Magazinak

Araba Hizpide

Araba eta Gasteizko aktualitatea jorratzen duen magazina gara. 2015 urtean sortu ginen, Hala Bedi Bi irratiko goizeko tartea indartzeko. Edukien aldetik, tokiko berriak, kuadrillaz kuadrillako kolaboratzaileak, hedabide ezberdinetako kazetariak eta elkarrizketak izaten ditugu astelehenetik ostiralera, goizeko 10:00etatik 11:00etara, Hizpidea magazin nazionalaren ondoren. Hizpidea magazinarekin batera, Hala Bedi Biko goizetako tartea osatzen dugu.

Azken Artikuluak

[Iritzia] “Otegiren esaldia” – Jon Nogales –

“Hiltzea gaizki egon zela esaterik ez dago, ETAk berak hiltzea egokia dela inoiz esan ez duelako”. Arnaldo Otegiren hitzak dira, Parlamentuak martxan jarri behar duen Bakearen Ponentziari begira.

Otegiren esaldi borobilak Joseba Sarrionaindiak gartzelan zegoela idatzitako pasarte bat ekarri dit gogora. Ni ez naiz hemengoa liburuan jasotako atal hartan, tautologiaz aritzen da.

Tautologia  edozein gauza, gauza beraren bidez definitzeko figura retorikoa omen da. Ronald Barthes pentsalari frantsaren gogoetak ekarriz, “azalpenik ez dugunean, tautologian ezkutatzen gara, bildurrean, haserrean edo tristuran ezkutatzen garen bezala”.  Gogoetari garapena emanez, tautologia ardugiatzeko modua ez ezik, munduan egoteko modua dela dio Sarrionaindiak.

Haurtzaroan azalpen gutxi genituenean, errealitatea territorio ezezaguna zenean, erabili ohi genuen erraminta, hain zuzen: -Hau horrela da. -Zergatik? -Hagatik!

Gure herriaren historia hurbila nola idatziko dugun, datozen belaunaldiek eskolan jasoko duten relatua dago jokoan, eta historia horretan protagonista izan direnak, izan garenok, interes handia daukagu, gure herriaren duintasuna honi lotuta doalako.

Gabeziaren eta erdirakoitasunaren gordelekua da tautologia. Gainditu beharreko modua da tautologia, haurrak haserrea eta tristura gainditu behar dituen bezalaxe. Ezagumenerantza, libertaterantza, edo betiere ezagumen edo beti ere libertarearen esperantzerantza, zioen Sarrionaindiak.

Otegik joko maltzur honetan, hainbat eta hainbat euskal hiritar iraintzeaz gain, ehundaka familien duintasuna erasotzeaz harago, antzematen du zein den bere asmoa: ezker abertzalea haurtzaroan geldiaraztea.

EH-BILDU-k azken urteetan aldarrikatutako “denbora berriari”, aldarrikatutako barne aniztasunari eta lidergo konpartituari, hortzak erakutsi dizkio; bere erantzunkizunari ihes egiteko, ezker abertzalea bere osotasunean desohorean, erdeinagarritasunean mantentzeko prest dagoela adierazi du. Ez du bere kideen artean erantzunik aurkitu.

Errealitatea ukatu, logika logikaren kontra erabili. Intentzio handiz, ganora osoz, euskal gizartea ganoragabekerian urperatu, ezagumenetik aldendu. Hau izango omen da, momentuz,  ezker abertzale ofizialaren ekarpena eztabaidara.

Entzun

Hodei eta Rafa (SuMendi Gazte Espazioa): “Diagnostikoen ostean, gazteontzako espazio eza ikusi genuen; orduan hasi zen SuMendi”

Orain dela hiru hilabete baino gehiago, 2016ko urriaren 26an, gazte lokal bat ireki eta auzolanereko deia egin zuten Gasteizko Judimendi auzoan. Sumendi espazioaz ari gara; ordutik, mahainguruak, tailerrak eta lana . Lan asko auzoan egin dutena gazte lokalaren garrantzia zabaltzeko eta honen erabilera auzokideen artean elkarbanatzeko. Hodei eta Rafa gurean egon dira dira eta balorazioa eta etorkizuneko planak elkarbanatu dituzte ARABA HIZPIDEn.

Otsailean zehar, besteak beste, asteazkenero lan egunak antolatu dituzte: 16:00etan batuko dira Gazte Espazioan, auzolanean sakontzeko. Hala ere, igandero biltzen dira eta norbanako zein eragileak bertatik pasa daitezke, ekimenak planteatzeko edota proiektura batzeko.

Entzun

[Iritzia] “Antenaz” – Blanca Urgell –

Antena hitza gaztelaniazko antena-tik dator zuzenean, hainbat hitz tekniko moderno bezala. Bestaldean dugu frantsesezko antenne, eta ez hain urruti ingelesezko antenna ere. Hitz guztiok azken batean latinezko antemna-tik datoz, erromantzeak jaio baino lehen antenna bihurtu omen zena. Horrela diote Alfred Ernoutek eta Antoine Meilletek beren latinaren hiztegi etimologiko ederrean.

            Latinez ‘itsasontzietan haize-oihalari eusten dion haga’ zen, hau da, euskaraz edo zurruna, edo berga deritzana. Gaztelaniaz ez dator zuzenean latinetik, horixe espero bagenuke ere, Joan Coromines espainolaren hiztegi etimologiko erraldoiaren egileak azaltzen duenez, katalanetik edo galegoportugesetik baizik. Bai, bai, ze orduan, orain gezurra badirudi ere, 1406an antena lehenengoz lekukotzen denean, eta lehenagotik ere bai, gaztelaniak katalanetik eta galegoportugesetik mailegatzen zituen hitzak, eta ez alderantziz, nabigazio eta komertzioarekin lotutakoak, besteak beste.

            Lehendabiziko adibide horietan ‘zurruna’ edo ‘berga’ esanahi hori baino ez du. Neuri behintzat ezagunagoa egiten zaidan beste adiera, intsektuen antena alegia, XIX. mendeko kontua omen da: ematen du, beraz, biologoen edo entomologoen hizkuntzatik sartua dela gaztelaniara adiera honetan, eta ez nekazarienetik.

  1. mendean sortu zen —gailuarekin batera, jakina— gaur azpimarratu nahi nukeen adiera, uhin elektromagnetikoak bidaltzeko eta hartzeko erabiltzen dena, gure mendien tontorrak eta gure etxeen gainak betetzen dituen baso metalezko horren tantaietako bakoitza.

            Euskaraz tradizio laburra eta urria duen hitza da antena. Orotariko Euskal Hiztegia-k  hiru adibide baino ez ditu jasotzen, hirurak gailuarenak, eta zaharrena Uztapide bertsolariarena, Sasoia joan da gero liburukoa (Auspoa, 1976). Pentsa! Atzo goizekoa! Ni euskaraz ikasten hasi nintzen urtekoa, hain zuzen. Dena dela, zera… gure bertsolaria etxean bakarrik zegoela, tximistak jo eta berak honela kontatzen du: Telebixtaren antenatikan / egin zuan etorrera, / etxe-kantoia puskatu eta / andikan ere aurrera; / da sukaldeko leio batetik / gure etxera sarrera, / tiro aundi artan lertu zan eta / antxe sartu zan lurrera (Uzt Sas 266).

            Tximistak agorrilaren hamalauan jo omen zuen Uztapideren etxea. Eta haizeak otsailaren 3tik 4rako igarobidean bota zuen Hala Bedi gure irrati honen antena, Arabako uhinetan bi kanal isilik utzirik bat-batean. Badakizue nora heldu nahi dudan: antena berriro zutitu da, eta badabiltza berriz uhinetan Hala Bedi Bat eta Hala Bedi Bi, gaitzerdi! Hala eta guztiz ere, inoiz baino denon laguntzaren behar gehiagoan gelditu dira.

            Izan bedi gure laguntza Hala Bedi itsasontzi pirataren oihalaren zurruna!

Entzun

[Iritzia] “Libreak baino artean” – Alaitz Andreu –

Librea al da etxean geratzeko erabakia bera. Librea ote, behin ama egindakoan, emakume ere bazarela ahaztea; pertsona zarela ahaztu ama zarela gogoratzeko, gogorarazteko ingurukoei. Baita zeure buruari ere, jakina.

Librea al da espazio publikotik itxitasunerako jauzia; librea mendekotasun ekonomikoa, librea ote aisialdiaren murrizketa. Librea al da bizi osorako eszedentzia bihurtzen den urtebeteko eszedentzia.

Hain librea baldin bada aipatutako guztia, zergatik izaten da, gehien-gehienetan, ez dut esango beti, emakumea erabaki hori hartzen duen pertsona? Esango du batek “nik ezagutzen dut gizon bat eszedentzia hartu zuena”, bai, eta egia baldin bada gauzak aldatzen ari direla, askoz hobe, baina ez naiz ni hain optimista. Zergatik dira, bestela, emakumeak dilema horrekin topo egiten duten gehienak? Ordutegi murriztuak dituztenak? Lan prekarioenak dituztenak? Zergatik dira etxekoandre gehienak andreak? Baita gazteen artean ere?

Amatasunaren naturalizazioarekin lotura zuzena duela esango nuke; hau da, heteropatriarkatuak bere sostengurako beharrezkoa duen amaren eredu horrekin duela harremana. Amaren eredu idealizatua delako familia eredu idealizatuaren oinarria, eta familia eredu hori delako sistema kapitalistari eta heteropatriarkalari eutsiko diena.

Emakumearen ustezko naturan, ustezko izaera naturalean, ama izateko nahia eta beharra daudela dioen doktrina da amatasunaren naturalizazioa. Emakumearen naturan amatasun sena eta umea jaiotzearekin batera sortzen den bat-bateko maitasun inkondizionala daudela dioen dogma. Azken finean, elementu historiko eta kultural moduan aurkeztu beharrean, naturaren hatzapar gaindiezinetara mugitu den sineskeria bihurtu da amatasuna. Emakumearen zapalketan laguntzen duen sineskeria, horixe baita amatasunaren naturalizazioa.

Emakumeen eta gizonen arteko berdintasun faltsu baten aurrean gaude, eta, horra hor, tranpa. Tranpa ikaragarria. Izan ere, gezurrezko berdintasun horrekin, aukera libreen esparruan kokatu da etxera itzultzeko hautua. Librea omen, baina Amen.

Eta ez hori bakarrik; umeak haur-eskolan sartzearen erabakia hartzen duena ama txartzat hartzea lortu dute, ez delako begi onez ikusten lau hilabeteko haurra ezezagunen esku uztea. Eta, horrelakoetan, ama berekoi horri egiten zaio presio, ama desnaturalizatu eta berekoi hori jartzen da jo-puntuan. Emakumeak, behin ama bihurtuta, ama behar duelako izan, nahitaez.

Dena dela, ez dut gaizki ulertzerik nahi. Honekin ez dut adierazi nahi haurrak zaindu behar ez direnik, inolaz ere ez. Aldarrikatu nahi dudana da, ozen aldarrikatu ere, amatasuna bizitzeko moduak daudela. Gaur goraipatzen den amaren eredua, ama perfektutzat jotzen den hori, eraikitako eredua da, historikoki eta kulturalki bere garapena izan duena. Adierazi nahi dut emakumeak emakume izaten jarraitzen duela ama bihurtutakoan ere; nahi, gogo, behar, eskubide eta bizi grina dituen pertsona dela. Horregatik, ama diren emakumeen jardunari bakarrik begiratu beharrean, hautatu behar izate horretara behartzen gaituzten baldintzak aztertuko nituzke. Zergatik dirau, nahiz eta batzuek ezetz esan, ama bat eta bakarra dagoela dioen mitoak? Zergatik lotzen zaio haurraren zaintza amari hain modu estuan? Zergatik ditugu zortzi orduko lanaldiak? Zergatik ditugu emakumeok lan prekarioagoak? Zergatik dago hain haur-eskola gutxi? Nolako baldintzatan daude? Zenbat balio dute?

Azken finean, esan nahi dudana da arazoa, hemen gertatzen dena arazoa delako emakume askorentzat, arazo estrukturala dela, egiturazkoa; asmo eta helburu jakinekin eraikitako mamu ikaragarria.

Amatasuna bizitzeko modu askeagoa bilatu beharko genuke; hau da, ustezko erabaki libreok benetan askeak izatea lortu, gizonak ere haurren babaz blaitu, eta ama txarraren kontzeptu dogmatikoa alboratu. Izan ere, erabaki libreen garaian gaudela uste duzu?

Alaitz Andreu Eizagirre

Entzun

Ane Aristi (EHBildu): “Abstentzio honekin PP kanporatzeko batura horretan berretsi gara”

Gasteizko aurrekontuak onartuta, alkatetzan jarraituko du Urtaranek. Miren Larrionekin aurreko asteartean hitz egin genuenean ez genuen konfiantza galdearen berririk. Ostean, bi egun beranduago, Urtaranek Gasteizko galdea hau herritarren onerako planteatu zuela adierazi zuen ARABA HIZPIDEn. Ane Aristi Gasteizko EHBilduko zinegotzia izan dugu gurean, 2017ko aurrekotuak onartu eta bi egunetara balorazioa egiteko.

 

Entzun

[Iritzia] “(Langileen) Bizitzaren balioa” – Jaione Agirre –

“Langile baten semea naiz ni, aita bezela langile” abesten zuen Xabier Letek aspaldi eta behar bada horregatik egin dut gogoeta hau, langile baten alaba naizelako eta neu ere soldatapeko langile.

2016ko lan istripuetan 40 langile hil ziren, 2015ean baino 7 gehiago, eta beraz, %21,2a igo da kopurua. Gainera, istripuen kopurua %4,6 hazi zen iaz.

Horrek argi uzten du krisiaren aitzakian (bai, aitzakian), lan baldintzak gero eta txarragoak direla eta horrek pertsonak hiltzen dituela.

Nire aitak esan ohi zuen moduan, goizeko ordu txikietan emandako berrietan (egunean zehar berriro entzuten ez direnak askotan), 2015 bukaeran edo 2016ko hasieran entzun nuen, esan zuela Enpresari elkarteetako batek krisi aurreko irabaziak berdindu zituztela. Hori langileen baldintzen kontura egin da, besteak beste. Goizeko ordu txikietan bakarrik ematen diren berriak, erdi lo, gaileta ahoan duzula entzuten dituzunak, eta zeharo esnatzen zaituztenak, beraz.

Estatuak 122.000 milioi euro publiko eman ditu 2009-2015 urteen artean bankuak erreskatatzeko (eta ez bertako aurrezle txiki eta langileen onerako, barkatuko didazue esatea). Ez naiz espezialista gai hauetan, ondo legoke benetan dakien batek zenbakiak ondo analisatzea, zeren ezin dut ulertu Kontu Epaitegiak dioela erdiak ez direla eman edo bankuen irabazietatik atera direla, eta beraz, 61.000 milioi euro baino ez (!), ipini ditugula. Niri pila bat iruditzen zaizkit halere, batez ere, pentsioak ordaintzeko dirurik gabe geratzen ari garela esaten ari direnean…

Istripuen tipologia bakoitzak bilakaera ezberdina izan du, baina denek egin dute gora: bajarik gabekoak %11,3, arinak %6,7, eta hilgarriak %6. Azken datu hori, gainera, 2013. urtetik %15 hazi da sindikatuetatik jasotako informazioaren arabera. Egunero 288 lan istripu gertatzen dira Hegoaldean iturri berdinen arabera. Hau da, bost minututik behin lan istripu bat gertatzen da Hegoaldean, eta horietako 178k ez dute bajarik eraginten, eta 109k egun bat baino gehiago irauten duen ezintasuna eragiten du. Sei egunean behin langile bat hiltzen da. Hildako beharginen herenak azpikontrata batentzat egiten zuten lan. Hori kontuan hartu gabe lan baldintza txarrek denborarekin sortzen dituzten gaixotasunak eta horiek dakartzaten heriotzak… Osalanen arabera, gaixo agiridun 33.341 lan istripu izan ziren (gehienak arinak, zorionez).

Zenbakiak gogorrak dira. Tristura, haserrea sorrarazten didatenak.

Niri larria iruditzen zait ze tratamentu txikia ematen zaien orokorrean. Auto istripuei baino txikiagoa (ez diet horiei garrantzia kendu nahi, eh?). Agian astakeria bat esaten ari naiz, baina langileen heriotzak ez al dira terrorismo mota bat? Pertsonak tresna erabilgarri bihurtzea? Gutxi batzuek aberasteko albo kalte bat denok asumitua?

Argi dago berriz ere guztion bizitzak ez duela berdin balio eta pobre edo aberats izatearen aldea zein den, gero eta handiagoa dena gainera, eta zoritxarrez barneratua bezala ageri zaiguna, nire uste apalean.

Entzun

Enborra | Gasteizko gazteen arteko sare sozialen erabilerak -Joseba Fernández de Landa-

Joseba Fernández de Landa soziologoak ikerketa bat egin du Gasteizko ikastetxeetan: 800 ikasleriekin aritu da, sare sozialen inguruan hausnarzten eta bakoitzari ematen dioten erabilpena aztertzen.. Zein da gehien erabiltzen duten sare soziala, noiz erabiltzen duten, zertarako erabiltzen duten bakoitza, generoaren arabera zein da gehien erabiltzen dutena, adinaren arabera topa ditzakegun ezberdintasunak …

Sare sozialei dagokienez, hiru dira nabarmentzekoak: WhatsApp, YouTube eta Instagram. Gainera, azken honek azkenaldian izaten ari duen gorakada oso nabarmena izaten ari da. Hala ere, geroz eta azkarrago moldatzen dira sare sozialak egunerokotasunera, eta egun batetik bestera asko aldatu daitezke erabilpenak eta maiztasunak. Horren adibide, Instagramek beste sare sozial batzuengandik bereganatu dituen funtzioak. Adinaren arabera ere aldaketa handiak topa ditzakegu: sare sozial ezberdinak erabiltzen dituzte 12 urteko edo 18 urteko ikasleek. Eta, nola ez, “klaseko kontuetarako” ere erabiltzen dituzte.

 

 

Entzun

Gorka Urtaran (Gasteizko alkatea): “Elkarrizketarako eta akordiorako prest nago; hori adierazi diogu EHBilduri”

Egun mugituak izan dira Gasteizko Udalean. Ostiralean, EHBilduk eta PPk ez bozkatu ostean, soilik EAJ eta PSEren babesa lortu zituen 2017ko aurrekontuak. Asteartean, aldiz, Gorka Urtaran Gasteizko alkateak udalbatzaren konfiantza eskatuko duela jakin genuen. Aurrekontuez, konfiantza eskaera horretaz eta 2017ko priektuen inguruan hitz egin dugu Gasteizko alkatea den Gorka Urtaranekin. Astelehenean egun garrantzitsua izango da Udalean; konfiantza galdearen zergatia azaldu du.

Memoria historikoarekin lotutako azken polemikak ere izan ditugu hizpide. Gainera, Errekaleor, Mendizorrotza edota San Antonio alokairuko aferaz ere hitz egin digu.

Entzun

Zalantzak, ekarpenak,..

11 + 2 =

Hizpidea

Hala Bedi Bi 09.00etan

No feed items found.

telefono_92452 945 12 88 55

 telegram-vs-whatsapp 640 073 613

e-mail-icono-6785-96 araba.hizpide@halabedi.eus

Kantoia

Hala Bedi Bat 18.00etan

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies