ERRAIETATIK vol. XXXVIII | Kontra egitearen poetika

ERRAIETATIK vol. XXXVIII | Kontra egitearen poetika

Poesiak norbera biziberritzen badu, munduari kontra egiteak are gehiago. Akaso horregatik 103 urte zituela hil da Nicanor Parra, bere antipoetiak biziberritzen zuelako. Hala ere, hil da Nicanor eta ERRAIETATIKeko ume basatiok berari eta bere ibilbide artistikoari eskieni diogu aste honetako saioa. Parrak sortu eta garatu zuen antipoesia; herri kulturari lotu eta XX. mendeko olerkigintza txiletarrari kontra egin zion paradigma poetikoak. Irratsaioari amaiera emateko, nobedade musikal batzuk ekarri ditugu gurera; mass-media delakoei kritika egiten dieten kantak, hain zuzen.

Nicanor Parra antipoeta.


Hilezkorra zirudien arren, pasa den urtarrilaren 23an hil zen Nicanor Parra antipoeta txiletarra. 103 urterekin hil zen Parra baina hil arren, hilezkorra den obra utzi digu. Ezbairik gabe, XX. mendeko Txileko, Amerikako eta Munduko poeta esanguratsuenetakoa da Nicanor Parra. Azken finean, berak sortu zuen antipoesia delakoa. Honekin batera, matematiko eta fisikoa izan zen ere Nicanor.

Nicanor Parraren “artefakto” bat.

Baina zer dira antipoemak? Zer da antipoesia? Antipoesiaren helburua modu edo era poetiko tradizionalak zalantzan jarri eta deuseztatzea da. Olerkiaren mezua da benetan garrantzia duena, es forma, ez lirika. Balorean jartzen da behar-beharrezkoa dena, egunerokoa. Hortaz, erabiltzen den hizkera egunerokoa da, burlesko eta ironikoa, ohiko esamolde eta hitzekin. Olerkigintzan erabiltzen zen goi-hizkera polit horrekin apurtu nahi du. Pertsona normalen bizipenak ditu hizpide.

Saioaren bigarren zatian, esan bezala, azken asteetan hainabt talde musikalek kaleratutako kanta berriak izango ditugu. Hala nola, Riot Propagandaren “Mass mierda” edo D-Tox gasteiztarren azkenengo diskaren aurrerapena: “Correo español”.

D-Toxeko kideak estudioan

 

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXVII | La Rage du Peuple

ERRAIETATIK vol. XXXVII | La Rage du Peuple

Azken asteotako elkarrizketa mamitsuen ostean, Frantziar estatuko banlieuei begira jarri gara gaurkoan ERRAIETATIK irratsaioan. 1995an zuzendu zuen Mathieu Kassovitz-ek ‘La Haine’ (‘Gorrotoa’), bazterretako gazteriaren matxinadaren inguruko kultuzko filma. Historian zehar gertatu den bezala, bere garaiko testuinguruaren irakurketa ezinhobea egin zuen pelikula honek: «Garrantzitsuena ez da erorialdia, baizik eta lurreratzea», klaseen arteko gerra isilak eztanda egiten duenean. Eta argi geratu zen hori, 2005. urtean Banlieuetako Istiluak Parisetik Frantzia eta Europa osora hedatu zirenean.

‘La Haine’ (Mathieu Kassovitz, 1995)

Istiluak banlieuetan. 2005.

Nicolas Sarkozyk, orduko presidenteak, berehala asmatu zuen istiluetan parte hartzen zuten gazteak identifikatzeko izena: ‘Racaille’ (txusma, jendaila, zaborra). Eta hain zuzen ere, hori da gaurko irratsaioan ezagutu nahi duguna. Nola bizi dira Frantziar estatuko hiri handietako behe-auzoetako gazteak? Zer suposatzen du azal txuria ez izateagatik bigarren mailako herritar izatera kondenatzen zaituen herrialde batean bizitzea? Zergatik pizten dira aldian-aldian matxinadak eta istiluak bere burua giza eskubideen jaioterri gisa duen herrialde honetako banlieuetan? Nondik dator hainbeste amorru?

Keny Arkana

Testuingurua osatu eta ibilbide historikoa egiteaz gain, banlieuetatik sortutako rap eszena frantsesera hurbildu gara. 1981an iritsi zen hip hop kultura Frantziara, eta berehala handituz joan zen musika estilo honen ospea, bertan bizi zen komunitate afrikar zabalari esker. Mezu antirrazistak oinarri, molotov koktelak ziren kantuak sortzen hasi ziren. Laister agertu ziren rap musikaren inguruko lehenengo irratiak eta kontzertuak, betiere polemikaz inguratuta, polizien hilketak zein beste krimen batzuk goraipatzea leporatuta. 90. hamarkadan zehar, hazkunde ikaragarria bizi zuen eszenak eta mundu osoko erreferentea bihurtu zen: Ministère AMER, IAM, NTM, Assassin… XXI. mende hasieran (banlieuetako istiluen zein ‘terrorismoaren kontrako gerra’-ren testuinguruan), mainstream-a atzean utzi nahi zuen korronte berri bat agertu zen, mezu subertsibo, iraultzaile eta politizatuei garrantzi handiagoa emanez: Médine, Mafia K1 Fry, Kery James, Keny Arkana…


TRACKLIST

01 – Keny ArkanaLa rage
02 – Cut KillerNique La Police
03 – Kery JamesRacailles
04 – Kery JamesBanlieusards
05 – Ministère AMERSacrifice de poulets
06 – IAML’École du Micro dArgent
07 – MédineDon’t Panik
08 – Mafia K1 FryGuerre
09 – Keny ArkanaJ’me barre

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXVI | Zokoratuen boza

ERRAIETATIK vol. XXXVI | Zokoratuen boza

Bi gertakari garrantzitsuen inguruan biratu du aste honetako ERRAIETATIKeko irratsaioa: «Freedom Waves: Giving People a Voice and Turning It Up! Tuning into the Free Radio Network in the Basque Country» artikuluaren agerpena Westmintser unibertsitateko Westminster Papers’-en eta Rosa Luxenburgo eta Karl Liebknecht espartakisten erailketaren 99. urteurrena. Biak a la biak, irrati libreak eta espartakistak zokoratuen boza ziren, dira eta izango dira.


Jason Diaux, Ion Andoni del Amo eta Arkaitz Letamendiak ‘Westminster Papers’-en 35 orrialdeko artikulua argitarau dute, Hala Bedi eta Eguzki Irratien inguruko historia eta antolakuntza jasoz. Komunikazioa eta kulturaren inguruko argitalpen esanguratsu hau ere gurera ekarri dugu: Jason, Ion Andoni eta Arkaitzekin solasaldi interesgarria izan dugu, hain zuzen ere. Irrati libreen izaera, iragana, oraina eta etorkizuneko erronkak izan ditugu mintzagai.

«Herri mugimenduaren indarra mantentzen bada, irrati libreak osasuntsuak izango dira»

Espartakistak Berlinen 1919. urteko hasiean

Saioaren bigarren zatian, ordea, Alemaniako espartakisten inguruan arituko gara Rosa Luxenburgo eta Karl Liebknechten erailketaren 99. urteurrena probestuz. Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren zatiketa batetik sortu ziren espartakistak. Luxenburgo eta Liebknecht buru zituen mugimendu iraultzaile honek sortu zuen Alemaniako Alderdi Komunista 1918an. 1919. urte hasieran, herrialde osoan hedatzen ari zen matxinadaren buruan jarri eta saiakera iraultze bat gidatu zuten. Porrot egin eta errepresio gogorra pairatu zuten: espartakisten buruzagiak hil zituzten.

 

 

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXV | Gautxori zoroen dantza

ERRAIETATIK vol. XXXV | Gautxori zoroen dantza

Gabonetatik bueltan, indarberrituta itzuli da ERRAIETATIK Hala Bediko uhin askeak kutsatzeko asmoz. Aste honetako irratsaioan, musika eszena lokaleko harribitxi bati begira jarri gara, Bidelapurrak taldeko Ander Solozabal ume basatiarekin solasean. Bestalde, historiari erreparatu diogu ere, ’60 eta ’70ko hamarkadan sortutako Northern Soul mugimendu kontrakulturala hurbiletik ezagutzeko.


Izan ere, ‘Gorriak eta bi’ diska kaleratuko du laster Bidelapurrak taldeak, folk tabernazale eta country doinuak oinarri eta jatorrizko bikotea seikote bihurtuz. Eta urtarrilaren 20an aurkeztuko dute Moonshine Wagon taldearekin batera Hell Doradon eskainiko duten kontzertuan. Diskatzar berri honetako kanta batzuk entzuteko aukera izan dugu, eta Ander Solozabal taldekide eta ume basatiarekin hitz egin dugu: Bidelapurrak taldearen bilakaera, diska berriaren nondik norakoak, autoekoizpena, panorama musikala… izan ditugu hizpide.

Irratsaioaren bigarren erdian, Northern Soul mugimendu kontrakulturalera hurbildu gara. Altxatutako ukabil beltz bat eta ‘Keep the Faith’. Fedea Gorde. Hauxe izan zen Northern Soul-aren lelo nagusia. 60ko hamarkada amaieran, Erresuma Batuan, bereziki Ingalaterrako iparraldean sortutako musika eta dantza korronte bat izan zen: birak, bueltak, karateko ostikadak, itzulipurdiak… Bere oinarria: soul beltzaren soinu berezia, erritmo nabarmendu eta tempo altuarekin. 

Eszena hau eta honekin lotutako moda zein dantza-estiloa bat-batean zabaldu ziren Erresuma Batuko areto eta gaueko clubetan, gero eta tempo arinagoa eta frenetikoagoa bultzatuz. Gazte hauek gau osoak ematen zituzten dantzan, eta askotan, kilometroak eta kilometroak ematen zituzten errepidean, gustokoen zituzten clubetara joateko. All-nighters edo ‘gaupaseroak’ ziren.


TRACKLIST

01 – Bidelapurrak – Alferrik
02 – Bidelapurrak – Arabaman
03 – Bidelapurrak – Lepagorri
04 – Al Wilson – The Snake
05 – Chuck Wood – Seven Days Too Long
06 – Dobie Gray – Out On The Floor
07 – Billy Butler – Right Track
08 – Tami Lynn – Im Gonna Run Away From You
09 – Gloria Jones – Tainted Love

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXIV | Txakur gorrien zaunka polifonikoa

ERRAIETATIK vol. XXXIV | Txakur gorrien zaunka polifonikoa

Txakurrak bazterretara daude kondenatuta. Bakarrik, goseti eta gaixo bizirautera kondenatuta aspaldi bizkarra eman zien mundu batean. Baina batzutan, etsipenak behartuta,  txakur hauek antolatzen dira eta bere zaunka ahulak batera intonatzen dituzte. Txakur gorriak dira hauek eta zeruraino goratzen diten zaunka polifonikoak mundu petral hau dardarka uzten du.


2017ko azken saio honetan, Erraietatikeko ume basatiok txakur gorri hauetara gerturatu gara. Horretarako, lehenik eta behin, Txakur Gorria sortzaileen kolektiboko Ane Labakarekin solastu gara. Txakur Gorria lau neska gaztek 2016. urtean sortu zuten eta orain arte ibilbide oparoa izan dute: bost tramankulu kultural atera dituzte, horien artean ikus-entzuneskoak, ikuskizunak eta literatura lanak. Anek kolektiboaren nondik-norakoak kontatu dizkigu: noiz, nola eta zergatik sortu ziren, zein oinarri dituzten, etorkizuneko erronkak…

Ane Labaka (Txakur Gorria): «Sormena era kolektiboan bizi nahi dugu»

Liuberiak Sobietar Batasuneko prentsako protagonistak

Irratsaioaren bigarren atalean, berriro ere, Sobietar Batasunera hurbildu gara. Iraultzaren hasiera alde batera utzita , 70. eta 80. hamarkadako urte arriskutsuetara bidaiatu dugu. Urte horietan Moskuko eta ia Sobietar Batasun guztiko kaleetan gazteen arteko borrokak zeuden. Alde batetik, mendebaldeko mugimendu kontrakulturalak imitatzen zituzten gazteak zeuden, bestetik sozialismoa eta Sobietar Batasuna defendatzen zuten liuberiak. Liuberiak Moskuko kanpoaldeko Liubertsy auzoko gazteak ziren. Orduak pasatzen zituzten gimnasioetan eta Moskuko erdigunera joatean zirenean Sobietar Batasuneko etsaiak ziren punky, heavy eta rockerrak jipoitzen zituzten. Sobietar Batasuneko txakur gorriak ziren.

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXIII | Atari Nerabeen Matxinada

ERRAIETATIK vol. XXXIII | Atari Nerabeen Matxinada

Makinek pentsatzen dutenean, izua zabaltzen da gobernuen artean. Atari Teenage Riot taldearen ekintza zaratatsuak sistema alemaniarra estutasunean jarri zuen 90. hamarkadaren hasieratik. Soinu digitala eta aktibismo politikoa uztartzen dituen martxa erradikala abiatu zutenetik. 1992. urtean Berlinen sortu zirenetik. ERRAIETATIK irratsaioko ume basatiok omenaldi xumea egin nahi izan diogu Atari Nerabeen Matxinadari.


Establishmentaren kontrako matxinada hau politikoa gainditu eta arlo artistikoan ere islatu da: Alemanian jaio zen Atari Teenage Riot, musika elektronikoaren jaioterrian, hain zuzen ere; talde honi esker, huts egite eta artista solte batzuen gainetik, technoa ideologiaz blaitu zen diskoteka eta neon argien azalkeria atzean uzteko. Gainera, Alemaniako techno eszenan neo-nazismoaren eragina areagotzen ari zen testuinguruan iritsi ziren.

Sakonki politizatuta, anarkismoa eta antifaxismoa uztartzen dituzte. Punk hitzak eta techno musikaren erritmo zein soinuak uztartuz, digital hardcore izeneko generoa asmatu zuten. Euren burua “disc jockeyen konspirazio” gisa aurkeztuz, ATReko kideak inor baino lehenago iritsi ziren 3. milurtekora, mezu argi batekin: «Ez bozkatu! Istiluak sortu! Poliziaren kotxeak erre! Emakumeak onartu! Terroristak errespetatu! Telebistak suntsitu! Espetxeak apurtu! Moral kristaua desegin! Sexua! Graffiti gehiago! Drogak eta Focault sustatu! Biziraun! Zeren zain zaudete? Egin ezazue. Mundua aldatu dezagun!».


TRACKLIST

01 – ATARI TEENAGE RIOT – Start The Riot
02 – ATARI TEENAGE RIOT – Kids Are United
03 – ATARI TEENAGE RIOT – Speed
04 – ATARI TEENAGE RIOT – Deutschland (Has Gotta Die)
05 – ATARI TEENAGE RIOT – Hetzjagd Auf Nazis (Live in Berlin 1993)
06 – ATARI TEENAGE RIOT – Destroy 2000 Years of Culture
07 – ATARI TEENAGE RIOT – Revolution Action
08 – ATARI TEENAGE RIOT – Collapse of History
09 – ATARI TEENAGE RIOT – J1M1

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXII | Memoria iraultzaren bizigarri

ERRAIETATIK vol. XXXII | Memoria iraultzaren bizigarri

Estudioetan sufritutako sabotaiei aurre eginez, Erraietatikeko saio berri bat osatu dugu memoria ardatza izanik. Horretarako Bastidan 1933. urtean burututako matxinada komunista libertarioaren berri emango dugu. Honekin batera, Pedro baigorri iraultzaile eta internazionalistaren bizitza hizpide izango dugu. Azkenik, Erraietatikeko ume basation belarriak urratu dituen musikarekin blaituko dugu irratsaioa.

«Labastida 1933» proiektu memoralista baliatuz, Bastidan 1933. urtean burututako matxinada iraultzailea izango dugu mintzagai irratsaioaren lehengo zatian. Garai horietan, Espainako II. errepublikan, 1933. urteko haustekundeetan CEDA eskuineko koalizioak garaipenarekin egin zen. Honen aurrean, altxamenduak burutu zituzten Espainako Estatuko leku desberdinetan, tartean Arabako Bastida herrian. Bertan CNT sindikatuak gidaturik matxinada burutu zuten ezkertiarrek. Gertakari hauek errepesatuko ditugu.

Ondoren Pedro Baigorri iraultzaile eta internazionalista nafarraren bizitza ekarriko dugu gurera. Laister Txalapartak bere biografia kaleratuko du eta hau probestuz, bere bizitza interesgarriaren berri eman nahi izan dugu. Pedro Baigorri sukaldaria bezala hasi zen Iruñan eta Donostian baina bere ideia iraultzaileek behartuta lehenik Parisera eta gero Kubraa eta Kolonbiara abiatu zen garaiko mugimendu iraultzailean parte hartzeko. Kuban Fidel eta Raul Castroren laguna, laguntzailea eta sukaldaria izan zen. Baina bere sen iraultzaileak Kolonbiara eraman zuen. Bertan hainbat matxinada eta gerriletan parte hartu eta gero 1972. urtean Kolonbiako mendietan bizitza utzi zuen.

TRACKLIST

01 – Blitzkrieg Bop – Ramones

02 – Walk Like a Panther – Algiers

03 – Unites States of Horror – Ho99o9

04 – Street Power – Ho99o9

05 – Hail to the Chief – Prophets of Rage

 

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXXI | Urriko Iraultza 100 urte (IV)

ERRAIETATIK vol. XXXI | Urriko Iraultza 100 urte (IV)

Aste honetako ERRAIETATIK irratsaioan, amaiera eman diogu Urriko Iraultzaren mendeurrenari eskainitako lau irratsaio berezien monografikoari. Horretarako, bi gai jorratu ditugu: alde batetik, borroka feministaren zein emakumeen ekarpena eta, bestalde, Errusiako Iraultzak eta Sobietar Batasunak utzitako irakaspenak.


Lehen zatian, Otsaileko Iraultza Martxoaren 8ko emakumeen martxa baten txinpartarekin piztu zela gogora ekarri dugu. Gainera, 1905eko Iraultzatik eta Sobietar Batasunaren historian zehar, borrokaren lehen lerroan izan ziren emakumeak omendu nahi izan ditugu.

Besteak beste, Aleksandra Kolontairen inguruan aritu gara, bere teoria eta praktikarekin, askotan burkideen oztopoak gaindituz, feminismo sozialistaren oinarriak ezartzen lagundu zuen ume basatia.

Azkenik, hilabete honetako monografikoarekin amaitzeko, Urriko Iraultzak zein Sobietar Batasunak utzi dizkigun irakaspenei erreparatu diegu, etorkizunari begira, lorpenetatik eta akatsetatik ikasi nahian. Horretarako, ‘A Desalambrar’ irratsaioan Iñaki Etaiori egindako elkarrizketa baliatu dugu, ume basation ekarpen labur eta xumearekin.

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXX | Urriko Iraultza 100 urte III

ERRAIETATIK vol. XXX | Urriko Iraultza 100 urte III

Azaroan zehar ERRAIETATIK irratsaioan Urriko Iraultzaren mendeurrena ospatzeko 3. irratsaio berezian, zinema sobietarrari erreparatu diogu. Izan ere, garaipena lortu ostean, zinema bultzatzeko apustua egin zuen botere sobietarrak, 1919an Sovkina -zinemaren ekoiztetxe nazionala- eta Estatuko Zinematografia Eskola sortu zituenean.

‘Potemkin Korazatua’ (Sergei M. Eisenstein, 1925)

«Arte guztien artean, zinema da guretzat garrantzitsuena», zioen Vladimir Leninek. Bazekien zeri buruz ari zen: %80ko analfabetismoa zuen herri batean, irratia eta zinea baitziren masa komunikaziorako eta ideia berrien transmisiorako hedabide eraginkorrenak. Sobietar Zinemaren filmografia sekulakoa bada ere, ordubete honetan lehen urteei eta zinegile esanguratsuenei begira jarri gara batez ere, honetan sakontzeko eta zinefiliarako gonbidapen xume gisa.

Iraultzaren lehen urteetan, zinemagintza berriaren inguruko teoria eta esperimentazio itzelak egin ziren, besteak beste: Lev Kuleshov-ek ‘Kuleshov Efektua’ mahaigaineratu zuen, muntai zinematografikoaren oinarriak jarriz. Ondoren, bere ikasleak ziren Sergei M. Eisenstein eta Vsevold Pudovkin, edo Dziga Vertov dokumentalgilearen eskutik, zinema sobietar abangoardistaren hastapenak iritsi ziren, muntaiaren bitartez zinema konbentzionalaren zimenduak astinduz eta Zinemaren Historian gorriz idatzitako pasarteak eta maisulanak utziz.

Beranduago, 2. Mundu Gerrarekin, Errealismo Sozialistaren nagusitzearekin eta zentsurarekin batera, sobietar zinema esperimentalaren krisia iritsi zen, 60. hamarkadan berreskuratu zen arte. Orduan, sobietar zinemaren izen propio erraldoietako beste bat iritsi zen: Andrei Tarkovsky.

Entzun
ERRAIETATIK vol. XXIX | Urriko Iraultza 100 urte II

ERRAIETATIK vol. XXIX | Urriko Iraultza 100 urte II

ERRAIETATIK irratsaioan aurrera jarraitzen dugu Urriko Iraultzaren mendeurrena (1917-2017) ospatzeko lau irratasio bereziekin. Lehenengo saioan, Urriko Iraultzaren testuingurua jorratu genuen, eta oraingoan, eztanda historikoarekin eskuz esku zihoan iraultza kulturalari erreparatu diogu. Hau da, Errusiako abangoardia artistikoei begira jarri gara, besteak beste: margolanak, literatura, arkitektura, musika…

Lilya Brik-en erretratua (Alexander Rodchenko, 1924)


Dimitri Shostakovich (1906-1975) konpositore sobietarra, 1933. urtean

Dimitri Shostakovich konpositore sobietarraren V. Sinfoniarekin lagunduta (1937), Urriko Iraultzaren hazia erein eta honen osteko loraldia bizi zuten Errusiako abangoardia artistiko-kultural ezberdinak ezagutu ditugu. Izan ere, beste potentziekin alderatuta atzerapen handiko Errusian, XIX. mende amaieratik hasi ziren abangoardia hauek bere bidea egiten. 30. hamarkadan errealismo sozialista inposatu zen arte loratu ziren disziplina ezberdinak, iraultza eta kulturaren arteko sinergiak sortuz. Iraultzaren aldeko artea ‘fabrikatu’ zuten, mundu berri bati bidea irekiz.

«Por suprematismo entiendo la supremacía de la sensibilidad pura en las artes figurativas. Para el artista suprematista siempre será válido aquel medio expresivo que permita que la sensibilidad se exprese de modo posiblemente pleno como tal, y que sea extraño a la objetividad habitual». Kazemir Malevich

El Lissitzky – ‘Derrotar a los blancos con la cuña roja’ (1920)

Errealitatea konplexuagoa bazen ere (sakontzera animatzen zaituztegu), izen propio zein mugimendu ezberdinak identifikatu ditzakegu abangoardia hauetan. Adibidez, margolaritzan korronte ugari topatu ditzakegu, figuratibismotik abstrakzionismora bidean: neoprimitibismoa, suprematismoa, konstruktibismoa, cubofuturismoa, futurismoa, raionismoa…  Suprematismoaren korrontean, Malevich edo Lissitzky bezalako artisten izenak azpimarratuko genituzke. Bestalde, konstruktibismoa, «herritik eta herriarentzat» garatutako arkitekturarekin zerikusia duen mugimendua izan zen.

«Kaleak gure pintzelak dira, plazak gure paletak». Vladimir Mayakovsky

Vladimir Mayakovsky-ren erretratua (Alexander Rodchenko, 1926)

Literaturaren arloan, errusiar futurismoa aipatu behar dugu. 1912an, San Petersburgon, Hylaea taldeak kaleratutako ‘Publikoaren gustuari zaplastekoa’ manifestuaren harira sortu zen korronte hau. Iraultza garaian, euren artea sozialismoaren eta iraultzaren mesedetan erabili zuten. Tartean, Vladimir Mayakovsky poeta topatu dezakegu, Erraietatik-eko kideontzat ume basati kuttuna.

Datorren astelehenean, Urriko Iraultzaren mendeurrenari eskainitako 3. irratsaio berezian, abangoardia errusiarraren baitan garrantzi berezia izan zuen zinema sobietarrari begira jarriko gara.


Erraietatik vol. XXVIII | Urriko Iraultza 100 urte I

Entzun

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies