[Iritzia] “Halabeharraren kapritxoen menpe”-Koldo Alzola-

[Iritzia] “Halabeharraren kapritxoen menpe”-Koldo Alzola-

Loteria tokatu zaigu etxean. Albiste pozgarriak, azkenik, baretu egin du asteotako egonezina: Alaba onartu egin dute auzoko eskola publikoan. Ez da kontu erraza, matrikulazioarena tragedia handia bilakatu baita azken urteotan familia askorentzat. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eskaera adina plaza eskaintzen ez duenez, halabeharrak erabakitzen du horrelakoetan nor den auzoan bertan eskolaratzeko aukera duen zorioneko umea, eta nork alde egin beharko duen soberako lekua duen beste eskola batera.

Halaxe da, nire bizitzako une erabakigarrienetako batzuk halabeharrak baldintzatu ditu. Hamazortzi urte bete berritan, garai hartako usadioaren arabera, herri arrotz bateko armadan derrigorrez zerbitzatu behar ote nuen zozketa bidez erabaki nahi izan zuen norbaitek. Loteria makabro haren aurkako jarrera izan zen intsumisio mugimenduarekiko nire lehenengo kontaktua eta nire konzientzia politikoa esnarazi zuen akuilua.

Gerora, urte batzuk geroago, 8812 ekimeneko militantea izan nintzen. Gasteiztar askok ondotxo gogoratuko dute hiria astindu zuen espekulazioaren aurkako herri mugimendu hura. Orduan babes ofizialeko etxebizitzen zozketak ziren gure salaketaren xedea. Etxebizitza eskubidea dela aldarrikatzen genuen, eta nekez bermatu daitekeela eskubide bat merkatuaren logikaren parametroetan kokatzen den bitartean, eta erakundeek eskubideak bermatu egin behar dituztela, eta ez zozketatu.

 

Egun, berriz, beste oinarrizko eskubide bat dakusat kolokan halabeharraren kapritxoen menpe, nire bi urteko alabaren hezkuntzarako eskubidea. Izan ere, haur guztiontzako sare publikoan eskolaratzeko eskubidea bermatzen ez duen sistema honetan zotz ala motz banatzen dira dauden plazak. Pentsa genezake Hezkuntza Sailaren prebisio falta dela gutxienez ume adina plaza ez eskaintzea, baina erakundeek baliabideak dauzkate auzune batean bi urteko zenbat haur dauden jakiteko, eta zenbat plaza beharko diren aurreikusteko. Hala egiten ez badute, ume guztiak sare publikoan eskolaratzeko eskubidea ez bermatzeko hautu estrategikoa egiten badute, itunpeko ikastetxeak balizko bezeroez elikatzeko delakoan nago. Eta, bide batez, haurrak ahalmen ekonomikoaren eta jatorriaren arabera sare publikoan eta pribatu-itunpekoan bereizteko. Alegia, baliabide ekonomiko nahikoak dituztenek, sare publikoko aukera mugatuek uxatuta, itunpeko ikastetxeen alde egin dezatela; eta itunpeko ikastetxetan bazterkeria irizpideak tarteko onartuko ez lituzketenak sare publikoan gera daitezela. Matrikulazio sistemaren emaitzak errealitate hori erakusten du, behintzat. Akaso, garai batean beste oinarrizko eskubide batzuekin egin genuen bezala, bada garaia aldarrikatzeko nekez bermatu daitezkeela eskubide horiek merkatuaren gora beheren menpe dauden bitartean. Bestela, erakundeek enpresa pribatuen esku uzten duen bitartean, halabearraren kapritxoen esku utzi behako dugu guk hezkuntzarako eskubidea.

Lore, Leire, Ibai eta Gaztaio (Euskal Udalekuak): “Hezitzaileen lan bolondresak gure arteko zein haurrekiko harremanak eraikitzean ezinbesteko garrantzia du”

Lore, Leire, Ibai eta Gaztaio (Euskal Udalekuak): “Hezitzaileen lan bolondresak gure arteko zein haurrekiko harremanak eraikitzean ezinbesteko garrantzia du”

Euskal Udalekuetako kideak diren Lore, Leire, Ibai eta Gaztaio izan dira gurean. Euskal Udalekuetako lanaren inguruan aritu gara haiekin hizketan, eta etxe bakoitzaren (Abaigar, Bernedo eta Goñi) nondik norakoak azaldu dizkigute. Haur eta gazteekin egiten duten lana, udako txandak eta udaleku hauen berezitasunak izan ditugu mintzagai, besteak beste.

Informazio gehiago eskuratu ahal izateko www.udalekuak.eus webgunea martxan dutela azaldu digute.

Entzun
Korrika kultural: Sareak Josten organiza una “tertulia dialógica” para este jueves y correrá por el euskera el próximo día 30

Korrika kultural: Sareak Josten organiza una “tertulia dialógica” para este jueves y correrá por el euskera el próximo día 30

Sareak Josten, plataforma que trabaja por la diversidad de culturas y personas en Gasteiz, participa de un kilómetro de la Korrika. Eso será el próximo día 30 a partir de las 19,30, pero antes, dentro de la Korrika Kultural, han organizado para este jueves 16 a las 18,00 de la tarde en Oihaneder Euskararen Etxea una tertulia diálogica (será en castellano). Además y de manera paralela para las mas tikis también está organizado Ipunen Haria, cuentacuentos infantil. Hablamos con Esther, de Sareak Josten de todo esto y nos acara ademas qué es una tertulia diálogica.

 

 

Entzun
Prestaciones Sociales: Lanbide incumple el derecho subjetivo a la RGI/PCV con su actuación administrativa ilegal

Prestaciones Sociales: Lanbide incumple el derecho subjetivo a la RGI/PCV con su actuación administrativa ilegal

Lanbide se está cargando el derecho subjetivo a la RGI/PCV son su actuación administrativa ilegal. Esta es la conclusión que se deriva de uno de los casos que han llegado a las asesorías de prestaciones sociales de Argilan en BIlbao. Comentamos hoy en la colaboración con el economista Iñaki Uribarri un Recurso de Reposición referido a un caso muy reciente y muy grave que, por desgracia, da muchas pistas de la orientación que está llevando Lanbide para echar gente del sistema de la RGI.

Entzun
Angel Oiarbide (Gure Esku Dago): “Erabakitzeko eskubidea gauzatzeko hiriburu aurreratuena da Gasteiz”

Angel Oiarbide (Gure Esku Dago): “Erabakitzeko eskubidea gauzatzeko hiriburu aurreratuena da Gasteiz”

Igandean Euskal Herriaren estatus politikoari buruzko kontsultak egingo dituzte Tolosaldean, Oiartzualdean, Hernanin, Astigarragan eta Larrabetzun. Gure Esku Dagoko ordezkariek, antolatzaileekin batera herritarrei dei egin diete 35 udalerrietako galdeketetan parte har dezaten. Baina Araba? Araban, Aramaioren ostean, maiatzaren 7an erabakiko dute Legution. Hala ere, gainontzeko herrialdeekin alderatuta, gehiago kostatzen ari da. Erronka bat era badute Gure Esku Dagotik: hiriburuetan galderak egin nahi dituzte epe motzera. Angel Oiarbide, Gure Esku Dagoko bozeramailearekin hitz egingo dugu HIZPIDEA magazinan. 

Entzun
[Iritzia] “Araba, uste baino euskaldunagoa” -Iñaki Martinez de Luna

[Iritzia] “Araba, uste baino euskaldunagoa” -Iñaki Martinez de Luna

“Gure ingurua uste duguna baino euskaldunagoa da, baina horretaz jabetu behar gara euskaldunak, kontzientzia hartu behar dugu eta euskaraz bizitzeko ditugun aukerak baliatu behar ditugu.” Hitz horiek lapurtu dizkiot Asier Etxenikeri, alegia,  Arabarren euskararen ezagutza, erabilera eta iritziak izeneko ikerlanaren egileari, ALEA aldizkariak egindako elkarrizketa bat baliatuz.

Esandako inkestak ematen dizkigun 2015eko datuen arabera, 16 urtetik gorako arabarren ia laurden bat (%23, hain zuzen) gai da ongi edo nahiko ongi hitz egiteko, eta beste % 11,6k ere zertxobait hitz egin dezake. Baina, 16 eta 30 urte bitarteko arabarren artean 4tik 3 dira euskaldun; alegia, euskaldunen eta erdaldunen arteko proportzioa irauli da eta euskara dakitenen proportzioa gehiengoa da.

Orain, gaitasunean gertatu den iraultza hori erabilerara eramateko unea da. Horrela egin ezean, euskaldundu direnetako askok euskara galduko dute edo, gutxienez, hizkuntza hori nabarmen kamustuko zaie. Gakoa da NOLA igaro gaitasunetik erabilerara, ohiko hizkuntza nagusia gaztelania den ingurune batean.

Argi dago aldaketa hori ez dela soilik norbanakoen kontua. Euskaraz gero eta gehiago egiteko asmoa duen pertsonak aukera egokia aurkitu behar du bere inguruan. Horretarako, irtenbide egokiena da euskaraz gehiago egiteko asmoa taldean bultzatzea. Hots, egunerokoan elkarren arteko harremanak dituzten pertsonek asmo hori bera esplizituki azaltzea eta, modu adostuan, euskararako pauso hori elkarrekin ematen hastea.

Ez naiz ezer berririk esaten ari, hizkuntza-aldaketa hori bultzatzen duten ekimenak aspaldian hasiak dira eta. Kontua da Araban halako ekimen gutxi burutu dela oraindik. Salbuespen bat, hala ere, Agurainen izan dugu pasa den azaroan, non euskaraz 75 orduz bizitzeko nahia agertu eta konpromisoa hartu zuten 280 aguraindarrek.

Egia da badaudela hizkuntza-aldaketa bideratzeko beste ekimen eta teknika batzuk ere, Aldahitz eta Kuadrillategi motakoak, adibidez; edota TELP tailerrak… Kasu guztietan, gaitasunetik erabilerarako jauzi hori eman ahal izateko gakoa da kasu bakoitzerako teknikarik edo formaturik egokiena bilatzea.

Baina, horren aurretik, bi dira ezinbestekoak ditugun baldintzak: bata, euskararantz aurrerapausoa eman nahi izatea; bestea, ekimen horretan bidaideak izan daitezkeenen adostasuna lortzea. Agurainen abiatu dira dagoeneko bide horretatik. Zergatik Arabako beste lekuetan ez?

Entzun
Abrid Suhada street, una de las caras más crueles del régimen de Apartheid israelí.

Abrid Suhada street, una de las caras más crueles del régimen de Apartheid israelí.

El 25 de febrero de 1994, Baruch Goldstein, un médico colono fundamentalista originario del barrio neoyorkino de Brooklyn, irrumpió en la mezquita de Ibrahim, en Hebron, disparando su fusil de guerra contra las palestinas que oraban en el templo. Asesinó a 29 personas e hirió a más de un centenar. Desde entonces el régimen de ocupación impuso medidas de excepción contra la población palestina con el fin de segregarla de los colonos que ocupaban ilegalmente el casco viejo de la ciudad santa. Era tan tensa la situación que en los acuerdos de Oslo se dedicó un apartado especial al asunto, consecuencia del cual a partir de 1997 la ciudad quedó dividida en las areas H1 y H2. Estas medidas segregacionistas tuvieron especial incidencia en Shuhada Street, una de las calles más populosas de Hebrón y punto neurálgico del comercio en la zona. Veinte años después los efectos de las leyes de Apartheid y del acoso constante del os colonos que actúan con total impunidad se hacen notar: Limitación de la circulación que incluso está prohibida para palestinos en ciertas calles, grave deterioro del tejido comercial, y ataques constantes y gratuitos por parte de los colonos y el ejército. Ante esta situación de escepcionalidad el grupo de Jóvenes Contra las Colonias impulsó hace años la campaña Open Shuhada Street, para llamar la atención de la opinión pública internacional sobre esta situación extrema. La iniciativa ha tenido eco también en Euskal Herria donde el grupo de BDS-Bilbo organizó el pasado sábado una acción de protesta teatralizada y didáctica en la calle Bidebarrieta. Charlamos en la edición de esta semana con Esther Muñoz, activista del grupo de BDS-Bilbo, sobre esta campaña internacional.

Entzun
“Emakumea bizitza da, askatasuna da” -Maialen Kortabarria eta Igarki de Robles-

“Emakumea bizitza da, askatasuna da” -Maialen Kortabarria eta Igarki de Robles-

Martxoaren 8ko mobilizazioen ajea nagusi den honetan, azken kronika honen bitartez Öcalanen Aldeko Nazioarteko Martxa Luzean (Otsailaren 1tik 11ra) parte hartu zuten Hala Bediko kideak emakume kurduen askapen borrokaren berri eman dute. Martxan zehar ikusitako praktika eta antolatzeko erak, jasotako formakuntzak eta TJK-E antolakundeko militante bati eginiko elkarrizketa du hizpide kronikak.

Ozen oihukatzen zen leloa. Eta ozen burrunbatzen zuen inguruko kaleetan eta hormetan. Baina are ozenagoa zen oihartzuna gure barrunbean eta burmuinean. Leloak duen garrantziaz oharturik geunden. Lelo horrek, finean, kurduen borrokaren zerizanarekin lotzen gintuen: bizitzaren aldeko borrokarekin. ‘Jin, jiyan, azadi!’ da garrasia. Emakumea, bizitza, askatasuna, hurrenez hurren. Kurduen borrokan hiru hitzak, hiru kontzeptuak elkarlotuta daude. Ezin da egon askatasunik, bizitza librerik, emakume askerik gabe.

Nahiz betidanik landu, kurduen askapen mugimenduak azken hamarkadan hartu du feminismoa lan-ildo nagusitzat. Abdullah Öcalanen gogoetatik eratorritako Konfederalismo Demokratikoa emakumearen askapenerako borrokarik gabe ezin da ulertu. Ez du zentzurik. Paradigma ideologiko eta filosofiko honen arabera, iraultza emakumearen askapena da. Hau da, emakumea askatzen den heinean beste modu batera antolatuko eta eraldatuko dira harreman sozialak eta beraz zapalkuntza patriarkala eta modernitate kapitalista deuseztatzen joango dira. Emakumea bizitzaren, askapenaren, iraultzaren abangoardia da.

Feminismoa hezurmamituz bidea egiten

Oinarri ideologiko honi kasu eginez, ‘Jin, jiyan, azadi!’ leloa oihukatzeaz gain Öcalanen Aldeko Nazioarteko Martxan baziren feminismoaren garrantzia ikustarazten zuten praktika konkretuak: martxaren buruan bakarrik emakumeak joan ahal ziren, ibiltariok eramaten genituen ikur gehienak emakume kurduen antolakundetakoak ziren. Lo egiteko emakume eta gizonak banatzen gintuzten. Horrela egun osoan zehar gune mistoetan egon ostean, emakumeek gune eta une propioak izateko aukera zuten: botere-harremanik ez egoteko guneak, hain zuzen.

Praktika feminista hauei jarraiki, egoera zailen aurrean ahalduntzeak egon ziren. Martxako 7. egunean, turkiar faxisten erasoek benetan bortitzak suertatu zirenean, eraso hauek behartuta Sarre-Union herriko gizarte-etxe batean itxita eta isolatuta egon ginen. Tentsioak tentsio, martxako emakumeak asanbladan bildu ziren eta erabaki garrantzitsua adostu zuten: autodefentsaren bidea hartuz, bere segurtasuna eta martxako kideen segurtasuna bermatuko zuten.

Martxako antolatzaileen (KCDK-E, Europako Elkarte Demokratiko Kurduen Biltzarrak antolatzen zuen martxa) antolaketa eredua kurduen askapen mugimenduko antolaketa moduaren ispilu bezala balio izan zitzaigun. Horrela, antolakunde kurduen ardura postuetan ardura-kidetza praktikatzen dela egiaztatu genuen. Hau da, ardura karguak emakume eta gizon bana osatzen dutela. Erabaki-markoetan, gainera, emakumerik ez badago, ezin da erabakirik hartu. Emakumeen eta feminismoaren ikuspuntua beti egon behar da presente eztabaida eta erabaki politikoetan.

Emakumearen zientzia

Martxan zehar hainbat eskoletan parte hartu genuen, horien artean mamitsua izan zen Jineolojiaren inguruan jasotakoa. Kurdistanen Jiineoloji izeneko emakumeen zientziaren oinarriak borrokatzen daramatzate azken urte hauek. Emakumearen paradigma da Jineoloji eta hau emakumearen askapen borrokaren bitartez soilik garatu daiteke. Kurduen ustetan, egungo jakintza eta zientzia paradigma gizonen ikuspegitik eraikita dago, gizonen beharrak asebetetzeko eta emakumearen gaineko zapalkuntza bermatzeko. Paradigma hau gainditzeko, ezinbestekoa da Jineolojia garatzea, zientziak feminismotik deseraikitzea.

Gauzak horrela, Jinelojiak emakumea eta bizitza aldarrikatu eta hauen askatasuna lortzeko garatu beharreko prozesua lantzen ditu. Rojavan aurrera daramaten borrokan emakumeak hartu duen garrantzi eta lehen planoa dira urte askoan zehar borrokatutako emaitzetako batzuk. Labur esanda, borroka kurduaren abangoardian kokatzea lortu dute emakume kurduek. Ibilbidea luzea den arren eta Jineolojiren lanak garapen handiagoa eduki behar duen arren, aldaketak begi-bistakoak dira eta emakumearen askatasunaren borrokan jarraituko du mugimendu kurduak eta bereziki emakume kurduek.

Emakumea kurdu baten irribarrea

Emakume kurduak Kurdistanen antzera Europan ere antolatuta daude. Antolakundeen lanak berdinak ez badira ere, hainbat ezaugarri konpartitzen dituzte; kopresidentzia eta  kontseiluen egiturak besteak beste. Europako emakumeen antolakunde nagusia TJK-E da. Emakume gazteek ere badute  Jinen Ciwanên Azad izeneko antolakundea.

Europako TJK-E antolakundeko kide den emakume irribarretsu batek haien lana gertuagotik ezagutzeko aukera emanda, emakumeen askatasunaren aldeko borrokan gehiago murgildu gintuen. Bakurren jaiotako emakume honek esan bezala, ikasle garaian hasi zen herri kurduaren aldeko borrokan, eta garai hartan hasi zen mugimendua hurbilagotik bizitzen. Mugimendu kurdua ezagutu eta hasieran idaztera eta irakurtzera mugatzen bazen ere, ostean aktibismoa beste hainbat esparrutatik eraman zuen aurrera. Haien lana debekatua bazegoen ere, gogor egiten zuten kontra eta hainbat ekimen antolatzen zituzten; hala nola,  Newroz eta manifestazio ezberdinak.

Emakume honen bizitza politiko aktiboak aldaketa jasan zuen espetxera sartu zutenean. 10 urte igaro zituen Turkiako espetxe batean preso politiko gisa, eta familia ere atxilo eraman zutela azaldu zigun. Espetxetik irtendakoan, ordea, debekatua zuen Turkiara itzultzea, beraz, Europara mugitu zen. Garai honek eragin handia izan zuen beragan, izan ere, emakumeen borrokara hurbiltzen hasi zen gertaera hauen harira. Espetxean Öcalanen lanak irakurriz, planteatutako oinarrietan emakumeak eta bere askatasunak duen garrantziaz jabetu eta “gizartearen askatasunerako emakumearen askatasuna ezinbestekoa da” ideian oinarrituz, Europako emakumeen antolakundean lanean hasi zen.  Gizarte kurdua feudala dela kontuan hartuta, eta emakumearen zapalkuntza izugarria kontuan hartuta, garrantzi berezia hartu dute emakumeen borrokek mugimendu kurdu guztiaren baitan.

TJK-E antolakundeko kideen lanari dagokienean, aipatzekoa da bi pausu markatzen dituztela. Lehenengoa prozesu luze bezala identifikatzen dute. Orokorrean gizartearekiko lana egitean datza, etxeetan emakumeek jasaten dituzten egoeren inguruan aritzen dira lanean. Zapalkuntza ezberdinak jasaten dituzten emakume ezberdinekin egiten dute lan, hala nola, errefuxiatuak, arazo sozialak dituztenak zein identitate kurdua duten emakumeekin. Zapalkuntza bikoitz (zein hirukoitz) hauei aurre egiteko, informazio eta jakintza ezberdinak eskaintzen dizkiete, emakumearen askatasunak duen garrantzia zabaldu eta gizartean aldaketa bat baldintzatzeko. Emakumeen auto-antolakuntzaren garrantzia ere lantzen dute aurrez aipatutako emakumeekin, mintegi, bilera zein irakurketa tailerren bitartez. Bigarren pausua, emakumeentzako kontseilu zein komisio ezberdinak (kultura, ekintzak, diplomazia, gizarte arazoak…) osatzean datza.

Europako emakume kurduek jasaten dituzten zapalkuntzak areagotu egiten direla ere azaldu zigun TJK-Eko kideak. Errefuxiatu izanda, hizkuntzak, integrazioak eta burokraziak (Europan estatus arazoek sortzen dituzten egoerei dagozkienak) haien egoera gatazkatsuago bihurtzen dute. Familietan ere indarkeria da nagusi. Honetaz gain,  haurrak eskolara eramaterako orduan integratzeko beharra dute, eta haien jatorrizko kultura eta Europakoa elkarlotzeko lana dute.

Erlijioari dagokionean gizarte kurdua ez da Europan bezain homogeneoa: yazidiak, alebiak eta musulmanak dira gizarte kurduko talde erlijioso guztietako batzuk. Bakoitzak bere kultura bizi eta gainontzeko taldeen ezberdintasunaz kontziente dira, beraz, errealitate bakoitzaren arabera antolatzen dira zentro kulturaletako kontseiluetan. Kontseilu kurduari dagokionean, errealitate ezberdinak ezagutu eta kontatzen dituzte eta proiektuen bitartez egiten dute lan (kooperatiben bidez esaterako). Kultura sustapenerako tailerrak ere egiten dituzte: musika, dantzak…

Emakumeak gizartean antolatzeko erabilitako egitura herrietan darabiltena dela azaldu zigun TJK-Eko kideak.  Kontseiluetan antolatzen dira, eta kontseilu bakoitzak bere ordezkaritza izaten du modu konfederalean esparru ezberdinetan: diplomazia, kultura, ekonomia, prentsa… Kontseilu orokorretan ere kopresidentzia darabilte, eta espazio mistoez gain,  emakumeak soilik erabakiak hartzeko espazioak ere badituzte. Honetaz gain, garrantzitsua da aipatzea emakumerik ez dagoen markoetan ezinezkoa dutela erabakirik hartzea.

Mugimendu kurduak egindako lanak gizartean baldintzatu dituen aldaketei buruz ere mintzatu ginen TJK-Eko kidearekin. Emakumearen egoera bizitzen ari den eraldaketa filosofia osoaren aldaketan oinarrituta dagoela argitu zigun lehenik eta behin. Kurdistaneko sistema konfederalismo demokratikoa da eta ideologia emakumearen askapena. Mugimendu kurduaren hastapenetatik emakumearen figurak izan duen garrantziak gaur egun arte iraun du. Paradigma aldaketak ere eragina izan duela azaldu zuen, estatu-nazio logikarekin amaitu eta estatuaren kontzeptua guztiz aldatzen baitu. Öcalanek paradigmaren erdian kokatzen du emakumea, beraz borrokaren protagonista dira . Aldaketa handiena estatuarekiko ikuspuntuan oinarritzen da, mugimendu osoak kuestionatu behar izan zuelako bere burua. Arlo guztiek jasan zuten aldaketa: ekologiaren kontzeptura hurbildu zen mugimendua, herriek egitura aldaketak jasan zituzten (kulturalki zein politikoki), hiriko bizitza ere aldatu zen, eta historian boterearen eta nazioaren garapenak aldaketak jasan zituen.

Azkenik, Euskal Herriari eta euskal emakumeei mezua bidali nahi izan zion TJK-Eko kideak: “Den lekuan dela herri borrokalari bat badago batera lan egiten indarra dago, eta bide ezberdina izan arren etsai eta helburu bera izateak batzen gaitu herri kurdua eta euskalduna. Zapaldutako emakume guztiak baturik estatuaren kontra egin eta antolakuntza eraikitzen hasiko garen momentua da, XXI. mendea emakumeen mendea baita”.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies