[Iritzia]  “Make  Euskal  Herria  great  again”  -Estitxu  Martínez  de  Iturrate-

[Iritzia] “Make Euskal Herria great again” -Estitxu Martínez de Iturrate-

Amaitzear dagoen aste hau, erabakitzeko eskubidearen inguruko albisteekin hasi genuen, adibide gisa astearteko Berria egunkariko azala: 2 argazki erraldoi; batean, Mas, Rigau eta Ortega titurra: Zigorrak Katalunian, 2014ko azaroaren 9an egindako galdeketagatik. Bestean Nicola Sturgeon, Titularra: Galdeketari tirako Eskozian.  5. Orrialdera iritsi arte ez dugu erabakitze eskubidearen inguruko albisterik topatzen euskal Herriari buruz, bertan 35 udalerritan egingo diren herri galdeketen inguruko artikulua dugularik.

Euskal herria zoritxarrez ez da albiste mota hauetako protagonista nagusia. Gure herriak aspaldi bigarren mailan dabil gai garrantzitsu honetan.

Kataluniako herria ordea, bereziki azken 6 urte hauetan ohorezko errondan jokatzen ari da, herri antolatu eta ausart baten irudi argia izanik, azken hilabeteetan albiste ugariren iturria izanez.  Azkena, lehen aipa bezala Kataluniako auzitegi nagusiaren sentetzia, espainiako legearen inperioa ez errespetatzea egotzita aurreko Kataluniako gobernuko 3 kide epaituz. Euskal Herrian mota hauetako albisteak gaurkotasunean genituen orain dela urte batzuk, eusko legibiltzarreko mahiko 3 kide ere zigortuak izan zirenean, espainiar legediari desobedientzia egitea leporik. Albiste ura jada gure oroimen kolektiboaren baitan geratu da, gure herriko ordezkari gorenek egun ez baitute erabakitze eskubidea beraien agenda eta are eta gutxiago espainiar legedia desobeditzeko nahia.

Azalean ere Eskozia, Nicola Sturgeon eskoziako lehen ministrak independetziaren inguruko bigarren galdeketa bat egiteko baimena parlamentuari eskatuko duela iragarriz.  2014ko erreferendumean ezetza atera zen, britaniar politikariek Eskozia europar batasunetik at geratuko zelakoaren mamuak bultzaturik, egun egoera irauli da, britaniar petoak izan baitira Erresuma Batua osoa europatik aterako dutenak Brexitaren ondorioz.  SNP, Sturgeonen alderdiak gehiengo zabala dauka edimburgoko parlamentuan eta berdeen laguntzarekin batera galdeketaren eskaera aurrera aterako da arazorik gabe. Beste herrialde bat, zeinetan euren ordezkari politikoek, euren herriaren aldeko apostu argia egiten.

Bitartean, gurean bestelako albisteak, hala nola, EAJ eta PPren arteko akordioa erkidegoko aurrekontuak aurrera ateratzeko.  Zelako paradoxa, kataluniako herri anaia itotzen eta bere askatasuna judizializatzen ari den alderdiarekin batera elkarlana gurean.  Garai batean bazirudien gure herria erabakitzeko eskubideren aldeko erreferentea zela estatu mailan, baina ametsan geratu omen zaigu.

EAJren zuzendaritza ez da honen defendatzaile sutsua inoiz izan, baina Ibarretxe Lehendakariak bestelako irudia eman zuen eta horrela ere ordaindu zuen estatus juridiko-politiko berriaren plana Madrilek atzera bota zenean eta bere etxean babesik topa ez zuenean.

Aspaldian badakigu indepentziaren aldeko ohiuak hauteskundeak irabazi, alderdi eguneko edota aberri eguneko lelo folklorikoak direla alderdiko ordezkarien ahotan. Baina bere onarriko jendean esperantza apurra badut, euretariko asko independetistak zintzoak dira eta erabakitzeko eskubidea dute buruan. Ausartak izan, eta barne mailan gai hau lehen mailan jarri ezazue.

Beste batzuk zuen zain gaude, herri sendo baten irudia eman dezagun, herri galdeketetatik haratago pausuak emateko, gure herria berriz ere erabakitze eskubidearen inguruan albiste izan dadin.

Beraz azkenaldian hain ezaguna egin den leloa, sentsu on batean gauzatu dezagun, erabakitzeko eskubidearen alde “make Euskal Herria great again”.

Entzun
[Iritzia]  “Halabeharraren  kapritxoen  menpe”-Koldo  Alzola-

[Iritzia] “Halabeharraren kapritxoen menpe”-Koldo Alzola-

Loteria tokatu zaigu etxean. Albiste pozgarriak, azkenik, baretu egin du asteotako egonezina: Alaba onartu egin dute auzoko eskola publikoan. Ez da kontu erraza, matrikulazioarena tragedia handia bilakatu baita azken urteotan familia askorentzat. Izan ere, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak eskaera adina plaza eskaintzen ez duenez, halabeharrak erabakitzen du horrelakoetan nor den auzoan bertan eskolaratzeko aukera duen zorioneko umea, eta nork alde egin beharko duen soberako lekua duen beste eskola batera.

Halaxe da, nire bizitzako une erabakigarrienetako batzuk halabeharrak baldintzatu ditu. Hamazortzi urte bete berritan, garai hartako usadioaren arabera, herri arrotz bateko armadan derrigorrez zerbitzatu behar ote nuen zozketa bidez erabaki nahi izan zuen norbaitek. Loteria makabro haren aurkako jarrera izan zen intsumisio mugimenduarekiko nire lehenengo kontaktua eta nire konzientzia politikoa esnarazi zuen akuilua.

Gerora, urte batzuk geroago, 8812 ekimeneko militantea izan nintzen. Gasteiztar askok ondotxo gogoratuko dute hiria astindu zuen espekulazioaren aurkako herri mugimendu hura. Orduan babes ofizialeko etxebizitzen zozketak ziren gure salaketaren xedea. Etxebizitza eskubidea dela aldarrikatzen genuen, eta nekez bermatu daitekeela eskubide bat merkatuaren logikaren parametroetan kokatzen den bitartean, eta erakundeek eskubideak bermatu egin behar dituztela, eta ez zozketatu.

 

Egun, berriz, beste oinarrizko eskubide bat dakusat kolokan halabeharraren kapritxoen menpe, nire bi urteko alabaren hezkuntzarako eskubidea. Izan ere, haur guztiontzako sare publikoan eskolaratzeko eskubidea bermatzen ez duen sistema honetan zotz ala motz banatzen dira dauden plazak. Pentsa genezake Hezkuntza Sailaren prebisio falta dela gutxienez ume adina plaza ez eskaintzea, baina erakundeek baliabideak dauzkate auzune batean bi urteko zenbat haur dauden jakiteko, eta zenbat plaza beharko diren aurreikusteko. Hala egiten ez badute, ume guztiak sare publikoan eskolaratzeko eskubidea ez bermatzeko hautu estrategikoa egiten badute, itunpeko ikastetxeak balizko bezeroez elikatzeko delakoan nago. Eta, bide batez, haurrak ahalmen ekonomikoaren eta jatorriaren arabera sare publikoan eta pribatu-itunpekoan bereizteko. Alegia, baliabide ekonomiko nahikoak dituztenek, sare publikoko aukera mugatuek uxatuta, itunpeko ikastetxeen alde egin dezatela; eta itunpeko ikastetxetan bazterkeria irizpideak tarteko onartuko ez lituzketenak sare publikoan gera daitezela. Matrikulazio sistemaren emaitzak errealitate hori erakusten du, behintzat. Akaso, garai batean beste oinarrizko eskubide batzuekin egin genuen bezala, bada garaia aldarrikatzeko nekez bermatu daitezkeela eskubide horiek merkatuaren gora beheren menpe dauden bitartean. Bestela, erakundeek enpresa pribatuen esku uzten duen bitartean, halabearraren kapritxoen esku utzi behako dugu guk hezkuntzarako eskubidea.

