak, zigorrak… baten batzuek heriotza ere jasan zuten. Zuiako herriak omen egin nahi die pertsona hauei guztiei, gertatutakoa ahaztu ez eta euren askatasun-ametsa egia bihurtuko bada.”

Ordezkari ugari bildu ziren ekitaldian, tartean, Arabako Batzar Nagusietako ordezkaritza nabarmena eta Udaleko indar politiko guztietako ordezkariak, alkatea barne. Unai Gutierrez Zuiako alkatearen esanetan, gertatutakoa ahanzturatik aterako dela bermatu nahi dute monolito eta plaka berriarekin: “Hurrengo belaunaldiek, memoria horri eutsiko diote, askatasun-grina amets izan zuten pertsona haiek omenduz”.

 

Eider, Edurne eta Daniel:

Eider, Edurne eta Daniel:

Ikasturte honetan Gorbea Eskolako (Gopegi) neska-mutilak etortzen hasi dira. Zigoitiko eta Zuiako ikasleak, adibidez. Aupa! Ari gara beste taldetxo bat osatzen Gorbeialdeko umeekin!

Saio honetan Edurne eta Eider entzun ahalko dituzu, lehen aldiz irratian ederki lan egiten. Bita Daniel ere, Gasteizko Odon de Apraiz ikastolakoa, pasa den urtean apuntatu arren ezin izan zuen etorri eta.

Entzun
Alai Bedi saioa Zigoitiko Liburutegitik:

Alai Bedi saioa Zigoitiko Liburutegitik:

Ondategira joan ginen ostiral arratsaldean, bertako liburugegian “Parkeen Jarraikortasuna” programaren baitan irratsaioa grabatzera. Izan ere, gauza pila bat egin dute bertako neska-mutilek joan diren asteetan:

Abadalauetako etnografoekin garai bateko zigoitiarrak nola bizi ziren ikasi;

Andrés Ruiz de Gauna asmalariarekin ere aritu ziren, modu sortzailean pentsatzeko nola egin behar den probatzen;

Peio Murua fauna argazkilaria ere ezagutu dute eta mendi irteera egin zuten gauza piloa ikusteko: elurtegia, animalien aztarnak, liho-putzua, karobia, errota zaharra…

Liburutegiko Javiri eta lankideei eskertzeko modukoa, hau guztia antolatu izana! Entzun, entzun, neska-mutil hauen irratsaioa!

photo280618706716960812CiXAuwxW0AAbu6g.jpg:large

 

Entzun

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies