Kike Amonarrizen hitzaldia Oihanederren, Arabako euskaldunak aktibatzeko

Kike Amonarrizen hitzaldia Oihanederren, Arabako euskaldunak aktibatzeko

“Arabako euskaldunak aktibatzeko 365 arrazoi” hitzaldiaren bitartez, “11 egun euskaraz” ekimenaren berri emango du azaroaren 23an Kike Amonarriz umoregile eta telebista aurkezleak: 2018ko Euskararen Egunaren aurreko 11 egunetan, euskara hutsez bizitzeko deia egingo diete euskaraz hitz egiteko gai direnei eta euskara ulertzeko gai direnei, modu horretan bi hiztun komunitateen artean dagoen muga ikusezina ezabatzeko. Hitzaldian, gainera, ekimena lantzen hasi diren Mendialdeko eta Zuiako dinamizatzaileekin hitz egingo du Amonarrizek, euren esperientziaren berri eman dezaten.

Manuel Moreno Topaguneko kidearekin hitz egin dugu hilaren 23ko hitzaldiaz eta 2018rako aurreikusitako ekimenaz.

Entzun
“Giza saldoa ala saldoa, hutsik” -Patxi Goenaga-

“Giza saldoa ala saldoa, hutsik” -Patxi Goenaga-

Azken asteotan ez dugu izan hizpide faltarik. Jendea aspertzeko lain izan dugu. Egunotan puri-purian daukaguna, joan den urteko San Fermin jaietan izandako sexu erasoaren inguruko epaiketa da. Eta ezin izan diot uko egin gaurkoan gai hau hizpide hartzeari, hain da sorrarazi duen egonezina, eta neuri sortzen didan etsipena.

Sare sozialetan eta komunikabide guztietan bolo-bolo ibili da kontua. Bost gizon adoretsuren argazkiak ere ikusi ahal izan ditugu internet bidez. Norbaitek, defentsako abokatuek edo, eskatu dute argazkirik ez argitaratzea. Mehatxu gisa ere uler daiteke eskari hori. Badakizue, epaileek besterik esan arte behintzat, errugabetzat hartu behar dira eta jendaila honek eskubidea du, omen, gizartearen begiradetatik beren irudiak ezkutatzeko. Hasieran pentsatu nuen, aitortu behar dut, irratiko iruzkin honen aurkezpen gisa ere egoki izan zitekeela irudiok neuk ere aireratzea. Adiskide batek, hau dela eta, honako mezu hau helarazi zigun: “Nik ere zabalduko ditut San Ferminetan neska bortxatu zuten bost morroien argazkiak. Batez ere zabalkunderik ez egiteko eskatu dutelako, baina eurek ez dakitenez “ez” hitzak zer esan nahi duen, neuk ere ez diet kasurik egingo.” Eta hala da. Baina lehenbiziko asmoa beste bat  izan arren, azkenean ez ditut ‘ustez, printzipioz, errugabe’ behar diren bost morroi haien aurpegiak erakutsiko, ez diet publizitaterik egingo. Izan ere, orain arte erakutsi duten jokabidea ikusita, defentsa-abokatuaren aurpegi ez hain abegikorrak berak ere, telebistan kazetariei errieta edo egiten ikusi ondoren, atzera eginarazi dit. Ea azkenean, eurak errugabe presuntoak izanik, piztien muturrei zalbakundea emanez gero, neu edo irrati hau berau gertatzen den presunto barik, benetan errudun. Besterik ez genuen behar! Zeren, epaitzen ari den ekintza ankerrean ere biktima izan zena erasotzaile bihurrarazi nahi dute. Dena dela, berek jarri dute beren burua agerian. Bideoak eta abarrak hor daude berek atereak.

Eta zer esaten didazue beren buruari jarri dioten deitura: ‘manada’. Deitura hau hautatu dute beren burua espezie berezitzat jarriz nonbait. Izen honen errudun oraingoan bai, aitortu beharko dute, eurak dira, eurek asmatu dute, ez izena bera, baizik beren buruari izen hori ezartzea. Berek hautatu dute izena. Eta izen hori jartzen asmatu badute, horra leporatzen zaizkien ekintzen errudun direlako froga. Badaezpada ere, izen honen adieraz argi bila ibili naiz gaztelaniazko hiztegietan. Eta Akademiarenean honela dio, 3. adiera gisa: 3. Fig. Conjunto de ciertos animales de una misma especie, que andan reunidos. Manada de pavos; manada de lobos. Zer gehiago eska dakioke pizti hauek beren burua deskribatzeko aukeratu duten hitzari? Gauzatxo bat du eskas: beldur naiz animali errugabeei ez dietela baimenik eskatu. Ez gara hasiko animalien eskubideak aldarrikatzen, noski, bost baliente hauen balentriaren aurrean. Baina tira.

Defentsak neskaren bizitza pribatua ikertzeko muntatu omen duen operazioa ere hor dago. Defentsaren lana da, nonbait, baina biktima erasotzaile eta erasotzailea biktima bihurtzea badu helburua, ankerkeria galanta. Pentsatzen dut defentsak lan zaila duela kasu honetan, erasotzaileek eurek salatu baitute beren burua dagoeneko. Indioilar saldoa; otso saldoa… Argazkirik ez dut argitara emango, beste batzuek egin baitute dagoeneko lan hori. Noraino iritsi behar ote dugu? Ondo pentsatzen jarrita, eta batzuen aburuz argazkietan gazte begikoak, guapoak, ageri direnez, oilarren edo agian paumen pareko, pavo realaren pareko alegia, ikusten dituzte beren buruak. Hala ikusiko dituzte beren buruak egunero ispiluari begiratzen dioten bakoitzean. Baina egiazki, otso amorratuen pare jokatu zuten eta biktima beti izango da biktima eta erasotzailea beti erasotzaile, bost lagunez osatutako saldoa osatzen badute ere. Eta beti ere, noski, kontrakorik ezan errugabe direla aitortuz.

Eta azken iruzkintxo bat gertakizun ikaragarri honen inguruan. Izan ere, egunkariek eta abarrek batzuetan gertatuen eta epaiketaren berri ematerakoan ‘manada’ hitza erabiltzeari uko egin nahi diotela ematen du. Beharbada, hitz honek, detektibe pribatuen beharrik gabe ere, begibistan uzten duelako erabat gertatukoaren zuzentasun eza, eta horrela, gure neska zernolako piztien esku erori zen esateko, ‘bost gizon’ aipatzen dira, inozente-inozente. Epaituek behin eta berriro, beren buruari bestelako deizioa eman arren, komunikabideek xalo-xalo ‘bost gizon’ aipatzen dituzte. Errugabe presuntzioa salbatzeko ez da beharrezko holako metonimietara jotzea: piztiak pizti eta gizonak gizon. Eta ekintza horretan gizatasun gutxi erakutsi zuten bost giza-piztiek. Erasotzaile harroputz hauei ba ote dagokie gizon deituak izatea? Merezi al dute deitura hori  komunikabideen aldetik?

Kaltea egina dago. Defentsak zail dauka. Hiritarrok ere zail daukagu: nahi dugu justizian sinistu baina zail egiten zaigu. Erasotuaren arrazoiak baino gehiago balioko ote du erasotzailearen indarrak eta bortxak? Ez dut pentsatu ere egin nahi. Laster ikusiko.

Eta, azkenik, noiz amaituko da eraso bolada hau? Justiziari utzi egin behar zaio lanean baina erne ibili beharra dago gai hauetan eta beste askotan.

Patxi Goenaga

Entzun
Gorka Urtaran: “Gasteizen sortzen diren akordioak bertan egindakoak dira, gainerako erakundeetan gertatzen denari begiratu gabe”

Gorka Urtaran: “Gasteizen sortzen diren akordioak bertan egindakoak dira, gainerako erakundeetan gertatzen denari begiratu gabe”

Gorka Urtaran Gasteizko alkatea izan da gaur ARABA HIZPIDEn, Gasteizko aktualitatea aletzen. Pil-pilean diren Udaltzaingoaren grebaz eta aurrekontuen negoziazioaz ez ezik, Santo Domingo kalearen egoera negargarriaz, eraso matxistez eta Errekaleorren geroari buruz ere hitz egin dugu Urtaranekin. Urkullu lehendakariak PPrekiko preferentzia duela ikusirik, Gasteizen ere halako preferentziarik ba ote dagoen ere galdetu diogu.

Entzun
“Arauak, zergak eta beste” -Josean Bueno-

“Arauak, zergak eta beste” -Josean Bueno-

Egun hauetan, Gasteizen, inoiz baino arreta gehiago jartzen dugu oinezkook eta bizikletariok kaletik ibiltzean. Udal poliziaren greba japoniarriak adi eta erne jarri gaitu semaforoak pasatzean, kaleak zeharkatzean … Nik neuk, atzo eta herenegun, bizikletariak eta oinezkoak ikusi ditut, udaltzain bikotearekin multaren papera jasotzen. Bat-batean konturatu gara zenbat aldiz apurtzen ditugun arauak kaletik gabiltzanean. Naturalena izan da guztiontzat  urteetan arauak errespetatu gabe mugitzea hirian. Behin, Madrilen, Gran Vía kale zabal-zabalean kuadrillako lagunekin nenbilen, eta hara non ikusten dugun gizonezko bat, oinezkoa, kalea zeharkatzen semaforoei begiratu ere egin gabe, kotxeen artean, arrisku bizian. Lagunak berehala esan zuen: “Hara, Gasteizko bat”. Lege urratzaile sistematikoak gara, eta horregatik Gasteizetik mugitzeak arreta berezia eskatzen digu egun hauetan; arreta berezia araua betetzeko ala, bete ezean, arreta berezia poliziarik inguruan ez dagoela egiaztatzeko.

Bitxia da egoera, guztiok badakigu arauak ez direla ohikoan betetzen, baina agintariek eta poliziek malgutasun handiarekin jokatu dute orain arte. Antzekoa gertatzen da zergen kontuarekin. Ahal izanez gero, egunerokoan  gutako askok BEZ (IVA) izeneko zergari muzin egiten diogu, beltzean ordaintzen; edo Errentaren Gaineko Zergan iruzur txikiak egiten ditugu. Zergekin arauak ez errespetatzeko ohitura, kaleko zirkulazioan bezala, sozialki zabalduta dago. Gutako gehienok iruzur  txikiak egiten ditugu, baina giro honetan aitxakia ederra aurkitzen dute iruzurgile handiek. Gehienek zergei muzin egiten dienean, aberatsenek eta boteretsuenek egoera zurigarria dute lapurketarik eta txantxullorik handienak egiteko. Eta, duela gutxi ikusi ahal izan denez, ugari egiten dituzte, paradisu fiskaletan dirutzak gordetzen eta ezkutatzen. Zergek  fama txarra dute, guztion etsai balira bezala. Baina, hala da?

Zergak zerbait serio dira. Zergak baliabide publikoak edukitzeko bitarteko derrigorrezkoak dira. Guztion kutxa publikoa zergekin elikatzen da, guztion beharrei, eskubide sozialei erantzuteko nahitaezkoa. Guztiok dakigu zein garrantzitsuak diren osasun eta hezkuntza sistema publikoak, laguntza sozialak eta beste mila gauza. Zerbitzu publikoek jendearen ongizaterako duten garrantzia ez dut hemen azpimarratu behar; zergak dira hori mantentzeko bidea. Bada, iruzur fiskalarekin horretarako guztirako joan beharko liratekeen baliabideak murriztu egiten dira. Ez dirudi gauza txukuna.

Gastu/inbertsio soziala askotan  ez da lehentasunezko kontua gure agintarientzat: badakigu Abiadura Handiko Trena bezalako egitasmo erraldoi garesti antisozialetan xahutzen dituztela milioiak; badakigu gestio publikoan hezkuntza eta osasun publikoek ez dutela eduki beharko luketen lehentasunezko trataera. Eta horregatik, orain, aurrekontuak egiten ari diren une honetan, garrantzitsua da gertatzen ari dena, politikariek erabakitzen dutena,  jarraitzea eta kritika egitea. Kontu honetaz ere herritarron mobilizazioak egongo dira laster kalean.

Azken urteetan, hau da, XXI. mendeko urte hauetan, inboluzioa ari da gertatzen zergekin. Ekonomiaren inguruko legedia aldatuz joan da, eta, gaur egun, Euskal Herrian eta Europa osoan, enpresek gutxiago ordaintzen dute, proportzioan, duela hogei urte baino.  Aldiz, jendeak duen zama fiskala (batez ere BEZa bezalako zergekin sortzen dena, eguneroko gastuekin lotutako zerga) nabarmen handiagoa da: Balio Erantsiaren Zergaren eragina 2000 urtetik hona %16tik %21ra pasatu da. Beste hitz batzuetan, kutxa komuna elikatzeko herritarrok gero eta gehiago ordaindu behar dugula, enpresek gero eta gutxiago jartzen duten bitartean. Eta, krisiarekin, langileen pobretze prozesua ari da gertatzen, lan baldintzen kazkartzearen ondorioz. Eta, hori guztia gutxi balitz, guztiontzako zerbitzu eta sistema publikoak  ikaragarri ahuldu dituzte diru faltaren aitxakiaz. Bestalde, krisiarekin batera, batzuen irabaziak inoiz baino handiagoak izan dira.

Arau fiskalak eztabaidatzen ari dira egunotan: EAJ, PSE eta PP ari dira EAEn kontu hauek adostu nahian, Jaurlaritzan eta hiru aldundietan negoziazioa dago. Protagonista horiekin pelikula honek amaierak ez du itxura onik, alafede! Aspalditik ezagutzen ditugu. Aurrekontuen eta zergen inguruko berriak albistegietan entzutean edo egunkarietan irakurtzean, gehienetan ez dugu interes handirik jartzen. Agian arreta zorrotzagoa jartzea komeni zaigu: gure diruaz ari dira, diru publikoaz; zergen banaketa, gastuen antolaketa, ari dira negoziatzen. Seguru ez duzula hauetan interesik?

Josean Bueno Saez de Albeniz

Entzun
Maite Diaz de Heredia: “Gure seme-alabak, daramaten motxilagatik, oso ume autonomoak dira eta behar baino helduagoak”

Maite Diaz de Heredia: “Gure seme-alabak, daramaten motxilagatik, oso ume autonomoak dira eta behar baino helduagoak”

Kartzela-politika aldatzeko mekanismoak jorratuko ditu Sarek, “Jendartea: espetxe-politikaren aldaketarako motorra” lelopean egingo dituen jardunaldietan, Gasteizen. Azaroaren 21etik 23ra, hedabideok elkarbizitzan dugun paperaz, motxiladun umeez eta bakearen artisauen lanaz jardungo dira Europa eta Goiuri jauregietan. Blanca Martinez de Sanvicente antolatzaileak eta Maite Diaz de Heredia preso ohia eta motxiladun ume baten amak hitz egin dute gaur ARABA HIZPIDEn, kartzela-politikaz eta jendarteak hori aldatzen izan beharko lukeen paperaz.

Informazio gehiago, albiste honetan.

Entzun
Iratxe Gil (Porno Eskola): “Porno komertzialak eredu ez-egokiak ematen dizkie nerabeei”

Iratxe Gil (Porno Eskola): “Porno komertzialak eredu ez-egokiak ematen dizkie nerabeei”

Porno Eskola abiatu dute Gasteizen, nerabeek sexuarekiko lehen kontaktua pornoan izaten dutela ikusirik. Porno komertzialean jasotzen duten eredua ez-egokia denez, berau deseraiki eta sexu-hezkuntza beste ikuspegi batetik lantzen dute Porno Eskolakoek. Iratxe Gilekin hitz egin du ARABA HIZPIDEk, Porno Eskola gehiago ezagutzeko. Azaroaren 26an egingo dute Porno Eskolaren aurkezpena eta porno feministarako sarrera Judimendiko Sumendi espazioan.

Informazio gehiago albiste honetan.

Entzun
Jon Basaguren (Triangelu): “Musikariek eskertu egiten dute leku txikietan jotzeak ematen duen hurbiltasuna”

Jon Basaguren (Triangelu): “Musikariek eskertu egiten dute leku txikietan jotzeak ematen duen hurbiltasuna”

Triangeluk antolatuta, formato txikiko kontzertuak izaten dira hilean behin Gasteizko Apolo tabernan. Musika makro-jaialdien aroan, hurbiltasunaren eta interakzioaren aldeko apustua egin dute Triangleu osatzen duten hiru lagunek, musikariei euren publikoarekiko harremana estutzen laguntzeko eta kontzertua beste begirada batez gozatzeko.

Entzun
“Nik ere egin izan dut” -Oier Azkarraga-

“Nik ere egin izan dut” -Oier Azkarraga-

Azaroaren 25erako astebete falta da, egun horretan dago finkatuta emakumeenganako bortizkeriaren aurkako eguna.

Data hau hurbiltzen ari delarik, egunero entzun dezakegu emakume bat, neskatila bat, umetxoren bat… bortizki hil egin dutela. Bortxaketa bat hemen, eta han, irain bat, baita bortxatzaileren batenbaten absoluzioren bat ere: nik sinisten dizut. Egun hauetan ere “La Manada” delakoaren aurkako epaiketa martxan dago, Iruñean, San Ferminen erdian 5 gizonek emakume bat bortxatu eta abandonatu zutenekoa.

Epaiketa honetan, epaileek zer esanen zain, argi eta garbi gelditu dena da bortxaketaren kultura oso bat egon badagoela, emakumeak objektu lez erabiltzen dituen sistema oso bat, Gizonezkoon superioritate bat, mundua guretzat egina balego bezala.

Zintzoak izan gaitezen, gure buruekin bada ere, gutako zenbatek jaso dugu whatsapp bidez emakumeekiko iraingarria zen mezuren bat eta isildu egin gara? Zenbatetan egin izan diogu aurre gure kuadrilako batek egin duen txiste edo komentario matxistari? Zenbatetan jarri dugu zalantzan norbaitek kontatutako eraso baten istorioa?

Gehiago da, sakondu dezagun, zenbatetan izan gara gu txiste matxista, komentario iraingarria egin dugunak? Zenbatetan izan gara erasotzaile? Zenbatetan baboso? Astun? Zenbatetan juergan ezezkoa eman eta jarraitu dugu tinko gure saiakeran?

Nik ere egin izan dut: nik ere begiratu zaitut luzaroan, behin eta berriz, disimulorik gabe, zu deseroso sentitu zaren arte. Nik ere haragi puxka bat izango bazina bezala tratatu zaitut nire lagunen artean. Nik ere kasu gutxiago egin dizut asanblada batetan, edo zuk esandakoa errepikatu egin izan dut, altuago, merituak nireganatuz. Nik ere dudatan jarri izan dut zure kontakizuna. Nik ere zalantzan jarri izan ditut eremu ez-mistoak. Nik ere, pentsatu izan dut erradikalegia zarela, edo zure borroka ez dela lehentasun bat. Zure beldurrei muzin egin diet, zure sentimenduak baztertu, baita nireak ere, eta aurrera jarraitu dut, bioi, zuri eta niri, mina eraginez.

Nik ere, normatibizantea den heziketa eta eredu baten baitan bizi naiz, nik ere jokamolde guzti horiek nireak egin izan ditut, eta oraindik ere, askotan, nireak egiten jarraitzen ditut.

Bortizkeria ez da soilik, kolpe bat. Bortizkeria ez da ubeldura nabarmena uzten duen hori. Bortizkeria sistema oso bat da, keinu txiki guzti horiek dira bortizkeria, eta guk guztiok, horren parte gara. Aurre egiteko hamaika era daude, manifetan parte hartzea, zaintza lanen ardura guk hartzea zuek manifetan parte hartu dezazuen, oihu bat, manifestu bat, irratian tarte bat, baina guzti horiek gure bortizkeri propioaren konsziente izatetik pasatzen dira eta hori aldatzen saiatzeaz, agian Azaroaren 25aren harira hartutako minutu hauek ere sobran daudela ulertzetik. Nik, gizon batek, berriro ere protagonismoa hartu izan baitut, zurea den egun honetan.

OIER AZKARRAGA GRAJALES

Entzun
Ivan Santamaria: “Nekazaritza-eredu klasikoa beherantz doan heinean, esperientzia interesgarriak sortzen ari dira”

Ivan Santamaria: “Nekazaritza-eredu klasikoa beherantz doan heinean, esperientzia interesgarriak sortzen ari dira”

Iban Santamaria kazetaria

Ekonomia kolaborazioa egiten du hilean behin Ivan Santamaria Berriako kazetariak. Gaur hasi da kolaborazioak egiten eta lehen sektorearen egoera marraztu du, bereziki nekazaritzarena. Euskal Herri nekazariaren mitoa baztertuta, gero eta landa-langile gutxiago daudela esan du Santamariak baina, hori hala izanik, bestelako eredu interesgarriak sortzen ari direla ere bai, hala nola kontsumo-taldeak eta nekazaritza ekologikora bideratzen diren ustiategi berriak.

Entzun
Txiki Muñoz (ELA): “EAJk politika neoliberalak egiten ditu, PSE eta PPrekin adostuta eta herritarren gehiengoaren aurka”

Txiki Muñoz (ELA): “EAJk politika neoliberalak egiten ditu, PSE eta PPrekin adostuta eta herritarren gehiengoaren aurka”

Joan den astean egin zuen ELA sindikatuak Gernikako Estatutuaren heriotza egiaztatu zueneko ekitaldiaren 20. urteurrena gogora ekartzeko ekitaldia: orain dela 20 urte, Gernikan egindako ekitaldi batean, Gernikako Estatutua eta, beraz, egungo markoa agorturik zeudela esan zuen, abertzaleen arteko elkarlana ekarriko zuen ziklo bat irekitzeko.

Urteurren horri buruz hitz egin du ARABA HIZPIDEk Txiki Muñoz ELAko idazkari nagusiarekin, baina baita Kataluniako egoeraz, EAJrekiko harremanez eta borroka sindikalaren balioaz ere.

Entzun

Uso de cookies

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.

ACEPTAR
Aviso de cookies