Angel  Oiarbide  (Gure  Esku  Dago):  “Erabakitzeko  eskubidea  gauzatzeko  hiriburu  aurreratuena  da  Gasteiz”

Angel Oiarbide (Gure Esku Dago): “Erabakitzeko eskubidea gauzatzeko hiriburu aurreratuena da Gasteiz”

Igandean Euskal Herriaren estatus politikoari buruzko kontsultak egingo dituzte Tolosaldean, Oiartzualdean, Hernanin, Astigarragan eta Larrabetzun. Gure Esku Dagoko ordezkariek, antolatzaileekin batera herritarrei dei egin diete 35 udalerrietako galdeketetan parte har dezaten. Baina Araba? Araban, Aramaioren ostean, maiatzaren 7an erabakiko dute Legution. Hala ere, gainontzeko herrialdeekin alderatuta, gehiago kostatzen ari da. Erronka bat era badute Gure Esku Dagotik: hiriburuetan galderak egin nahi dituzte epe motzera. Angel Oiarbide, Gure Esku Dagoko bozeramailearekin hitz egingo dugu HIZPIDEA magazinan. 

Entzun
[Iritzia]  “Araba,  uste  baino  euskaldunagoa”  -Iñaki  Martinez  de  Luna

[Iritzia] “Araba, uste baino euskaldunagoa” -Iñaki Martinez de Luna

“Gure ingurua uste duguna baino euskaldunagoa da, baina horretaz jabetu behar gara euskaldunak, kontzientzia hartu behar dugu eta euskaraz bizitzeko ditugun aukerak baliatu behar ditugu.” Hitz horiek lapurtu dizkiot Asier Etxenikeri, alegia,  Arabarren euskararen ezagutza, erabilera eta iritziak izeneko ikerlanaren egileari, ALEA aldizkariak egindako elkarrizketa bat baliatuz.

Esandako inkestak ematen dizkigun 2015eko datuen arabera, 16 urtetik gorako arabarren ia laurden bat (%23, hain zuzen) gai da ongi edo nahiko ongi hitz egiteko, eta beste % 11,6k ere zertxobait hitz egin dezake. Baina, 16 eta 30 urte bitarteko arabarren artean 4tik 3 dira euskaldun; alegia, euskaldunen eta erdaldunen arteko proportzioa irauli da eta euskara dakitenen proportzioa gehiengoa da.

Orain, gaitasunean gertatu den iraultza hori erabilerara eramateko unea da. Horrela egin ezean, euskaldundu direnetako askok euskara galduko dute edo, gutxienez, hizkuntza hori nabarmen kamustuko zaie. Gakoa da NOLA igaro gaitasunetik erabilerara, ohiko hizkuntza nagusia gaztelania den ingurune batean.

Argi dago aldaketa hori ez dela soilik norbanakoen kontua. Euskaraz gero eta gehiago egiteko asmoa duen pertsonak aukera egokia aurkitu behar du bere inguruan. Horretarako, irtenbide egokiena da euskaraz gehiago egiteko asmoa taldean bultzatzea. Hots, egunerokoan elkarren arteko harremanak dituzten pertsonek asmo hori bera esplizituki azaltzea eta, modu adostuan, euskararako pauso hori elkarrekin ematen hastea.

Ez naiz ezer berririk esaten ari, hizkuntza-aldaketa hori bultzatzen duten ekimenak aspaldian hasiak dira eta. Kontua da Araban halako ekimen gutxi burutu dela oraindik. Salbuespen bat, hala ere, Agurainen izan dugu pasa den azaroan, non euskaraz 75 orduz bizitzeko nahia agertu eta konpromisoa hartu zuten 280 aguraindarrek.

Egia da badaudela hizkuntza-aldaketa bideratzeko beste ekimen eta teknika batzuk ere, Aldahitz eta Kuadrillategi motakoak, adibidez; edota TELP tailerrak… Kasu guztietan, gaitasunetik erabilerarako jauzi hori eman ahal izateko gakoa da kasu bakoitzerako teknikarik edo formaturik egokiena bilatzea.

Baina, horren aurretik, bi dira ezinbestekoak ditugun baldintzak: bata, euskararantz aurrerapausoa eman nahi izatea; bestea, ekimen horretan bidaideak izan daitezkeenen adostasuna lortzea. Agurainen abiatu dira dagoeneko bide horretatik. Zergatik Arabako beste lekuetan ez?

Entzun
[Iritzia]  “Euskal  gizarteak  akordioak  saritzen  ditu”  -Álvaro  Castillo-

[Iritzia] “Euskal gizarteak akordioak saritzen ditu” -Álvaro Castillo-

Ez naiz sekula inkesten defendatzaile sutsua izan; halere, gizartearen iritziaren nondik-norakoaren argazkia eskaintzeko gaitasuna aitortu behar zaie. Azken aste honetan, EITB Focusi zegokion gizartearen ustearen inguruko zizelkadak emate, eta hala egin du. Bere xedea, zehazki, Eusko Legebiltzarrerako bozkak izatekotan alderdiek lortuko lituzketen emaitzen berri ematea zen; emaitzak honako hauek izan zirelarik: EAJ-PNV 29 (+1), EH Bildu 18 (=), PSE-EE 11 (+2), Elkarrekin Podemos 9 (-2), PP 8 (-1).


Gauzak horrela, asko dira atera diren ondorioak. Oraingo honetan, alta, alderdien ikuspegitik aztertu beharrean, komenigarria dirudi hiritarren erreakzioa neurtze aldera, emaitza hauek lortzeko gertatu dena aztertzea:
Lehenengo eta behin, EAJ-PNVri dagokionez, ukaezina da euskal gizartearen konfiantza izaten jarraitzen duela, bere proiektua hiritarren gehiengoarenarekin bat egiten duela dirudi eta. Jarlekuaren igoera Araban ematetik ondoriozta daitekeena Arabar gizartean gero eta errotuagoa dagoen alderdia dela da. Era berean, gehiengo absolutua ez duela gogorarazten dio gizarteak, adostasuna bilatzera behartuz, eta hala egitea sarituz.
EAJ-PNVk jarleku bat irabazten duen bitartean, PPri jarleku batek ihes egiten dio, Arabatik hain zuzen ere. Makina bat arrazoik azal dezakete hau; esate baterako, haien mezua Euskadin iraganaren preso dela, etorkizunari begiratzeko ezintasuna pairatzen baitute. Beste arrazoi bat, agian, gizartearen gehiengoaren kezkei erantzuten ez dietela izan daiteke. Aitzitik, nagusiki, eta jarlekuaren galera Araban ematen den heinean, Arabarrek bai Gasteizko udalean, bai Arabako Foru Aldundian egiten ari diren oposizioa zigotzen dutela dirudi.
EAJ-PNVz gain, badago beste irabazle argi bat: PSE-EE, bi jarleku irabazten dituena. Euskal gizarteak mezu argi bat bidaltzen ari die iraileko hauteskundeetan galtzaile atera ziren sozialistei: erabakitzeko eskubideaz, euskal presoen dispertsioarekin amaitzeaz, eta euskal agenda osatzen duten gainontzeko alorrez hitz egiteko zenbat eta prestutasun handiagoa azaldu, orduan eta hobeto konektatuko dute euskal gizartearekin. Azken batean, akordioaren aldeko eginiko apustu adoretsua saritzen zaie, eta argi uzten zaie 2009an PPrekin bat egin zutenean erratu zirela. Ea guzti hau Madrilera begira kontuan hartzen duten!
PSE-EEk lortutako bi jarlekuen igoeraren beste aldean, Elkarrekin Podemos dugu, bi jarleku horien galtzaile dena. Zalantza izpirik gabe, alderdi honek pairatzen ari dituen barne borrokak gogor zigortu ditue euskal gizarteak, baina, funtsean, nire aburuz, emaitza hauek Podemosen “euskalduntasun” edo “vasquismoa” itxurazko kontua besterik ez dela ondorioztatu duen gizarte baten erantzuna dira. Euskal herritarrak beti izan gara egiaren lagunak, eta ez dugu iruzurretan ari zaigun jendea gogoko. Argi dago emaitza hauetan eragina izan duela Podemosek azken asteetan esatea Kataluniaren inguruan erabakitzeko eskubidea espainiar guztiei dagoekiela; edota Gipuzkoako Biltzar Nagusietan EAJ-PNVk eta EH Bilduk erabakitzeko eskubidearen alde sinatzerakoan,
Elkarrekin Podemosek PPren alboan eseri izana. Euskal esaerak dioenez, urrea esan eta urria eman!
Azkenik, EH Bilduren ordezkaritza mantentzen dela ikus daiteke, bozka ehunekoan jaitsiera txikia sufritzen badu ere. EAJren emaitzarekin batera, EH Bilduren emaitzak argi berresten du Euskadi abertzalea dela eta erabakitzeko eskubidea hemen gauzatu nahi eta behar duela. Halere, EH Bilduk Gasteizen PPk pairatutako zigorraz irakurketa argia atera behar du. Gasteizen eta Araban PPren oposizio suntsitzailea zigortu bada, Gasteizen azken bolada honetan hartutako bidea abandonatu behar du, akordioaren dinamiketara bueltatuz. Hori baita gizarteak eskatzen duena, baita Gasteizek, Arabak eta Euskal Herriak behar dutena ere.
Edonola ere, hori da inkesta honek edonoren aurrean argi uzten duena: euskal gizartea anitza dela eta akordioak ezinbestekoak direla aurkezten zaizkigun erronkei aurre egiteko. Har dezagun, bada, bide hori, guztiok irabazte aldera, Euskal Herriak irabazte aldera! Batu ditzagun indarrak!

Entzun
Josu  Aranbarri  (Zadorra  Bizirik):  “Araban  ibaien  egoera  gero  eta  txarragoa  da”

Josu Aranbarri (Zadorra Bizirik): “Araban ibaien egoera gero eta txarragoa da”

Elorriagako depuradorak ur zikinak botatzen dabil Zalburuara. Aspaldiko arazoa da, depuradora zaharkitua geratu delako. Hala ere, arazoa ez da Elorriagakoa soilik, Zadorra Bizirik-eko Josu Aranbarriren arabera berdina pasatzen da Arabako udal txiki askotan. Bere ustez Arabako ibaien egoera gero eta txarragoa da eta konponbideak bilatzen hasteko ordua da. 

Entzun
Axier  López  (Argia):  “Isuna  atzera  botatzeak,  polizia  grabatzea  gure  eskubidea  eta  beharrezkoa  dela  erakutsi  du”

Axier López (Argia): “Isuna atzera botatzeak, polizia grabatzea gure eskubidea eta beharrezkoa dela erakutsi du”

Axier Lopez kazetariari ‘mozal legea’ ez betetzea egotzita jarri zioten isuna kendu egin dio Espainiako Gobernuak. Martxoaren 13an epaiketa egitekoak ziren, baina ez dute egingo; Javier de Andres Espainiako Gobernuaren ordezkariak isuna kendu du. Lópezekin hitz egin dugu HIZPIDEA magazinean.

Entzun
[Iritzia]  “Krask”  -Alaitz  Andreu-

[Iritzia] “Krask” -Alaitz Andreu-

Tipulina txikitzen ari nintzela, XXI. mendean gaudela esan zidan lagun batek, ez dagoela horretarako (berdin du zertarako) eskubiderik, hirugarren mundukoa dirudiela gertakizun horrek. Tercermundista dela.

Isilik geratu nintzen, baina tomatea txikitzeari ekin nionean galdetu nion, lasai, ea zer duen XXI. mendeak XIX.ak ez duenik; ea XXI. mendea eta hirugarren mundu deitzen dion hori bateraezinak ote diren, ea balizko hirugarren mundu horretan ez al dauden XXI. mendean; ea zergatik uste duen hemen eta orain hain onartezina den hori hirugarren mundu deitzen dion horretan normala dela, eta, beraz, onargarria edo. Komentario xenofoboa eta klasista zela esan nion. Irainduta sentitu, eta alde egin zuen etxetik.

Irratia piztu nuen orduan; martxoaren 8a zen, afalordua. Bost minututan hamar bat aldiz entzun nuen oraindik hitza, eta iruditu zitzaidan oso lotuta daudela aldarrikapen feministak eta oraindik hitza. Galdera hau da, ordea: noiz eta non ez da hori gertatu?

Badakit berdintasun faltsuaren ideiaren aurkako argudioak emateko erabiltzen dela hainbestetan oraindik terminoa. Anestesiatuta edo zapalduta edo eroso dauden horien begi-belarriak ireki nahi ditugula. Nekatu egiten nau, ordea. Oraindik hitza desagerraraziko nuke diskurtso horietatik, eta aspalditik hitza sartu. Izan ere, ez gaude aspaldiko emakume haiek baino askoz ere hobeto, gure amonak baino askoz ere hobeto. Ez gaude Mexikon, Marokon edo Indian baino askoz ere hobeto. Heteropatriarkatuaren moldeak ezberdinak dira han-hemen; batzuetan gogorragoak, besteetan ikusezinagoak. Silikonazko titiak oso ikusgarriak izan arren.

Aguakatea zuritzen hasi nintzen, eta pentsatzen hasi guztion gunea omen den kalean zer gertatzen den. Eta ez naiz bortxaketez ari.

Emakume izendatu gaituztenok badakigu, ondo jakin ere, kaletik goazela, edozein tokitan eta edozein ordutan, baita goizeko 12:00etan ere, gure paseoa moztuko duen oihu bat bota diezaguketela. Oihua edo marmarra edo arnasestua. Badakigu hori gerta daitekeela, eta gertatu ere gertatzen zaigula, baina garrantzirik gabeko erasotzat hartzen delako susmoa daukat; are, emakume batzuek ez dute erasorik identifikatzen hor. Izan ere, gizonen gustukoak izateko eta haien zakilak xurgatzeko jaio gara.

Aguakatea tenedorearekin zapaltzen hasi nintzen, indarrez, ore homogeneoa sortu zen arte. Baliteke, aguakatea beharrean, beste zerbait eduki izana buruan. Bai, antzeko forma duen eta batzuei boterea ematen dien horretaz ari naiz.

Bada, kalean gertatzen diren ahozko eraso ustez garrantzirik gabeko horiek gizarte honen matxismoa erakusten dute; baliteke erakusgarri ohiko eta, aldi berean, nabarmenenetako bat izatea. Izugarria baita, lanera, supermerkatura edo tabernara noala, edo pasieran, gizonezko batek edo batzuek pentsatzea bere gozamenerako nagoela ni hor, oinez, minigona edo prakak soinean, burua nahi dudan tokian dudala, pozik, triste edo haserre, eta gizonezko horrek edo horiek nire hausnarra moztea, nire gorpuzkera eta janzkera epaitzea, nire arreta desbideratzea, nire gorputza erabiltzea eta ni neu zapaltzea. Horrelakoak gertatzen zaizkidanean, tentsioa sentitzen dut, giharrak tenkatzen zaizkit, txinpartadun fluxu moduko bat igotzen zait sabeletik gora, haserretu egiten naiz, baita urduritu ere, eta zer edo nola erantzun pentsatzen hasten naiz. Batzuetan, erantzun egiten diet, eta oldartu ere egiten zaizkit. Gehienetan, baina, ez dut ezer esaten. Batzuetan, ez dudalako nire tentsio-egoera areagotu nahi izaten, edo ez dudalako jasaten erantzun-beharra edukitze hori, eta, beste batzuetan, gizon hori edo horiek urrun egoten direlako erantzuna prestatzen dudanerako; urrun, pozik, boteretsu, emaztearenganako bidean jainko.

Horrek horrela gertatzen jarraitzen duen bitartean, matxismo basatienaren mende egongo gara, matxismoaren bene-benetako isla baitira eraso mota horiek. Gaur eta hemen.

Bada, horren inguruan pentsatzen ari nintzela, aurretik txikitutako tipulina eta tomatea bota nizkion tenedorearekin hain sutsu zapaldu nuen aguakate-oreari, eta gatz eta olio pixka bat erantsi. Guztia nahastu, eta tostada egin berrian zabaldu nuen. Krask, krask, krask.

Entzun
[Iritzia]  “Euskal  grafia  zer  den”  -Blanca  Urgell-

[Iritzia] “Euskal grafia zer den” -Blanca Urgell-

Duela pare bat egun interneten, Zuzeu-n, bere burua euskara irakasle bezala aurkezten duen Beñi Agirre delako baten artikulu bat irakurtzen ari nintzen, “Identitate estereotipoak eta umorea” izenekoa, “Euskalduna naiz eta zu” programa polemiko ospetsuaren harira. Gaiak nazkatu eta amorratuta nengoen ordurako, baina, badakizue, morboak katibatzen gaitu batzuetan.

Irakurtzen ari nintzen, bada, eta hara non honako esaldi hauekin topo egin nuen: “Esan gabe doa ez nik, ezta euskaldun gehienok ere, ez genukeela onartuko espainiarren identitatea iraintzea familia izen edo antroponimiakoak baliatuz. Nahiz eta eurek lizentzia historikoa hartu izan duten euskal abizenak desitxuratzeko sistematikoki: Agirre beharko lukeena Aguirre inposatuz edo Zubiri frantsesez Çubiri ematen dutenean”. Ai, ene! diot nik.

Beñi estimatua: Aguirre idazkera eta Çubiri idazkera ez dizkigu inork inposatu: guk geuk erabili ditugu, nahita, gutxienez XIX. mendearen bigarren erdialderaino. Mende hartan euskaldun batzuei —kanpotar zuhur gehiagori bezala— otu zitzaien ga, go,gu era batera eta gue, gui bestera idaztea ez zela ona, eta berdin ça, ço, çu, ce, ci eta hitz bukaeran z-z idaztea ere ez zela zentzuzkoa; hortik dator, azken batean, euskarak izatea Europako grafiarik logikoenetakoa: idazteko tradizio gutxi eta zatikatua izanik, azkenean XX. mendean horrelako ideia zuhurrak garaile irtetetik eta gure grafia modernoa berri-berria eta zentzuzkoa izatetik.

Tradizio handiaren pisutik libratu ezinak desegoki bilakatu du, alderantziz, ingelesaren grafia, adibidez. Denok dakigu ingelesez idaztea eta ahoskatzea ez datozela bat, eta  letrek —batez ere bokalek— ahoskera aldatzen dutela hitz batetik bestera. Halere, ingelesdunek tradizioari atxikita jarraitzea nahiago izan dute, honek hizkuntzaren irakaskuntzan daukan eragina gorabehera. Gai polemikoa dute, noski, baina askorentzat grafia ustez “desegoki” hori ingeles grafia da, eta ezin da bestela izan euren ustez.

Beraz, Beñi estimatua, Aguirre eta Çubiri antzinako grafia horiek, nahi bezain desegokiak izanik ere, oraingoak bezain euskal grafiak dira: euskal grafia zaharrak, nahi bada, baina euskal grafia, dudarik gabe. Azken batean, ikasleei esan ohi diedanez, euskal grafia da euskaraz idazteko euskaldunok, noiznahi dela eta nolanahi ere dela, euskara idazteko erabili duguna edo erabiltzen duguna.

Tertulia  |  “Martxoak  8.  Orainaldia  eta  etorkizuna”  Negeak  eta  Guet  eragile  feministekin

Tertulia | “Martxoak 8. Orainaldia eta etorkizuna” Negeak eta Guet eragile feministekin

Martxoak 8. Orain dela 160 urte, 1857ko martxoaren 8an, ehungintzan ziharduten emakume langile ugari New Yorkeko kalera atera ziren, zeuzkaten lan baldintza negargarriak salatzeko. Mugimendu ugari sortu ziren data horren izenarekin, dataren eguna modu sinbolikoan zabaldu eta XX. hamarkadan Emakume Langileen Nazioarteko Eguna izendatu zen Martxoaren 8a. Baina ez dugu hainbeste atzera egingo eta ez gara hain urrutira joango. Etxean geratuko gara ARABA HIZPIDE magazinean, gasteizen, eta egungo egoera aztertuko dugu. Horretarako, aste honetan lanean dauden eta gazte feministon Astea antolatu duten bi eragile gonbidatu ditugu gurerara: Negeak-eko Irati León eta Guet-eko Irati Zubizarreta, orainaz baina batez ere etorkizunaz hausnartzeko.

Entzun
48 orrietatik 5 orria« Lehena...34567...Azkena »

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR